Przejdź do treści

HELLO PIONIERKI: Jak Łucja Charewiczowa wyszła poza robótkarstwo, przyczynkarstwo i odtwórczość przypisywaną kobietom

Łucja Charewiczowa Grafika: Joanna Zduniak
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
W tym roku literacki Nobel należy do kobiety. Otrzymała go Annie Ernaux, francuska pisarka
Gwiazdy ścięły włosy. To ich gest solidarności z Irankami po śmierci Mashy Amini
Velma ze „Scooby Doo” zakochana w dziewczynie. „Ten gatunek coraz bardziej odzwierciedla różnorodność prawdziwego świata”
Barbie trafiła na orbitę. Astronautka zachęca w ten sposób dziewczynki do kariery w naukach ścisłych
Pary jednopłciowe będą mogły wziąć ślub oraz adoptować dzieci. Słowenia zmienia prawo

Była jedną z pierwszych historyczek i docentek na uniwersytecie we Lwowie. Była też pierwszą kustoszką w 100-letniej historii lwowskich muzeów. Zajmowała się historią kobiet, ponieważ uważała, że bez jej poznania nie pomożemy kobietom zrozumieć ich położenia. Przypominamy Łucję Charewiczową!

 

Łucja Henryka Maria ze Strzeleckich Charewiczowa urodziła się w 1897 roku w Cieszanowie, na terenie zaboru austriackiego. Jej ojciec, Jan Strzelecki, był prawnikiem, pracował jako sekretarz rady miasta. Matka pochodziła ze starego polskiego rodu Mikułowskich.

Łucja najpierw uczyła się w domu, następnie zdobyła świadectwo dojrzałości w Prywatnym Żeńskim Gimnazjum Zofii Strzałkowskiej we Lwowie, a w 1918 r. rozpoczęła naukę jako studentka Fakultetu Filozoficznego na Uniwersytecie Lwowskim. Na uczelni drogę miała przetartą, bo kobiety studiowały we Lwowie już od ponad dwóch dekad. Ich obecność ciągle jednak wywoływała komentarze: „Gdy jeszcze nie było kobiet na medycynie, akademicy pracowali normalnie: słuchali wykładów, notowali je, panował spokój, porządek. Gdy przyszła ‘ona’, wszystko się zmieniło. Oto jest wykład, słuchacze zebrani w sali pracują, wtem drzwi się otwierają, wchodzi ‘ona’. Koledzy jak na komendę zamiast patrzeć na profesora, patrzą na koleżankę, wszystkie ręce sięgają do kołnierzyków poprawiają mankiety […] otóż to, otóż ta kobieta wprowadziła zamieszanie, ona roztargnienia tych młodzieńców jest przyczyną” – komentował jeszcze dziesięć lat wcześniej jeden z rektorów tej uczelni Antoni Izydor Noga-Mars. W czasach, kiedy Łucji Charewiczowej przyszło studiować, takich komentarzy było mniej, bo tylko na wydziale filozoficznym dyplomy zdobyło przed nią ponad 50 absolwentek.

Duży wpływ na rozwój naukowy Łucji Charewiczowej, a przede wszystkim na jej zainteresowanie historią Lwowa, mieli dwaj wybitni wówczas profesorowie – Franciszek Bujak, który prowadził seminaria z zakresu historii społecznej i gospodarczej i Jan Ptaśnik, zajmujący się historią średniowieczną. Ten drugi docenił talent studentki, bo dzięki jego rekomendacji jeszcze na studiach dostała pracę asystentki, a następnie, pod jego kierunkiem, napisała rozprawę doktorską poświęconą handlowi w XV-wiecznym Lwowie, którą obroniła w 1924 roku. Praca została przetłumaczona i wydana w Niemczech.

Sukces doktorantki został doceniony przez władze lwowskiej uczelni – dostała stypendium na roczne studia uzupełniające we Francji, gdzie kształciła się w kierunku historii urbanistyki. Po powrocie objęła stanowisko kustosza w Muzeum Miasta Lwowa. Przyjęcie kobiety na to stanowisko było czymś wyjątkowym w prawie 100-letniej historii lwowskich muzeów. Charewiczowa dała się poznać jako sprawna organizatorka, za jej czasów przebudowano i zmodernizowano pomieszczenia muzealne w Czarnej Kamienicy. Powstało też wiele prac popularnonaukowych przybliżających historię i zabytki Lwowa. Charewiczowa dbała, by pisano je jak najbardziej przystępnym językiem: „Z fragmentarycznych, urzędowych zapisek archiwalnych autorka wydobyła nie tylko szereg suchych wiadomości: kto rodzi, komu sprzedał, kiedy umarł. Dr Charewiczowa usiłowała podpatrzeć dusze mieszczańskich rodzin, których żywoty złączyły się z temi kamienicznemi murami razem z ich poziomem i radościami i troskami, skupiającemi się przede wszystkim około dóbr materialnych” – czytamy w recenzji jej książki „Czarna Kamienica i jej mieszkańcy” wydanej w 1935 r.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł
Maria Zakrzewska

