Przejdź do treści

HELLO PIONIERKI: Jak Olga Krzyżanowska z przychodni stoczniowej poszła do polityki, by zrealizować testament ojca, pułkownika AK

Olga Krzyżanowska / ilustracja Joanna Zduniak
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Gwyneth Paltrow: „Akceptuję swoje ciało i odpuszczam sobie potrzebę bycia idealną”
Albo czołganie się, albo pielucha. Pasażerka opublikowała uwłaczające nagranie z samolotu
„Jaki ten strój jest wyzywający! Chodzisz do pracy, a nie na randkę”. Pielęgniarka, wyśmiewana za wygląd swojego uniformu, odpowiada
45 mln euro na zdrowie seksualne i reprodukcyjne kobiet z całego świata. „Jest to zasadnicza część naszej globalnej polityki zdrowotnej”
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”

Wychowały ją silne kobiety, wolne i samodzielne finansowo. Jako lekarka wspierała gdańskich robotników podczas strajków w 1980 roku i razem z nimi poszła do polityki. Przez kilka kadencji była posłanką i senatorką. Naszą bohaterką jest dziś Olga Krzyżanowska.

 

Urodziła się 10 września 1929 roku w Warszawie w rodzinie legendarnego dowódcy wileńskiej brygady AK, pułkownika Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka”. „Dzieciństwo było… męczące. Podejrzewano, że mogę chorować na gruźlicę. Cała rodzina się nade mną trzęsła. Bez przerwy jeździłam do sanatoriów: wywozili mnie w lepszy klimat, przyglądali się, czy przypadkiem nie schudłam. Każdą zimę i wiosnę spędzałam w sanatorium wojskowym w Rabce, a potem z babcią Stefanią, matką mamy, jechałyśmy na Huculszczyznę” – wspominała w wywiadzie ze swoją córką Magdą wydanym w formie książki rok po śmierci. Do wybuchu II wojny światowej rodzina Krzyżanowskich często się przeprowadzała: „Kiedy mieszkaliśmy w Rembertowie, mama kończyła stomatologię na Uniwersytecie Warszawskim. Z Rembertowa ojciec trafił do pułku w Tarnopolu, to już lepiej pamiętam. Tam poszłam do szkoły, więc miałam już siedem lat. Potem ojciec służył jeszcze krótko w Prużanie, a tuż przed wojną – w Skierniewicach” – wyliczała.

Wychowały ją silne kobiety – babcia Stefania, matka i dwie jej siostry – Halina i Magda. „Wychowanie przez kobiety ma tę zaletę, że dużo się razem siedzi, słucha, opowiada. Mama była szczególnie zżyta ze swoją siostrą Magdą. Były to kobiety wolne, samodzielne finansowo. Obie miały później po trzech mężów” – mówiła. Wszystkie trzy siostry Łopińskie wyszły za oficerów. Rodzice Olgi rozstali się jeszcze przed wojną, ale pomagali sobie do śmierci Aleksandra w stalinowskim więzieniu w 1951 roku. Przez całe życie ojciec był dla Olgi ogromnym autorytetem. W jednym z grypsów z więzienia ostrzegał ją, że „polityka jest brudna”, ale też namawiał, by nie odwracała się od pracy dla ojczyzny. Jego zaleceniom pozostała wierna do końca życia.

Lata wojenne rodzina Olgi Krzyżanowskiej spędziła w Warszawie. Matka zaangażowała się w działalność w Służbie Zwycięstwu Polski i pracowała w przychodni. Olga kilkakrotnie była wysyłana z wiadomościami o łapankach i rewizjach do mieszkających w okolicy działaczy podziemia. Kiedy matka została aresztowana, sprzedały rodzinną ziemię pod Warszawą, by mieć pieniądze na łapówkę. Olga uczyła się w podziemnym gimnazjum, a na rok przed Powstaniem Warszawskim trafiła do szkoły z internatem prowadzonej przez siostry urszulanki w Milanówku.

Latem 1945 roku rodzina Krzyżanowskich wyjechała do Gdańska. „Warszawa już nigdy się nie podniesie, nie mogę na te gruzy patrzeć. Dajcie spokój, całe życie mieszkać w ruinach?”mówiła jej matka, przyjmując przydział z Czerwonego Krzyża. „Pierwszy raz zetknęłam się wtedy z ’normalnymi’ Niemcami. To były głównie kobiety i dzieci, bo mężczyźni albo zginęli, albo uciekli. To było niesamowite, bo do tej pory każdy Niemiec to był dla mnie ktoś straszny, a tu zobaczyłam zwykłych, bardzo biednych i zagubionych ludzi. Pamiętam, że im pomagaliśmy – dokarmialiśmy dzieci, częstowaliśmy kawą. Choć oczywiście była też duża niechęć, chcieliśmy, żeby stąd wyjechali” – mówiła o pierwszych latach w Gdańsku w wywiadzie w 2016 roku.

