Przejdź do treści

„Przekonaliśmy się, że nie wszystkie osoby deklarujące pomoc uchodźcom, miały dobre intencje”. O handlu ludźmi w czasach wojny mówi Prezeska Fundacji La Strada

Irena Dawid-Olczyk fundacja La Strada / fot. Mateusz Motyczynski
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Loren Schauers, który stracił połowę ciała w wypadku, ma dość tych samych pytań. „Nie spytałbyś przypadkowej pary na ulicy, jak uprawia seks”
Anna Wiatrowska o obsesji polskich szkół na punkcie ubioru uczennic: „Wszystko w imię przyzwoitości i kultury 'nie kuszenia chłopców’”
„Powiedział, że według jego mamy Alba jest chora i brzydka”. Oburzony ojciec trzylatki ma nam coś ważnego do przekazania
„Żałoba po relacji, której nigdy nie było, może przynieść cierpienie, ale też wolność” – pisze psycholożka Sara Tylka o nieudanej więzi z mamą
„Jak strasznie dużo wymagamy od naszych (i cudzych) ciał, które noszą, rodzą, karmią, nie dosypiają…”. Anna Czartoryska-Niemczycka zwróciła się do mam z ważnym apelem

– Jeśli człowiek jest zagubiony, w złym stanie psychicznym, to łatwo może stać się ofiarą przestępców. I takie sytuacje miały miejsce, choć na szczęście nie były to zjawiska na masową skalę – mówi Irena Dawid-Olczyk, prezeska Fundacji La Strada zwalczającej zjawisko handlu ludźmi.

 

Aleksandra Zalewska-Stankiewicz: Po wybuchu wojny w Ukrainie Polacy wykazali się niespotykaną wcześniej empatią. Pani jednak apeluje, aby uważać na „hieny”. Kogo ma pani na myśli?

Irena Dawid-Olczyk: Osoby, które świadomie wykorzystują trudną sytuację uchodźców z Ukrainy. Jeśli człowiek jest zagubiony, w złym stanie psychicznym, to łatwo może stać się ofiarą przestępców. I takie sytuacje miały miejsce, choć na szczęście nie były to zjawiska na masową skalę. Handel ludźmi jest wprost proporcjonalny do skali migracji, a ta w pierwszych dniach po wybuchu wojny gwałtownie się zwiększyła. Przez kilkanaście dni fala osób z Ukrainy swobodnie wpływała do Polski. Trudno było się zorientować, kto przekracza granicę. I dość szybko pojawiła się narracja dotycząca zagrożenia porywaniem kobiet.

Takie zagrożenie było realne?

To nie jest tak, że kobiety były porywane na ulicy. Handel ludźmi i seksbiznes to zjawiska z pogranicza ekonomii, dlatego rządzą się swoimi prawami. Dziś w Polsce prawie nie pozyskuje się osób do prostytucji, porywając je z ulicy i wioząc w bagażniku przez całą Polskę. Na terenie Europy rekrutacja do seksbiznesu odbywa się w dużej części przez internet. Natomiast nasiliło się inne zjawisko – chęć wykorzystania uchodźców przez osoby prywatne. Na przykład Ukrainka jechała do Polski przekonana, że zamieszka z 3 kobietami, a na miejscu czekało na nią 3 mężczyzn. Ale takie sytuacje nie mają nic wspólnego z handlem ludźmi. Ten zakłada aktywność, która przynosi zysk.

Nasiliło się zjawisko prostytucji?

Każdy kryzys powoduje, że ludzie szukają pieniędzy na utrzymanie. Historia pokazuje, że w czasie wojny niektóre kobiety zaczynały się prostytuować, choć w normalnych warunkach nawet by o tym nie pomyślały. Ten mechanizm został pokazany w filmie „Łuk Erosa” w reżyserii Jerzego Domaradzkiego. Gdy w życiu człowieka zawali się pewien porządek, zaczyna on podejmować zaskakujące decyzje. Z takiego założenia mogą wychodzić również osoby organizujące seksbiznes, które wykorzystują sytuację kryzysową do pozyskania kobiet do swojej działalności. Ale ryzyko zabierania z granicy kobiet wbrew ich woli byłoby w mojej ocenie za duże. Choć człowiek, który próbował sprzedać dwie nastoletnie Ukrainki do pracy w seksbiznesie, mógł je w ten sposób pozyskać. Jednak większość informacji o handlu ludźmi do prostytucji była oparta na mechanizmie legend miejskich – historii wpisujących się w powszechne wyobrażenia i zapotrzebowania na sensację. W pewnym momencie te powtarzające się motywy zyskały taki rozgłos, że zaczęłam się zastanawiać, czy nie brała w tym udziału rosyjska dezinformacja.

