Przejdź do treści

HELLO PIONIERKI: Jak walka Marii Kujawskiej o równy dostęp do leczenia na Śląsku doprowadziła do rękoczynów w sejmie

Maria Kujawska
Maria Kujawska, grafika: Joanna Zduniak
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Kamila Kalińczak: „Stygmatyzowanie, poniżanie i obrażanie bezdzietnych kobiet musi się skończyć”
Dziesięć lat – tyle czekała pacjentka z Wielkiej Brytanii na diagnozę. Zaczęło się od nocnych potów
„Ludzie cały czas wywierali na mnie nacisk, ciągle pytali: 'a kiedy dziecko?'” – Lenka Klimentova szczerze o problemach z zajściem w ciążę i społecznej presji
Kontrowersyjne treści w podręczniku do nowego przedmiotu HiT. „Mamy do czynienia z seksualizacją zamiast edukacji seksualnej”
Rusza pierwszy proces o gwałt dokonany przez rosyjskiego żołnierza w Ukrainie

Polka z wyboru, pierwsza posłanka Sejmu Śląskiego i Anioł w Ravensbrück – bogactwem życiorysu Marii Kujawskiej można by obdzielić kilka osób. Dziś przypominamy lekarkę zasłużoną dla Śląska.

 

Maria Kujawska urodziła się w 1893 roku w Raciborzu w domu szewca Wilhelma Raida i Berty z domu Jendischek. W domu mówiono wyłącznie po niemiecku, a dzieci, ośmiu synów i jedna córka, chodziły do niemieckich szkół. Maria ukończyła szkołę średnią Fräulein Pruss, która dała jej wykształcenie nauczycielskie i otworzyła drogę na studia uniwersyteckie. Razem z bratem Hansem w 1915 roku rozpoczęli studia medyczne we Wrocławiu. Później studia medyczne ukończyło jeszcze dwóch ich braci. Tam, pod wpływem polskich studentów, Maria zaczęła uczyć się polskiego. Wtedy też dokonała świadomego wyboru narodowości polskiej. Była członkinią organizacji niepodległościowych, m.in. Związku Młodzieży Polskiej, które ukształtowały jej późniejszą karierę polityczną.

Po studiach we Wrocławiu Maria kontynuowała naukę w Monachium i w Krakowie. Dyplom lekarski uzyskała w 1920 roku. Wróciła potem na Śląsk, gdzie po II powstaniu śląskim przygotowywano się do plebiscytu. Maria zaangażowała się w działania Wydziału Zdrowia Publicznego i Polskiego Czerwonego Krzyża, była odpowiedzialna za przygotowanie położnych. W większości powiatów Górnego Śląska założyła polskie związki położnych. Razem z innymi lekarzami prowadziła też kursy sanitarne.

Po wybuchu III powstania śląskiego Maria pracowała w punkcie sanitarnym w Szopienicach, odwoziła rannych pociągiem sanitarnym grupy „Wschód”, wspierała szpital polowy w Toszku. Później zatrudniła się w Głównym Szpitalu Wojsk Powstańczych w Mysłowicach. Na listach powstańczych figuruje jako jedyna lekarka w stopniu porucznika. Razem z nią służbę pełniło kilka studentek medycyny. Za swoją pracę otrzymała Odznaczenie Polskiego Czerwonego Krzyża II stopnia.
Po zakończeniu powstania, w sierpniu 1921 roku, Maria Rajda wyszła za mąż za swojego kolegę ze studiów Kazimierza Kujawskiego. Nie mogła wrócić do Raciborza, bo pozostał po niemieckiej stronie. Kontynuowała więc pracę w szpitalu w Mysłowicach do 1922 roku, m.in. prowadząc kursy dla sióstr Polskiego Czerwonego Krzyża związane z językiem polskim, literaturą, geografią i historią.

