Przejdź do treści

„Na pierwszy plan wybija się ogromny żal do matek i innych najbliższych. W wielu wypadkach wiedzieli, co się dzieje, ale nic nie robili” – mówią autorki książki „Molestowane. Historie bezbronnych”

Były molestowane jako małe dziewczynki. Dziś zabrały głos i opowiedziały o swoim piekle
Molestowane. Zdj: Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Gwyneth Paltrow: „Akceptuję swoje ciało i odpuszczam sobie potrzebę bycia idealną”
Albo czołganie się, albo pielucha. Pasażerka opublikowała uwłaczające nagranie z samolotu
„Jaki ten strój jest wyzywający! Chodzisz do pracy, a nie na randkę”. Pielęgniarka, wyśmiewana za wygląd swojego uniformu, odpowiada
45 mln euro na zdrowie seksualne i reprodukcyjne kobiet z całego świata. „Jest to zasadnicza część naszej globalnej polityki zdrowotnej”
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”

Gdy padły ofiarą wykorzystywania seksualnego miały trzy, pięć lub 12 lat. Sprawcami byli najbliżsi- ojciec, matka, brat, kuzynka, „przyjaciel” rodziny… W książce „Molestowane. Historie bezbronnych” opowiadają o piekle, które czytelnikowi trudno sobie wyobrazić. Bolesne wyznania dorosłych już kobiet spisała dziennikarka Anna Matusiak- Rześniowiecka oraz pedagog i coach Katarzyna Borowska. – Wchodząc do kawiarni w centrum Warszawy, jestem pewna, że co najmniej cztery z 30 siedzących tam osób były wykorzystywane – mówi autorka książki w rozmowie z Hello Zdrowie.

„W naszym najbliższym otoczeniu są ofiary molestowania”

W 2018 roku Kasia i Ania wydały swój pierwszy reportaż „Skazane” na temat kobiet osadzonych w polskich zakładach karnych. Pomysł na kolejną książkę zrodził się przypadkiem – Kasia podczas urlopu na Bali poznała kobietę, która wyznała jej, że w dzieciństwie była molestowana.

– To miała być nasza pierwsza bohaterka, ale po jakimś czasie wycofała się ze współpracy- mówi Kasia Borowska. – Mimo to nie chciałyśmy rezygnować z tak ważnego tematu. Poprzez media społecznościowe szukałyśmy kobiet, które byłyby gotowe podzielić się z nami swoimi historiami. Udało nam się je znaleźć bez większego trudu, co doskonale pokazuje skalę problemu.

Katarzyna Borowska.

Katarzyna Borowska.. Zdj: archiwum prywatne

Gdy lista rozmówczyń wydawała się zamknięta, Kasia w podróży służbowej przypadkiem poznała pewną kobietę. Podczas pogawędki o pasji i pracy, powiedziała, że piszę reportaż na temat ofiar molestowania. W odpowiedzi usłyszała: „Mnie też molestowano w dzieciństwie”. Nowa znajoma zgodziła się opowiedzieć o swoich doświadczeniach i stała się kolejną bohaterką książki.

– Praca nad „Molestowanymi” otworzyła mi oczy. Wykorzystywania seksualnego w dzieciństwie doświadczyło znacznie więcej osób, niż możemy przypuszczać – mówi Kasia. – Wchodząc do kawiarni w centrum Warszawy, jestem pewna, że co najmniej cztery z 30 siedzących tam osób były wykorzystywane.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł

– Przerażające jest nie tylko, jak często, ale również w jak nieoczywistych okolicznościach może dochodzić do molestowania – dodaje Ania Matusiak- Rześniowieka. – Jedna z bohaterek jako mała dziewczynka spędzała wakacje u kuzynostwa. Spała w łóżku z siostrą cioteczną, która nocami brutalnie wykorzystywała ją seksualnie, a w dzień szantażowała: „Jak komuś powiesz, to mama się dowie, jaka jesteś zboczona, jaka jesteś zła!”.

 

Autorki przyznają, że po ich bohaterkach nie widać traumatycznej przeszłości. Choć przeżyły piekło, dziś mają dobre prace, dzieci i szczęśliwe małżeństwa.