Do liceum Olga uczęszczała w Sopocie. Zaangażowała się wówczas w sport. „Grałam w siatkówkę, a że nabrałam ciała, rósł mi biust, bandażowałam go na płasko, żeby mi nie przeszkadzał” – mówiła. Od razu po maturze dostała się na studia medyczne. „To były specyficzne studia. Niemal wszyscy nasi wykładowcy to byli profesorowie z Wilna, z Uniwersytetu Wileńskiego. Staroświeccy w najlepszym tego słowa znaczeniu”. Pierwszym miejscem pracy po studiach był szpital w Pucku: „Studia kończyło się po piątym roku, żadnych staży wówczas nie było. Pacjenta znałam tylko z ćwiczeń! […] Początki zawodowe były bardzo trudne i gdyby nie doświadczone pielęgniarki, siostry zakonne, narobilibyśmy mnóstwo błędów” – wspominała.

Swojego przyszłego męża Jerzego poznała podczas treningu. Jerzy, podobnie jak ona, trenował sporty zimowe. „Wyszłam za mąż z wielkiej miłości. Naprawdę. Nie było dziedziny, w której między nami byłyby jakieś różnice. Nie pamiętam czegoś takiego” – wspominała. Spędzili razem wiele lat: „Zawodowo bywało trudno. Jerzy wyjeżdżał, miał wykłady za granicą, był zajęty, późno wracał z instytutu. Ja wyjeżdżałam na szkolenia, czasami na długie tygodnie” – mówiła.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Przez wiele lat Olga Krzyżanowska pracowała w gdańskiej stoczni, kierowała też Wojewódzką Przychodnią Przemysłową w Gdańsku. To tam zastały ją strajki „Solidarności”, wydarzenia sierpniowe, wreszcie pierwsze wolne wybory w czerwcu 1989 r. „Nie było już takiego poczucia strachu jak w 1970 roku. Ludzie byli butni, odważni i panowała niezwykła atmosfera wspólnoty, poczucie, że tym razem damy radę. Pracowałam wtedy w Wojewódzkiej Przychodni Przemysłowej i dokładnie widziałam, co się działo w stoczni. Biegałam tam bez przerwy i słuchałam posiedzeń w sali BHP” – mówiła w wywiadzie.

To właśnie działalność w „Solidarności” zaprowadziła ją do Sejmu. „Udało się, bo w Obywatelskim Klubie Parlamentarnym trafiłam na wspaniałych ludzi. Własnym przykładem, zachowaniem, sposobem bycia dawali najlepsze świadectwo kultury i patriotyzmu. Wtedy nawet nie wiedziałam, czy jestem lewicowa, czy prawicowa” – mówiła. Od 1989 roku do 2001 roku była posłanką, gdzie reprezentowała Komitet Obywatelski, Unię Demokratyczną, a potem Unię Wolności. Przez dwie kadencje była także wicemarszałkinią Sejmu, a w kolejnej kadencji senatorką.

„Ludziom się podobało, kiedy na sali był porządek. Pewnie dlatego uchodziłam za dobrego marszałka, że po mnie trudno było poznać, kogo lubię, a kogo nie. Nie faworyzowałam swoich” – wspominała swoją pracę parlamentarną. „Często powtarzałam, że przyszłam do Sejmu tylko dzięki temu, że wychowały mnie kobiety, a potem była „Solidarność”, gdzie działałam w Sekcji Służby Zdrowia. Tam także większość stanowiły kobiety, lekarki albo pielęgniarki” – mówiła.

„Wtedy nie rozumiałam odrębności spraw kobiet. Uważałam, że my wszyscy z „Solidarności” walczymy przecież o to samo, jak w Armii Krajowej. Dopiero z czasem zdałam sobie sprawę, że wiele kobiet, które miały ogromne zasługi, zniknęło. A mężczyźni zostali ogłoszeni bohaterami. Słusznie zresztą. Jednak nie tylko oni nimi byli” – podsumowała po latach.
Do końca angażowała się w działalność polityczną, biorąc udział w manifestacjach Komitetu Obrony Demokracji. Zmarła w czerwcu 2018 roku w wieku 89 lat, została pochowana na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku.