Jakie inne, nowe problemy, musiała rozwiązywać La Strada?

Ogromnym wyzwaniem było pojawienie się w Polsce wielu ukraińskich nastolatków bez rodziców. W Ukrainie osoba między 16. a 18. rokiem życia nie jest traktowana jak dziecko, w przeciwieństwie do prawa polskiego. Czyli 17-letnia dziewczyna z Ukrainy może zamieszkać z kim chce. W Polsce zaczęły pojawiać się nieletnie uchodźczynie z dorosłymi mężczyznami. Niektóre przedstawiały dokumenty od rodziców, ale trudno było je zweryfikować.

Wiele dzieci samotnie przybyło do Polski, były łakomym kąskiem dla handlarzy ludźmi. Odnotowaliście sygnały o zaginionych, porwanych osobach nieletnich?

Zdarzały się sygnały dotyczące zaginięć i osób bez opieki, ale na szczęście pojawiła się odpowiedź prawna na tę sytuację. Ustanowiono funkcję opiekuna tymczasowego. Ta procedura działa bardzo sprawnie – trwa trzy dni i skutkuje rejestracją przez polski Sąd Rodzinny nieletniego Ukraińca, który przybywa do nas bez rodziców. Dzięki temu opiekunem tymczasowym dziecka zostaje osoba dorosła, ale w żaden sposób nie narusza to praw rodziców. To dobra regulacja prawna. Jednak nie wszystko w tej tzw. specustawie mnie zachwyca. Zupełnie nie rozumiem, dlaczego zaostrzono kary za handel ludźmi w okresie konfliktu zbrojnego. Wcześniej kara wynosiła od 3 lat do 15, teraz dolna granica to 10 lat. Uważam to rozwiązanie za kontrproduktywne – ważniejsza od wysokości kary jest jej nieuchronność. Skutki tej regulacji będą takie, że prokuratorzy i sędziowie, którzy bali się oskarżać o handel ludźmi czy sądzić za handel, z powodu rangi tego przestępstwa teraz będą obawiali się jeszcze bardziej.

Na jakie zagrożenia narażone są dzieci z Ukrainy?

Specjaliści uważają, że migrowanie do innego kraju jest bardzo ryzykowne, zwłaszcza dla nastolatków. Nastolatki źle adaptują się w nowym miejscu, ponieważ one bardziej niż z rodziną identyfikują się ze swoją grupą. A do Polski nie przeniosły się przecież z rówieśnikami. Nie wszystkie czują się komfortowo w nowym miejscu, co powoduje, że stają się podatne na wpływy. A te wpływy nie zawsze będą pozytywne i zgodne z prawem.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł

Transport, mieszkanie, praca – Polacy oferowali różne formy pomocy. Fundacja La Strada apelowała do uchodźców, aby byli czujni. Opracowaliście 5 zasad bezpieczeństwa. Jakie to zasady?

Po pierwsze, aby trzymać się dwójkami lub trójkami, nie wsiadać do obcych samochodów pojedynczo. Poprosić osobę, która oferuje pomoc, o pokazanie dokumentu tożsamości, zrobić zdjęcie tego dokumentu i wysłać je do najbliższych. Tworzyć sieci wsparcia – zapisywać numery telefonów do osób, które pomagają. W razie potrzeby łatwiej będzie zadzwonić do pani Marylki, która częstowała zupą na dworcu niż prosić o pomoc nieznajomego. Uchodźcy powinni też wiedzieć, że mogą odmówić przyjęcia pomocy. Nie ma przymusu, aby zawsze ją przyjmować. I zawsze powinni zapytać, na jakich warunkach oferowana jest pomoc.

Dlaczego to takie ważne?

