Przejdź do treści

Lustrzany mózg, czyli zachowania zaraźliwe

lustrzane neurony
Lustrzany mózg, czyli zachowania zaraźliwe Noah Buscher/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Wyglądasz, jakbyś była w ciąży". Maja Bohosiewicz wyjaśnia, dlaczego nikt nigdy nie powinien tak mówić
„Wyglądasz, jakbyś była w ciąży”. Maja Bohosiewicz wyjaśnia, dlaczego nikt nigdy nie powinien tak mówić
Kobieta
„To nie jest twój obowiązek, by składać życzenia ojcu z okazji Dnia Ojca, który jest nieobecny, przemocowy, toksyczyny” – tłumaczy psycholożka Sara Tylka
Ewa Chodakowska po latach przyznała, że nie chce mieć dzieci. „Bałam się linczu, wykluczenia, hejtu”
Czkawka - powstało urządzenie, które ją wyleczy
Koniec z czkawką! Opracowano skuteczne urządzenie do jej leczenia
Dziecko w nagrzanym aucie. Policjantka krok po kroku wyjaśnia, co należy zrobić
Dziecko w nagrzanym aucie. Policjantka krok po kroku wyjaśnia, co należy zrobić

Niby jesteśmy różni, ale jednak nieustannie się do siebie upodabniamy. Na uśmiech odpowiadamy uśmiechem, czyjś ból na naszej twarzy maluje grymas współczucia. I wszystko to robimy nieświadomie. Ziewanie i płacz też są zaraźliwe, ale kichanie – już nie. Dlaczego? Odpowiedź tkwi w mózgu.

Kto z kim przestaje, takim się staje…

Powiedzenie to jest jak najbardziej trafne i – uwaga – neurobiologicznie usprawiedliwione! Były wczesne lata 90., kiedy zespół włoskich uczonych, z Giacomo Rizzolattim na czele, badał reakcje komórek nerwowych kory ruchowej mózgu makaków podczas wykonywania przez nie danej czynności, np. jedzenia orzeszków. Kora ruchowa mózgu jest dość wąskim fragmentem podzielonym na grupy funkcjonalne przyporządkowane różnym częściom ciała. Kiedy małpa sięgała po orzeszek, pobudzała się grupa neuronów związana z ruchem ręki. Oprócz tego pobudzała się również druga grupa neuronów, innej części mózgu – kory przedruchowej, związanej z celowością wykonania ruchu. Wydaje się to zupełnie logiczne – cel i ruch. Ale pewnego dnia badany makak spojrzał na jednego z badaczy, który chwytał orzeszek, i wtedy… neurony małpy dosłownie małpowały czynność drugiej postaci, choć małpa obserwator ruchu w ogóle nie wykonywała. Oczywiście małpa nie uruchomiła swoich neuronów celowo. Okazuje się, że obserwowanie wykonywanej czynności uaktywnia te same grupy neuronów co podczas samego wykonywania ruchu. Nie dochodzi do realnego ruchu, lecz jedynie do kodowania czynności abstrakcyjnej.

Trening mindfulness

Tak właśnie odkryto lustrzaną funkcję neuronów mózgu. W ten sposób mózg potrafi nieświadomie aktywować swoje różne obszary, przez co my – również zupełnie nieświadomie – zaczynamy kogoś naśladować. A naśladować można wiele – ruch, mimikę, a nawet ton głosu drugiej osoby. Ale to też coś więcej niż nieświadome kopiowanie. Na tej zasadzie neurony lustrzane pozwalają także bezwiednie uczyć się nowych umiejętności. Mózg nieświadomie przygląda się nowym czynnościom. Jeśli wie, po co są wykonywane, delikatnie uruchamia drogi neuronalnych pobudzeń, aby je zapamiętać. Na przykład mózg musi wiedzieć, po co ktoś w konkretny sposób wyciąga rękę do przodu. Czy ma ona chwycić piłkę, kubek, a może się przywitać? Gdy nadejdzie już moment wykonania danego ruchu, uaktywni on jedną z zapisanych wcześniej dróg i nie będzie się zastanawiał, jak poskładać ręce, żeby napić się herbaty. W ten właśnie intuicyjny sposób uczą się przede wszystkim dzieci, zdobywając umiejętności fundamentalne dla ich rozwoju. Zatem zwykłe naśladownictwo nie jest wyrazem braku kreatywności mózgu, tylko jego sprytnym sposobem na przetrwanie.