– To jeszcze bardziej utwierdziło mnie w przekonaniu, że nawet w naszym najbliższym otoczeniu z całą pewnością są osoby, które doświadczyły wykorzystywania seksualnego, ale swoje przeżycia trzymają w ścisłej tajemnicy – mówi Ania.

Większość kobiet opisanych przez Anię i Kasię przepracowało trudne doświadczenia i dziś nie mierzy się z objawami stresu pourazowego, który jest charakterystyczny dla niewyleczonej traumy. Jednak część z nich wciąż nachodzą demony przeszłości.

– Jedna z kobiet zaraz przed umówionym spotkaniem, napisała nam, że nie jest pewna, czy uda jej się dojechać – mówi Ania. Podróżowanie autobusami dla ofiar molestowania bywa nie do zniesienia. Tłum ludzi, ktoś może cię dotknąć, ktoś może na ciebie wpaść… to wywołuje lęk.

„Don’t call me Murzyn”. - ciemnoskóre Polki o rasizmie, który jest problemem również w Polsce

Autorki dodają, że wyzwalacz ataku lękowego wcale nie musi być wytłumaczalny. Ich rozmówczynie jednogłośnie stwierdzały, że panika często pojawia się znienacka.

Anna Matusiak- Rześniowiecka

Anna Matusiak- Rześniowiecka. Zdj: archiwum prywatne

– Wstają rano, wydaje się, że wszystko jest dobrze. Oprowadzają dzieci do szkoły, jadą na zakupy, wracają do domu i nagle ich dopada. Nie mogą się ruszyć, są załamane. Przez kolejny tydzień walczą ze sobą, by wrócić do codzienności. Za dwa miesiące przeżywają kolejny atak i wszystko zaczyna się od początku. Nieprzepracowana trauma ma dużo większe konsekwencje, niż sądziłyśmy – mówi Ania.

Zawód na najbliższych

Dla wielu kobiet występujących w książce „Molestowane” nie sam akt seksualny był najgorszy, lecz wspomnienie opuszczenia przez najbliższych. Członkowie rodziny, którzy widząc rozgrywającą się pod ich nosem tragedię, niejednokrotnie odwracali oczy w obawie o skandal i utratę dotychczasowej codzienności.

– To, co wybijało się na pierwszy plan w rozmowach z dziewczynami, to ogromny żal do matek i innych najbliższych. W wielu wypadkach wiedzieli, co się dzieje, ale nic nie robili.  Odsuwali dramat dziecka od swojej świadomości, bo ta sytuacja była zbyt trudna, by mogli się z nią skonfrontować. Brak reakcji ze strony bliskich wzmacniał w dzieciach poczucie, że widocznie muszą to robić, muszą się poświęcać, by innych członków rodziny nie spotkało to samo – tłumaczy Kasia.

Dokładnie takie poczucie powinności towarzyszyło Ilonie. Dziewczyna była regularnie gwałcona przez  pięciu mężczyzn: ojca, dziadka i ich trzech przyjaciół. Mężczyźni urządzali libacje, podczas których dochodziło do brutalnych gwałtów. Bohaterka książki wielokrotnie miała nadzieję, że nie dożyje poranka, a koszmar wreszcie się skończy. Przed każdą libacją matka zabierała jej siostry i opuszczała dom. Pewnego dnia dziewczynka poprosiła, by również mogła wyjść. W odpowiedzi usłyszała, że ktoś musi pilnować domu, by ojciec wszystkiego nie rozwalił lub nie wyniósł. „Ty świetnie sobie z tym radzisz”- powiedziała mama.

„Nie uczy się nas miłości do siebie. Uważane jest to za egoizm. A im będziemy lepsi dla siebie, tym będziemy lepsi dla innych i mniej będzie konfliktów” – mówi psycholog i coach Joanna Chmura

Autorki przyznają, że ta historia wywołała w nich najwięcej emocji.

– Musiałyśmy robić przerwy w czasie rozmowy. Nasza bohaterka co jakiś czas patrzyła na nas z troską i pytała, czy damy radę słuchać dalej mówi Kasia.

