Przejdź do treści

„Zawsze się spóźniasz” i „Nigdy po sobie nie sprzątasz”! O tym, dlaczego nie warto generalizować

Nie generalizuj!
Nie generalizuj! Unsplash.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Co roku wracasz z urlopu rozczarowana? Zmień to!
„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska
Co zrobić, aby komary cię nie gryzły? 11 sposobów, które naprawdę działają
Stanie na rękach – krok po kroku. Z naszym poradnikiem będzie to prostsze niż myślisz!
Nie stawiaj siebie na szarym końcu! Dlaczego tak trudno o siebie zadbać?

Mamy skłonność do generalizowania. Tak – nomen omen – generalnie. Mówimy: „Ty nigdy nie pamiętasz o moich urodzinach”, „Ona zawsze zostawia bałagan w szafce”, „Wszyscy myślą tylko o sobie”. Nigdy, zawsze, wszyscy. Czy to jednak nie przesada?

– Generalizacje działają podobnie jak stereotypy – mówi psycholog Tomasz Wojtoń. – Sprawiają, że świat jest prostszy, nie musimy tracić energii na drobiazgową analizę tego, co dzieje się dookoła. Mówimy „Szkoci”, myślimy o skąpstwie. Taki mechanizm przydaje się zwłaszcza wtedy, gdy musimy działać szybko – tłumaczy. Ale jest w tym też pułapka. Uciekamy od konkretu.

 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł

Postaw na konkret

Przypomnij sobie uroczystość, na której wręczane są wyróżnienia i nagrody. Zazwyczaj głośno odczytywane są wtedy uzasadnienia, dlaczego właśnie ta osoba dostała nagrodę w jakiejś kategorii. O czym zwykle słyszymy? O walorach merytorycznych. O pracowitości. O kreatywności. O zaangażowaniu. O radzeniu sobie z trudnymi tematami. Padają dokładnie te słowa. Wszystko brzmi świetnie i może nawet być prawdą. Ale wśród słuchających (a nawet wśród nagradzanych) niejednokrotnie te hasła wywołują ziewanie. Dlaczego? – Są to bardzo ogólne słowa. Duże generalizacje. Bardzo rozmyte. Słuchaczy zwykle bardziej interesowałaby wtedy konkretna historia pokazująca, dlaczego doceniono właśnie tę osobę. Opowieść o tym, jak pracowała po kilkanaście godzin dziennie, pokazując swoje zaangażowanie, lub zrobiła coś, czego inni się obawiali, bo wydawało im się to za trudne – mówi psycholog. – W czasie bardzo oficjalnych spotkań czasami dobrze jest trzymać się takich ogólnych sformułowań. Ale w codziennych kontaktach może nam to utrudnić życie – dodaje.

uśmiechnięta para

Kiedy unikać generalizacji?

Wyobraź sobie spotkanie dwóch osób. Obie mają czas na swobodną rozmowę, nie spieszą się. Jedna z nich pyta: „I jak u ciebie?”. A druga odpowiada: „Generalnie fajnie, dzięki”. I kropka. Koniec. Ani słowa więcej. – Cała rozmowa jest poprawna, ale można się domyślić, że u pytającego pojawi się rozczarowanie. On chciał się czegoś dowiedzieć. Nie dowiedział się właściwie niczego – mówi psycholog Renata Pawlik. Kolejny przykład? Składanie życzeń. Zastanów się, które słowa wywołałyby w tobie większy entuzjazm: „Życzę ci pomyślności” czy „Życzę ci, żeby wszystko w pracy i domu ułożyło się po twojej myśli. Tak jak rozmawialiśmy dwa tygodnie temu”. Pewnie większość z nas wskazałaby te drugie życzenia jako bardziej spersonalizowane, przemyślane i może nawet bardziej przekonujące o dobrych intencjach życzącego. – Ucieczka od generalizacji to przybliżanie się do konkretu – przekonuje Renata Pawlik. Są jeszcze dwie sytuacje, gdy warto zastosować tę zasadę.