Wiem, co czujesz

Spoglądając jednak przez pryzmat ewolucji, naśladownictwo ruchów wydaje się dość prostą umiejętnością neuronalną. Na przestrzeni tysiącleci możliwość „wchodzenia” w czyjąś skórę rozwinęła się w zdolność „wchodzenia” w czyjś umysł. Brzmi kosmicznie? Ale przecież doskonale wiesz, co odczuwa ktoś, komu jest smutno. No właśnie! To empatia, współodczuwanie emocji – podstawowa kompetencja społeczna. Psychologia nazywa to współbrzmieniem emocjonalnym. Im bardziej rozwinięta jest lustrzana funkcja neuronów, tym bardziej my jesteśmy zdolni do rozumienia emocji innych. Tylko zależy jeszcze których neuronów. Dlatego niektórzy szybciej łapią radość, inni melancholię, ale… ziewanie każdy. Dlaczego więc kichanie już nie? Ziewanie jest reakcją organizmu na niedostatek tlenu w mózgu. Zatem widok ziewającego mówi drugiemu mózgowi: u mnie jest mało tlenu, u ciebie pewnie też – chwyć więcej, ziewnij sobie. Impuls biegnie z mózgu do narządu wykonawczego. Natomiast z kichaniem jest odwrotnie. Choć także jest odruchem, który ma cel – oczyszczenie – to tutaj impuls biegnie w przeciwnym kierunku – z dołu, tj. od receptora w jamie nosowej do mózgu. Po prostu nie da się zarazić podrażnieniem receptorów. Można jednak… współodczuwać obcy ból we własnym mózgu. Badacze z Uniwersytetu w Toronto pokazali, że nawet gdy tylko słuchamy o wbijaniu igły w ramię, nie widząc tej sytuacji, aktywują się neurony związane z czuciem bólu. Dzięki temu potrafimy dokonać wspaniałej mentalizacji, czyli wyobrazić sobie, co siedzi w głowie drugiego człowieka. Co więcej, potrafimy także spojrzeć na samych siebie z boku.

System neuronów lustrzanych, niezwykle prosty w mózgowej obsłudze, bo spontaniczny i niezależny od naszej woli, pozwala nam odczytywać skomplikowaną codzienność. Gdyby nie umiejętność dostrajania się do drugiego człowieka, nie moglibyśmy się zrozumieć, a gdybyśmy nie mogli się zrozumieć, nie moglibyśmy trwać. Neurony lustrzane to nic innego jak nasze „żyć i przeżyć” w społeczeństwie.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dr hab. Teresa Zbyrad / Archiwum prywatne

Dr hab. Teresa Zbyrad: jest takie założenie, w myśl którego pacjenta traktuje się dosłownie jako „chore ciało w łóżku”

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Silne nogi to silny mózg? Sprawdź, co mówią badania

Anna Golan, psycholog i seksuolog kliniczny

„Słowa uwodzą i to bardzo skutecznie. Zwracajcie uwagę, jak mówicie do swoich partnerów seksualnych” – Anna Golan o sapioseksualizmie

Zapominasz? To znak, że z twoim mózgiem wszystko jest w porządku

Kobieta siedzi przy biurku

Trening mózgu – ćwiczenia. Jak efektywnie ćwiczyć umysł?

Zrelaksowana dziewczyna

ASMR – orgazm dla mózgu. Jak to działa i na co może pomóc?

Ciągły stres niszczy ci życie. Sprawdź, jak go okiełznać!

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

6 skutecznych sposobów na sprawny umysł i poprawę pamięci

„Empatia jest jak mięsień, który można wyćwiczyć”- mówi psycholożka Agnieszka Kochanowicz

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Agnieszka Czapczyńska: Kobiece ciało po gwałcie robi się jak pole minowe. Nigdy nie wiadomo, kiedy wybuchną emocje

Agnieszka Czapczyńska: Kobiece ciało po gwałcie robi się jak pole minowe. Nigdy nie wiadomo, kiedy wybuchną emocje

Fikcja na emocje? Aktywuj się w domu z książką w ręce

Fikcja na emocje? Aktywuj się w domu z książką w ręce

kobieta za szybą

Apel Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego: lęk może przenosić się z osoby na osobę analogicznie jak wirus

Martyna Wojciechowska o depresji

Martyna Wojciechowska tłumaczy się z wpisu o depresji. „Sama byłam wiele razy na dnie”

„To, że przeżyłam, to cud, ale to, że urodziłam syna, to kilka cudów. Medycyna nie brała tego pod uwagę. Dziecko jest najpotężniejszą motywacją do życia” – mówi Iwona Mazur, która 25 lat temu doznała stłuczenia pnia mózgu

kobieta ogląda tv

Co telewizja robi z naszym mózgiem? Od jej oglądania stajemy się głupsi?

szklanki z wodą

Dlaczego zimą szybciej się odwadniamy?

Kinaza kreatynowa — definicja, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Kinaza kreatynowa – czym jest, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Uśmiech i jego wpływ na mózg oraz samopoczucie

Uśmiech sposobem na atrakcyjność i zdrowie

Jak wygląda życie po udarze

„Potwornie bolało mnie dosłownie wszystko. Potem mąż mi opowiadał, że nie dawałam się dotknąć, bo dosłownie wyłam z cierpienia” – mówi 30-letnia Natalia, która przeszła udar mózgu

Chodzenie boso – naładuj się prosto z natury

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

kobieta rower

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Anja Rubik: nastolatki uczą się, że macica nie jest śmietnikiem na sprężynki

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

Stanie na rękach – krok po kroku

Stanie na rękach – krok po kroku