W 2015 roku córka Olgi Krzyżanowskiej Magda Krzyżanowska-Mierzewska zaczęła nagrywać rozmowy z mamą. Z pomocą dziennikarki Aldony Wiśniewskiej powstała książka „Olga, córka „Wilka”” wydana w 2019 r., rok po jej śmierci. W tekście wykorzystałam wypowiedzi bohaterki.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Kibicował im cały kraj!”. Mariana Mamonowa wyszła z niewoli i urodziła córeczkę

Śpiewała żołnierzom i opatrywała ich rany. „Ptaszyna” jest już na wolności

Chrissy Teigen

„Ona jest taką drama queen”, „Przestań już o tym mówić”. Chrissy Teigen spotkała się z hejtem po wyznaniu o aborcji. Modelka odpowiedziała

Zanim przerwą ciążę, będą musiały wysłuchać bicia serca płodu. Węgierski rząd zaostrza przepisy aborcyjne

Hiszpania

Aborcja od 16. r.ż. bez zgody rodziców i pigułka „dzień po” dla każdego. Hiszpania przeprowadza rewolucję w prawach kobiet

„Wszyscy dookoła widzieli we mnie super towarzyską, zaradną dziewczynę. Nikt nie zdawał sobie sprawy, ile mojej uwagi zajmuje picie” – mówi Asia Skwierczyńska, znana jako Sober Polish Girl

9-letnia Sasza, okaleczona podczas bombardowania w Buczy, otrzymała nieocenioną pomoc. "Zasługuje na życie bez bólu i ograniczeń" – podkreśla Ołena Zełenska

9-letnia Sasza, okaleczona podczas bombardowania w Buczy, otrzymała pomoc. „Zasługuje na życie bez bólu i ograniczeń” – podkreśla Ołena Zełenska

Gospodarce zagrażają wykształcone kobiety. Tak wynika z raportu węgierskiego NIK-u / gettyimages

Gospodarce zagrażają wykształcone kobiety. Tak wynika z raportu węgierskiego NIK-u

„Straż Graniczna wita uchodźców słowami: Witajcie w Guantanamo”. O kryzysie, od którego świat odwrócił oczy, mówi ratowniczka medyczna spod granicy polsko-białoruskiej

„Pierwsze 10 dni wspominam jako jeden wielki ból. Gdy kładłam się spać, czułam, jak całe ciało krzyczy”. O trawersie Grenlandii i emocjach po mówi Miłka Raulin

Miażdżące wyniki monitoringu gabinetów ginekologicznych. „W Polsce lekarze zdają się mieć bardzo dużą władzę nad kobietami” – alarmuje Aleksandra Magryta z Fundacji FEDERA

Kobiety w Iranie rozmawiają ze sobą

W Iranie zakazano kobietom udziału w reklamach. Powodem oburzenie mężczyzn promocją lodów na patyku

Bogusław Linda

Paulina Młynarska wprost o słowach Bogusława Lindy: „Rzygnąłeś pan gadką z lat 90.”

Prawo głosu kobiet / unsplash

„Ściska mnie w gardle”, „Boję się powiedzieć, że mnie boli”. O prawo głosu w sprawach własnego ciała wciąż toczy się walka

„W tej chwili każdy dzień może być ostatnim”. Osoby LGBT w Ukrainie chcą legalizacji związków. Zełenski zabrał głos

„Ukrainki mogą żyć tak, jak chcą i siedzieć tak, jak im się podoba”. Kobiety zareagowały na krytykę pozy Ołeny Zełenskiej na okładce „Vogue’a”

Ołena Zełenska / Instagram @voguemagazine

Ołena Zełenska na okładce Vogue’a. „Nie mamy wątpliwości, że wygramy tę wojnę. To nas trzyma przy życiu”

Ślub w cieniu wojny w Ukrainie / instagram daria_steniukova

Jej dom zniszczyły rosyjskie rakiety. W jego ruinach zorganizowała sesję ślubną

„Singielki kojarzone są z dużym miastem, sukcesem, niezależnością. To nie pasuje do obrazu uchodźczyni. Chcemy bezradną osobę, którą jako wybawiciele się zaopiekujemy” – mówi dr Marta Pietrusińska

Ołena Zełenska poruszona śmiercią czterolatki, którą zabiła rosyjska rakieta. „Płaczę z jej bliskimi”

Młoda ukraińska mistrzyni zginęła podczas treningu raniona odłamkami pocisku. „Spłońcie w piekle, rosyjscy mordercy!”

„Gdyby mężczyźni robili aborcję, dostawaliby jeszcze kwiaty na koniec”. Aborcyjny Dream Team opublikował mocny spot

Zofia Zborowska-Wrona

Zofia Zborowska-Wrona o kobietach: „Jest mi szkoda siebie, jest mi szkoda każdej z nas, która nadal nieświadomie tkwi po pachy w tym szambie ściemy”

Żołnierz ukraiński

Obrońcy Azowstalu wrócili z niewoli do domów. „Większość nie ma rąk lub nóg”

Najpopularniejsze

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Ćwiczenia na wzmocnienie kręgosłupa – łatwe i skuteczne

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Odczuwasz lęk i niepokój, choć nic złego się nie dzieje? Sprawdź, co może ci dolegać

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki/Pexels

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

Po pracy nie masz już na nic siły? Oto 6 sposobów na odzyskanie energii wieczorem

×