Do 1932 roku Maria Kujawska pracowała w Poradni PCK, łącząc tę pracę z działalnością w organizacjach, m.in. w Zarządzie Okręgu Śląskiego PCK, Towarzystwie Walki z Gruźlicą, Lekarzy Polaków na Śląsku czy w Związku Gospodarczym Lekarzy Polaków województwa śląskiego. Współtworzyła Instytut Śląski, który wspierał rozwój nauki i kultury w regionie. W 1930 roku uzyskała mandat poselski jako przedstawicielka Narodowego Chrześcijańskiego Zjednoczenia Prawicy.

Była zwolenniczką silnej władzy, popierała Józefa Piłsudskiego i ścierała się z politycznie z Wojciechem Korfantym. Spory polityczne doprowadziły nawet do wymiany ciosów – w czerwcu 1930 roku mąż Marii „dopuścił się rękoczynu” na Korfantym, który obraził ją podczas posiedzenia sejmu śląskiego. Był to jeden z powodów zamknięcia posiedzenia izby, a niedługo później jej rozwiązania. W kolejnych wyborach, w listopadzie 1930 roku, Maria ponownie zdobyła mandat poselski. Posłanką Sejmu Śląskiego była jeszcze w II i III kadencji. Była także sekretarzem komisji do spraw wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Walczyła o ujednolicanie prawa i równy dostęp do służby zdrowia. Nie przestała także politycznie spierać się z Wojciechem Korfantym.

Pracę lekarską, polityczną i społeczną przerwał wybuch wojny. Rodzina Kujawskich była zagrożona represjami niemieckimi. Pod koniec września 1939 roku Maria trafiła wraz z córkami do Rumunii, a później do Jugosławii, gdzie zajmowała się domem dla polskich matek z dziećmi. Jej mężowi nie udało się wyjechać, jednak uniknął niemieckiego aresztu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł

Po zajęciu Dalmacji przez Niemców w styczniu 1944 roku wszyscy działacze organizacji trafili do różnych obozów koncentracyjnych. Maria i dwie z jej córek trafiły do obozu w Ravensbrück, gdzie oceniały stan zdrowia więźniarek i możliwość podejmowania przez nie pracy. Maria walczyła o swoje pacjentki:

„Ravensbrück to było naprawdę piekło. Ale był w tym piekle anioł z twarzą Sokratesa – dr Maria Kujawska. Niedużego wzrostu, siwowłosa, niezwykle inteligentna, była lekarzem bloku nr 11. Cały ten blok uratowała od śmierci gazowej, z narażeniem życia własnego i życia swoich dwóch córek, Basi i Janiny, które też w Ravensbrück były” – wspominała szwajcarska więźniarka Gertruda Kyzer-Lanz. Jak opisywała, kiedy komisja mająca wyłonić więźniarki niezdolne do pracy ze względu na stan zdrowia, Maria Kujawska robiła wszystko, by żadna z nich nie wyglądała na chorą.

„Kiedy komisja śmierci zbliżała się do bloku nr 11, Maria Kujawska wyszła i spokojnym, mocnym tonem oświadczyła: 'Na moim bloku chorych w ogóle nie ma. Myślę, że szkoda czasu panów na bliższe oględziny, jeden rzut oka wystarczy’. Rzeczywiście wystarczył. I cały blok był uratowany” – napisała była więźniarka.

Po zakończeniu wojny Maria odrzuciła propozycję wyjazdu do Szwajcarii, gdzie miała pracować w centrali Czerwonego Krzyża, wróciła do Pszczyny, gdzie jej mąż, który przeżył wojnę w Generalnej Guberni, objął funkcję lekarza powiatowego. Została tam kierowniczką powiatowego ośrodka zdrowia, zorganizowała oddział PCK i punkt pomocy dla repatriantów. Zmarła na zawał 23 maja 1948 roku. Cztery córki Marii także zostały lekarkami.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Protestujące kobiety w USA

Protesty w Stanach Zjednoczonych po utraceniu prawa do legalnej aborcji. Kobiety wzywają do strajku seksualnego

Krawcowa nie jest już 'żoną krawca’, a szefowa 'żoną szefa’”. Martyna F. Zachorska broni sędziny i innych feminatywów