Nie generalizuj w kłótni

Partner zostawił brudny kubek na blacie i nie wstawił go do zmywarki. „Bo ty zawsze zostawiasz po sobie bałagan” – mówimy i inicjujemy kłótnię. Koleżanka spóźniła się na wspólne wyjście do kina. „Ty nigdy nie potrafisz przyjść punktualnie. Jesteś strasznie niezorganizowana” – zwracamy jej uwagę. – Takie zdania nie kierują nas ku rozwiązaniu problemu, bo są zbyt ogólne. Gdy je mówimy, zapominamy o tym, co naprawdę nam przeszkadza, czyli o brudnym kubku czy dzisiejszym spóźnieniu. Koncentrujemy się na tym, jaka jest ta druga osoba. I tu zaczyna się robić niebezpiecznie – ostrzega Tomasz Wojtoń.

Problem z generalizacjami w rozmowach jest taki, że trudno jest się przed nimi bronić. Ktoś zarzuca nam, że jesteśmy kiepsko zorganizowani i nigdy nie potrafimy nic zrobić na czas. Co mamy odpowiedzieć? Przypomnieć, jak trzy tygodnie temu zachowaliśmy się inaczej? I nie spóźniliśmy się na spotkanie, a w pracy uporaliśmy się ze wszystkimi zadaniami przed czasem? To może zabrzmieć po pierwsze, słabo, a po drugie, nieprzekonująco, bo to tylko jeden przykład. Odpowiedzieć inną generalizacją, na zasadzie: „Jestem zawsze dobrze zorganizowany i wiele osób powie, że trzymam się terminów”? Znów krążymy gdzieś w chmurach i daleko nam do konkretu.

Mów wprost

Hasło, które ostatnio cieszy się wielką popularnością, to feedback, czyli informacja zwrotna. Oczekujemy informacji zwrotnej od naszych szefów, partnerów, klientów. Czekamy na nią. Wyobraź sobie, że idziesz na spotkanie, w czasie którego masz ją dostać, i słyszysz: „Problem polega na tym, że nie jesteś wystarczająco asertywna i skoncentrowana”. Generalizacja. Aż chciałoby się poprosić o wytłumaczenie, co to dokładnie oznacza. – Lubimy informacje zwrotne typu: „Zauważyłem w poprzedni piątek, że przez to, że łatwo ulegasz kolegom, na godzinę przed wyjściem z pracy miałaś cztery nieskończone rzeczy. Gdy taka sytuacja się powtórzy, powiedz głośno o tym, że się nie wyrobisz. W ten sposób poprawisz swoją asertywność, a mając mniej na głowie, łatwiej skoncentrujesz się na tym, co masz zrobić”. Mamy tu umiejscowioną w czasie obserwację, konkretne zachowanie, bardzo dokładnie określoną sytuację. I osoba, która usłyszy te słowa, wie, co ma zrobić i jakich błędów nie powtórzyć – podpowiada Tomasz Wojtoń.

Jak oduczyć się generalizacji? Psychologowie mają dwie rady. – Po pierwsze, gdy chcemy coś skomentować, róbmy to wtedy, gdy widzimy tego oznaki. Ktoś się spóźnił? Powiedzmy o tym od razu. Ktoś zapomniał o ważnym święcie? Zwróćmy mu na to od razu uwagę. Ktoś nie zadzwonił tam, gdzie miał zadzwonić? Przypomnijmy mu o tym jak najszybciej. A nie wracajmy do takich historii po jakimś czasie, mówiąc, że tak się dzieje zawsze, ciągle i generalnie w ogóle jest źle – zachęca Renata Pawlik. Drugi sposób: z generalizacjami jest trochę jak z kolorami białym i czarnym. Biały – zawsze. Czarny – nigdy. Biały – każdy. Czarny – nikt. Gdy nachodzi nas ochota na generalizowanie, warto przypomnieć sobie o istnieniu innych barw. Szary też może być fajny!