Od 1924 roku była członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Historycznego i sekretarzem redakcji pisma wydawanego przez Towarzystwo. Charewiczowa uczestniczyła w zjazdach Towarzystwa, była także reprezentantką Polski na VII Międzynarodowym Kongresie Nauk Humanistycznych w Warszawie w 1933 r., na którym wygłosiła referat z bardzo nowoczesnej na ten czas problematyki – historii kobiet. Konsekwencją tych zainteresowań było zaangażowanie w ruch kobiecy w Polsce – Charewiczowa działała w Polskim Stowarzyszeniu Kobiet z Wyższym Wykształceniem, gdzie zabiegała o wsparcie stypendialne i rozwój naukowy kobiet zajmujących się, podobnie jak ona, historią: „Niestety dużo zapowiadających się tematów uwięziły kobiety w sprawozdaniach towarzystw naukowych. Dałoby się wymienić parę nazwisk kobiet, kilkakrotnie referujących w Akademii Umiejętności rozmaite kwestyje ciekawe, których nigdy ich referentki nie rozwinęły i nie opublikowały z przyczyn najróżniejszych” – pisała w artykule „Stanowisko kobiet polskich w popularyzatorskiej i naukowej pracy historycznej” wydanym we Lwowie w 1933 r.

Charewiczowa nie popierała różnicowania badań historycznych ze względu na płeć. Uważała także, że historia kobiet nie powinna ulegać wpływom radykalnych idei feministycznych, ponieważ mogą one wywołać tendencyjne i jednostronne oceny. „Nie dały wprawdzie kobiety w historii prac epokowych, zdumiewających wnikliwością analiz czy też rozległością horyzontów. Nie stworzyły szkoły, nie odkryły praw dziejowych. Stanowczo jednak wyszły poza przysłowiowe robótkarstwo, przyczynkarstwo i odtwórczość” – oceniała kobiety w jednej ze swoich prac.

Propagowała pogląd, że badania naukowe nad historią kobiet mogą przyczynić się do wyjaśnienia obecnej sytuacji kobiet i przeobrażeń, jakie stają się ich udziałem. „A gdy się z perspektywy wieków rozpatrzy tę przeszłość kobiecą, niemal samorzutnie ciśnie się na myśl pytanie, które z nas kobiet były szczęśliwsze, one, które przeszły – my, które jesteśmy, czy te, które będą? Ale tego ja nie wiem” – rozważała w pracy „Kobieta w dawnej Polsce”.

Jeden z rozdziałów tej książki poświęciła stereotypowemu postrzeganiu kobiety poprzez przysłowia ludowe. Uważała, że przyzwolenie na obecność w potocznym języku przysłów krzywdzących kobiety, wpływa na ich traktowanie. Walczyła więc ze stereotypowymi wówczas określeniami, takimi jak: „kobiecie sekret wierzchem głowy wyłazi”, „wół rogami a baba językiem kole”, „stare baby wiedzą co w piekle warzą i jedzą”, „nie pomoże bielidło, kiedy baba straszydło”, itd.

W 1936 roku, komisja naukowa, na podstawie dorobku przyznała jej tytuł doktora habilitowanego z zakresu historii miast. Została pierwszą w polskiej nauce docentką – był to najwyższy stopień naukowy, na jaki mogła liczyć kobieta. Była też jedną z pięciu kobiet, które uzyskały habilitację na Uniwersytecie Lwowskim do II wojny światowej. Wybuch wojny zastał ją we Lwowie, jednak ze względu na męża, Zdzisława Charewicza, kapitana Wojska Polskiego, musiała opuścić miasto. Najpierw pojechała na pewien czas do Krakowa, a następnie do Warszawy. Jej mąż w tym czasie już nie żył, zginął w pierwszych miesiącach wojny.