Hello Pionierka: Jak Halina Jędrzejewska-Dudzik wróciła po wojnie z Londynu, by zostać lekarką i pomagać kolegom z AK

Hello Pionierka: Jak Barbara Duhl zostawiła karierę naukową, żeby pracować dla innych jako pediatra i opozycjonistka

Hello Pionierka: Jak Marta Płaska została mentorką polskiej instrumentalizacji, szkoląc pielęgniarki operacyjne i aplikując chorym „słowne relanium”

Hello Pionierki: Jak Maria Grzegorzewska, ucząc nauczycieli miłości i akceptacji, zbudowała polską pedagogikę specjalną

Malina Błańska: „Z okazji Dnia Matki w Polsce powinniśmy kobietom palić znicze”. Jak mówienie o trudach bycia mamą zbliża nas do szczęśliwego macierzyństwa

HELLO PIONIERKI: Jak Irena Białówna, pionierka białostockiej pediatrii, stała się bohaterką hiphopowej piosenki

„Kiedy kobiety będą gotowe do uniesienia spódnicy, to znaczy, że przeszły kolejny poziom emancypacji. Nie mogę się tego doczekać” – mówi Iwona Demko, artystka-waginistka

„Nie uważam, żeby politycy i sędziowie mieli decydować o sprawach kobiet”- Nancy Pelosi ostro o antyaborcyjnym prawie

HELLO PIONIERKI: Jak Lili Goldstein pomagała budować w Zabrzu stolicę polskiej kardiologii

Kobiety w burkach

Afganki znów założą burki. Janina Ochojska: „Talibowie złamali wszystkie obietnice i oczekiwania odnośnie respektowania prawa kobiet w Afganistanie”

HELLO PIONIERKI: Jak Anna Rydlówna organizowała krakowskie pielęgniarstwo, by udowodnić, że nie jest Haneczką

Amerykanki będą miały trudniejszy dostęp do aborcji? Szokujący projekt sędziego ujrzał światło dziennie

„Jeśli są kobiety, które potrzebują pomocy – my zrobimy wszystko, żeby jej udzielić”. O koalicji kobiet Siostrzeństwo Polsko-Ukraińskie mówi Grzegorz Łaguna, rzecznik prasowy Kulczyk Foundation

HELLO PIONIERKI: Jak Jolanta Wadowska-Król naraziła się komunistycznym władzom, ratując tysiące dzieci od ołowicy

Kobiety

„Powiedz mi bez wahania, że jestem bez porównania”. Manifest z tej kampanii powinna znać każda kobieta

HELLO PIONIERKI: Jak Olga Krzyżanowska z przychodni stoczniowej poszła do polityki, by zrealizować testament ojca, pułkownika AK

HELLO PIONIERKA: Jak Wanda Błeńska badała chorych na trąd bez rękawiczek, żeby nie uważali, że się ich boi

Dzieci

„Przestańmy mówić chłopcom, żeby nie zachowywali się 'jak dziewczynki'” – apeluje edukatorka Anna Wiatrowska

„Nie mów do mnie Martynka, jeśli nie mówisz do niego Mateuszku” – o przekleństwie zdrobnień mówi Martyna Kaczmarek

HELLO PIONIERKI: Jak Aleksandra Gabrysiak otworzyła swój dom przed chorymi i zapłaciła za to najwyższą cenę

HELLO PIONIERKA: Jak Alicja Gawlikowska-Świerczyńska pokazała, że każda sytuacja ma swoją dobrą stronę, nawet czesanie ciepłych królików w obozie koncentracyjnym

HELLO PIONIERKI: Jak Jadwiga Titz-Kosko zapracowała na tytuł Damy Polskiej Medycyny, budując polską reumatologię

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Kobieta ćwiczy

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

para na kanapie

Czy można być niewiernym… genetycznie? Rozwiewamy wątpliwości

Jak dbać o nogi w podróży?

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Kobieta ćwiczy

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

×