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„W naszej kulturze rywalizacja między siostrami jest często bardziej zaogniona” – o toksycznych relacjach między rodzeństwem mówi psycholożka Małgorzata Rutkowska

Gruba w głowie. „Schudłam 18 kg i poczułam się oszukana. Czekałam na wielką zmianę, a czułam się tylko gorzej”

„W ustawieniach Hellingera chodzi o udrożnienie często zablokowanego przepływu miłości” /fot. Pexels

„W ustawieniach Hellingera chodzi o udrożnienie często zablokowanego przepływu miłości”. O kontrowersyjnej metodzie pracy z emocjami

„W pomaganiu można się zatracić i przesadzić. Dlatego warto zrozumieć potrzeby drugiego człowieka i poznać swoje ograniczenia” – mówi psycholożka Sylwia Żbik-Weiss

Zamiast pójść spać, patrzysz w smartfon? To może być tzw. revenge bedtime procrastination

Kobieta siedzi na moście nad jeziorem

Zastanawiasz się, czy wakacje solo to oby na pewno dobry pomysł? Poznaj 5 korzyści płynących z takiego urlopu

Po czym poznasz, że twoja rodzina jest toksyczna? Psycholożka Monika Kotlarek wyjaśnia

"Karanie ciszą jest przemocą. Zawsze prowadzi do pogorszenia relacji" - podkreśla psycholożka

„Karanie ciszą jest przemocą. Zawsze prowadzi do pogorszenia relacji” – podkreśla psycholożka

Jeśli twój bliski choruje, wydrukuj i zapamiętaj! Rady Moniki Kotlarek dla rodzin i przyjaciół osób z zaburzeniami psychicznymi

Ugryź się w język i zostaw na boku swoje rozpasane ego. Jak się kłócić, żeby było dobrze?

Barbara Filipczyńska /fot. archiwum prywatne

„Kiedy dusza ustala kierunek działania, a umysł je realizuje, zaczynamy żyć tak, jak chcemy”. Czym jest Soul Coaching® mówi Barbara Filipczyńska

„Obdarowywanie może być manipulacją”. Kiedy prezenty mogą stać się problemem, pisze Milena Wojnarowska, psycholożka

Przytulanie mężczyzn

Przytulanie mężczyzny. Dlaczego niektórzy ludzie nie chcą się przytulać?

Czy rozmiar i kolor talerza ma znaczenie? / pexels

Czy rozmiar i kolor talerza mają znaczenie, kiedy chcemy schudnąć? Na to pytanie odpowiada profesorka Katarzyna Siuzdak

Kobieta śmieje się

Kilka prostych rad, które sprawią, że moc pozostanie z wami przez cały dzień

Nigdy na nic nie masz czasu? Zobacz, na czym możesz go łatwo zaoszczędzić

„Ich współpracownicy często opisują to jako obcowanie z czystym – niejako nieludzkim – intelektem”. Jak rozpoznać psychopatę, tłumaczy ekspertka

Kobieta stoi na łące. Ręce trzyma w górze

Zachwyć się tym, co jest teraz. Potrafisz to zrobić? Kasia Bem uważa, że to proste

Kobieta w białej koszuli przegląda się w lustrze. Ręce trzyma na górze, poprawia sobie coś we włosach

Co czujesz, kiedy widzisz siebie nagą w lustrze?

smutna kobieta spotkanie

„Zamiast skupiać się na tym, co mamy, koncentrujemy się na tym, co chciałybyśmy mieć”. Dlaczego nie warto narzekać?

„Od nas zależy, czy media społecznościowe będą nas wzmacniać, czy niszczyć”. Jak zrobić porządki na Instagramie, mówi psycholożka Zuzanna Butryn

Intuicja, czyli dziwny głos w twojej głowie. Wierzyć jej czy nie?

„W domach, w których oszukiwanie jest mechanizmem obronnym, wychowujemy patologicznych kłamców”. O psychologii kłamstwa mówi Natalia Hofman

„Matczyna rana przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Ale można ją uzdrowić” – mówi Aneta Gajda-Boryczko, terapeutka

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Kobieta ćwiczy

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

para na kanapie

Czy można być niewiernym… genetycznie? Rozwiewamy wątpliwości

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Jak dbać o nogi w podróży?

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

×