Kiedy zaczęłam zajmować się prawami człowieka, dotarło do mnie, jak ważna jest jasność reguł. Postawienie warunków jest dobre i bezpieczne dla obu stron – tej, która pomocy udziela i tej, która ją otrzymuje. Jeśli przyjęliśmy do domu uchodźców, musimy im wyjaśnić, że np. wychodzimy do pracy na 8, więc oni mogą dopiero wtedy zająć łazienkę. Albo że po to mamy zmywarkę, aby nie myć pojedynczo każdej szklanki, ponieważ cena wody jest wysoka. Nie można wychodzić z założenia, że o pewnych sprawach nie wypada rozmawiać. Jeśli uchodźcy są w szoku lub są bardzo zmęczeni, można odłożyć tę rozmowę o kilka dni, ale trzeba jasno powiedzieć, kiedy wrócimy do tematu. Pewne ramy muszą zostać nałożone i to nie jest żaden wstyd.

Przybyło ofiar pracy przymusowej?

Niektórzy nieuczciwi pracodawcy traktują ten czas jak żniwa – pozbywają się dotychczasowych pracowników, np. z innego kontynentu, i zatrudniają Ukraińców. Eksploatacja w pracy dotyczy głównie kobiet. Niektórzy pracodawcy obiecują umowy, a potem zwlekają, tłumacząc się wojną. Plagą są też dni próbne – ktoś pracuje kilka dni po 14 godzin, a potem słyszy, że się nie nadaje. Dlatego warto się zabezpieczyć – poproś o SMS lub maila z informacją, ile dokładnie będziesz dostawał na rękę. Niedopuszczalne są umowy z karami. Jeśli pracujesz bez umowy, to żądaj pieniędzy co tydzień. Nie podawaj konta koleżanki, załóż własne.

Wciąż zdarza się, że ktoś znika bez śladu?

Policja działa bardzo sprawnie – sprawdza każdy sygnał i zatrudnia na infoliniach ukraińskich policjantów. Na granicy migranci są starannie legitymowani. Ich nazwiska trafiają do systemu. Coraz trudniej byłoby, aby ktoś zaginął bez śladu. Ale przy tak ogromnej migracji jeszcze wiele złych rzeczy może się zdarzyć. Jeśli ktoś czuje się zagrożony, powinien zaalarmować policję lub Straż Graniczną. Można też skontaktować się z naszą Fundacją.

 

Fundacja La Strada jest niezależną polską organizacją istniejącą od roku 1995. Zajmuje się przeciwdziałaniem handlowi ludźmi we wszystkich jego aspektach od profilaktyki poprzez lobbing po wspieranie ofiar. Wszystkie działania fundacji podejmowane są w duchu praw człowieka.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Matka trzyma na rękach dziecko. Stoją przed pociągiem

W chaosie wojny kwitnie handel dziećmi. „Handlarze wkraczają do sierocińców, korzystając z braku nadzoru”

"Wrócimy do Ukrainy, ponieważ nie ma nic lepszego niż dom" - podkreśla Ołena Zełenska, która opublikowała poruszające wideo

„Wrócimy do Ukrainy, ponieważ nie ma nic lepszego niż dom” – podkreśla Ołena Zełenska w poruszającym poście

Blok w Ukrainie

Ukraińska infolinia dla ofiar gwałtów. To co słyszą pracownicy, przeraża. „To pogwałcenie moralności cywilizowanego świata”

Zniszczony przez Rosjan szpital w Czernihowie

Wstrząsająca relacja polskiego lekarza z Ukrainy: „Weszli na OIOM, związali lekarza, który tam był, kazali mu klęczeć, a w usta włożyli mu granat”

Bianka Zalewska, reporterka wojenna: „Można zaakceptować zagrożenie, ciągłe napięcie, chowanie się do schronów. Ale kolejną śmierć?”