W Warszawie zaangażowała się w nauczanie historii w tajnym Gimnazjum im. Klementyny Hoffmanowej i na Wydziale Historii tajnego Uniwersytetu Warszawskiego oraz w Bibliotece Zamojskich. Latem 1943 roku została aresztowana przez gestapo i osadzona na Pawiaku, a następnie w Auschwitz-Birkenau. Pozostały wspomnienia, że nawet w obozie wygłaszała wykłady współwięźniarkom. Jak wspominała jedna z jej obozowych koleżanek, w październiku i listopadzie 1943 roku w Birkenau działał konspiracyjny „klub pod śmietnikiem”, gdzie jego członkinie wygłaszały referaty. Łucja Charewiczowa opowiadała tam o przedwojennym Lwowie. W grudniu tego samego roku zachorowała na tyfus i zmarła. Miała 46 lat.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Aborcja bez względu na stan cywilny. Mieszkanki Indii mówią o przełomie

Chrissy Teigen

„Ona jest taką drama queen”, „Przestań już o tym mówić”. Chrissy Teigen spotkała się z hejtem po wyznaniu o aborcji. Modelka odpowiedziała

Zanim przerwą ciążę, będą musiały wysłuchać bicia serca płodu. Węgierski rząd zaostrza przepisy aborcyjne

Hiszpania

Aborcja od 16. r.ż. bez zgody rodziców i pigułka „dzień po” dla każdego. Hiszpania przeprowadza rewolucję w prawach kobiet

Gospodarce zagrażają wykształcone kobiety. Tak wynika z raportu węgierskiego NIK-u / gettyimages

Gospodarce zagrażają wykształcone kobiety. Tak wynika z raportu węgierskiego NIK-u

Lisa LaFlamme

Prezenterka telewizyjna zwolniona z pracy za siwe włosy. „Oniemiałam. Wciąż jestem w szoku” – komentuje

Meghan Markle

Meghan Markle w podcaście dla kobiet walczy ze stereotypami. „Jeśli jesteś ambitną kobietą, to z pewnością jesteś wyrachowana, samolubna lub agresywna”

Sanna Marin

„Zatańcz z Sanną”. Kobiety wspierają premierkę Finlandii i publikują nagrania z imprez

„Pierwsze 10 dni wspominam jako jeden wielki ból. Gdy kładłam się spać, czułam, jak całe ciało krzyczy”. O trawersie Grenlandii i emocjach po mówi Miłka Raulin

Kobiety

Ane Piżl z cudowną (i potrzebną!) akcją topfreedom. „Nie zgadzam się na podział klatek piersiowych na legalne i nielegalne”

Miażdżące wyniki monitoringu gabinetów ginekologicznych. „W Polsce lekarze zdają się mieć bardzo dużą władzę nad kobietami” – alarmuje Aleksandra Magryta z Fundacji FEDERA

Kobiety w Iranie rozmawiają ze sobą

W Iranie zakazano kobietom udziału w reklamach. Powodem oburzenie mężczyzn promocją lodów na patyku

Bogusław Linda

Paulina Młynarska wprost o słowach Bogusława Lindy: „Rzygnąłeś pan gadką z lat 90.”

Prawo głosu kobiet / unsplash

„Ściska mnie w gardle”, „Boję się powiedzieć, że mnie boli”. O prawo głosu w sprawach własnego ciała wciąż toczy się walka

Ważna zmiana w gdańskim urzędzie. Czy Aleksandra Dulkiewicz będzie pierwszą w Polsce "prezydentką"?

Ważna zmiana w gdańskim urzędzie. Czy Aleksandra Dulkiewicz będzie pierwszą w Polsce „prezydentką”?

„Znaki są językiem i ważne jest, aby nikogo nie wykluczały”. Izraelskie oznakowania przejdą metamorfozę

„Gdyby mężczyźni robili aborcję, dostawaliby jeszcze kwiaty na koniec”. Aborcyjny Dream Team opublikował mocny spot

Zofia Zborowska-Wrona

Zofia Zborowska-Wrona o kobietach: „Jest mi szkoda siebie, jest mi szkoda każdej z nas, która nadal nieświadomie tkwi po pachy w tym szambie ściemy”

Kobiety

Kobiety na TikToku jednoczą się w sprawie zakazu aborcji w Stanach Zjednoczonych i Polsce. „Jeśli potrzebujesz aborcji, przyjedź do mnie”

Kobieta

Kamila Kalińczak: „Stygmatyzowanie, poniżanie i obrażanie bezdzietnych kobiet musi się skończyć”

Protestujące kobiety w USA

Protesty w Stanach Zjednoczonych po utraceniu prawa do legalnej aborcji. Kobiety wzywają do strajku seksualnego

„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska

HELLO PIONIERKI: Jak Michalina Wisłocka uczyła Polki seksualności i autoerotyzmu na wiele lat przed znalezieniem punktu „G”

Hello Pionierka: Jak Halina Jędrzejewska-Dudzik wróciła po wojnie z Londynu, by zostać lekarką i pomagać kolegom z AK

Najpopularniejsze

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!

Kobieta ćwiczy

Ćwiczenia na wzmocnienie kręgosłupa – łatwe i skuteczne

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki/Pexels

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Odczuwasz lęk i niepokój, choć nic złego się nie dzieje? Sprawdź, co może ci dolegać

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

×