Witalij i Ałła Tarans zginęli, broniąc Mariupola / gettyimages

Pobrali się jako żołnierze Pułku Azow, zginęli, broniąc Mariupola. Małżeństwo osierociło syna

„Ewakuowaliśmy zwierzęta wśród ostrzałów, nie wiedząc, czy uda nam się tym razem dotrzeć do celu”. O ratowaniu kangurów i żółwi w środku nieludzkiej wojny w Ukrainie mówi Timofey Kharchenko

Wstrząsająca historia z Mariupola. Ranna podczas ostrzału mama 10-letniego Illi zmarła w jego objęciach

Wstrząsająca historia z Mariupola. Ranna podczas ostrzału mama 10-letniego Illi zmarła w jego objęciach

Kobieta siedzi w samochodzie

Obawiasz się powrotu do domu taksówką? Puść ten dźwięk z TikToka

Kobieta została wdową trzy dni po ślubie / Fot. Twitter @UKRINFORM

Wzięli ślub w Azowstalu. Po trzech dniach panna młoda została wdową. „Moją miłością będziesz przez całą wieczność…”

„Zaparkuj trudne sprawy na czas urlopu”. Jak skutecznie przewietrzyć głowę w trudnych czasach, mówi psycholożka Karolina Lipińska

Kobiety w burkach

Afganki znów założą burki. Janina Ochojska: „Talibowie złamali wszystkie obietnice i oczekiwania odnośnie respektowania prawa kobiet w Afganistanie”

Ukraina

Ukraińcy dziękują Polakom w poruszającym wideo. „Dziękujemy wam wszystkim za nieustanną walkę o naszą i waszą wolność”

„Gdy panuje wojna, zaczyna się ogromna przemoc wobec kobiet” /fot. Getty Images

„Gdy panuje wojna, zaczyna się ogromna przemoc wobec kobiet” – mówi Jolanta Gawęda, wiceprezeska fundacji Feminoteka, która pomaga uchodźczyniom

Katarzyna Figura: Byłam obiektem seksualnym dla mężczyzn, ale też obiektem przemocy

Katarzyna Figura: Byłam obiektem seksualnym dla mężczyzn, ale też obiektem przemocy

Jill Biden odwiedziła Ukrainę. Na wizytę wybrała wyjątkowy dzień

„Jeśli ktoś przyjął do domu uchodźców, warto zadbać o to, aby jedzenie było dostępne. Szczególnie ważny jest chleb – symbol bezpieczeństwa” – mówi psychodietetyk Mikołaj Choroszyński

Nadieżda Sajfutdinowa

Rosjanka zaszyła sobie usta w ramach protestu przeciw wojnie w Ukrainie. Została skierowana do szpitala psychiatrycznego

Angelina Jolie pokazała znalezioną "zabawkę" ukraińskiej dziewczynki. "Nie miała pojęcia, co to"

Angelina Jolie pokazała zabawkę znalezioną przez ukraińską dziewczynkę. Dziecko nie miało pojęcia, czym tak naprawdę jest „tajemniczy kamień”

Do sieci trafił pamiętnik ośmioletniego chłopca z Mariupola. "Zmarły moje dwa psy, babcia Halia i ulubione miasto"

Do sieci trafił pamiętnik ośmioletniego chłopca z Mariupola. „Zmarły moje dwa psy, babcia Halia i ulubione miasto”

„Jeśli są kobiety, które potrzebują pomocy – my zrobimy wszystko, żeby jej udzielić”. O koalicji kobiet Siostrzeństwo Polsko-Ukraińskie mówi Grzegorz Łaguna, rzecznik prasowy Kulczyk Foundation

„Nie ma jednej miary, co traumatyzuje, a co nie. Dla każdego układu nerwowego ‘za dużo’ ma inną definicję” – mówi terapeutka traumy Sabina Sadecka

„Nam się wydaje, że amputacja to wielkie nieszczęście, ale dla Ukraińców to tylko przerwa w dalszej walce” – mówi Łukasz Grabarczyk, polski neurochirurg operujący rannych żołnierzy we Lwowie

Wyzysk, mieszkania-widmo, fikcyjne umowy. Na co powinni uważać Ukraińcy i jak możemy ich chronić, mówi Dorota Pater

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Kobieta ćwiczy

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Burpees to jedno z najlepszych ćwiczeń w świecie fitness. Podejmij wyzwanie!

Burpees to jedno z najlepszych ćwiczeń w świecie fitness. Podejmij wyzwanie!

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Kobieta ćwiczy

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia na ramiona z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

×