Inna bohaterka na łamach książki opowiedziała o dramatycznych wydarzeniach, które rozegrały się w jej rodzinnym domu, gdy miała zaledwie 11 lat. Przez kilka miesięcy odwiedzał ją wujek – wchodził na górę, zamykał drzwi, a po kilkudziesięciu minutach bez słowa opuszczał dom. Wszystkiemu przyglądała się babcia, która nigdy nie zapytała o cel wizyt w pokoju wnuczki. Pewnego dnia dziewczynka zdobyła się na rozmowę z babcią. Wyznała, że jest dotykana i gwałcona przez wujka. „To starszy, schorowany człowiek. Tak trzeba” – usłyszała w odpowiedzi. Dziewczyna w rozmowie z Anią i Kasią powiedziała, że tamtego dnia jej życie się skończyło, ponieważ nie obroniła jej najdroższa na świecie osoba. Choć dziś wyleczyła się z traumy, dalej nie jest w stanie odwiedzić grobu babci.

„Dziecko, wolno ci się bać”

Dla Ani i Kasi praca nad książką nie była łatwa. Podczas spotkań z bohaterkami niejednokrotnie pojawiały się łzy lub ból głowy. Potrzebne były przerwy, by złapać dystans. Obie jednak przyznają, że ani razu nie zadały sobie pytania: „Czy warto?”. Reportaż powstał po to, by osoby, które przeżyły molestowanie, nie bały się opowiedzieć swojej historii. W książce podano adres mailowy molestowane@gmail.com, na który mogą pisać czytelnicy. Do tej pory do skrzynki trafiło kilka poruszających maili. Ich nadawczynie wyznają, że one również przeszły przez piekło.

– Dziewczyny wysyłają nam swoje historie, ale nie po to, by zostały opublikowane, lecz z potrzeby zrzucenia z siebie ciężaru – tłumaczy Ania.– W czasie lektury „Molestowanych” poznały kilkanaście kobiet sobie podobnych i chcą powiedzieć głośno: „Ja też to przeżyłam!”. Takie wyznanie jest oczyszczające i wyzwalające. Mam nadzieję, że będzie się na nie zdobywać coraz więcej osób.

Kasia dodaje, że zachęcenie ofiar molestowania do otworzenia się to nie jedyny cel książki.

– Przez lata pracowałam jako nauczycielka i dyrektorka szkoły. Wiem, że kadra wychowawcza bardzo często nie ma kompetencji z zakresu aktywnego słuchania, nie ma wystarczająco dużo empatii i uwagi skierowanej na subtelne sygnały wysyłane przez uczniów. Bardzo bym chciała, żeby to się zmieniło – mówi i przywołuje wspomnienie sprzed 20 lat, gdy jako świeżo upieczona wychowawczyni, pracowała w jednej z podwarszawskich wiejskich szkół. Pewnego dnia podczas przerwy przysiadła się do niej 9-letnia dziewczynka. Czytała psychologiczną książeczkę dla dzieci o wykorzystywaniu seksualnym. „Wypożyczyłam ją z biblioteki” – powiedziała dziewczynka do młodej nauczycielki. Kasia zdziwiła się, ale nie przyszło jej do głowy, że uczennica mogła być ofiarą przemocy.

Z perspektywy czasu żałuje, że nie zainteresowała się głębiej życiem tamtego dziecka. Dziś ma podejrzenia, że dziewczynka była wykorzystywania, ale wtedy zabrakło jej kompetencji.

– Napisanie tej książki jest jednocześnie moim apelem do wszystkich, którzy pracują z dziećmi, by się kształcili, uczestniczyli w dodatkowych szkoleniach psychologicznych i pedagogicznych. Nie dla papierka, tylko dla dzieciaków – mówi.

Katarzyna z racji zawodu trenera, niedawno brała udział w spotkaniu z psychologami i coachami, którzy dawniej przeżyli molestowanie, a dziś pomagają innym uporać się z traumą. Podczas szkolenia wspólnie wypracowali schemat działań, które powinien podjąć dorosły, dowiedziawszy się o tym, że bliskie mu dziecko zostało wykorzystane.

– Dziecko w takiej sytuacji najbardziej na świecie potrzebuje przytomnego dorosłego: mamy, babci, taty czy wychowawcy, który udzieli mu bezwzględnego wsparciatłumaczy Kasia. – Towarzyszenie dziecku, zwłaszcza jeśli jest się jego rodzicem, to bardzo trudne zadanie. Dorośli także przeżywają ból, wstyd, niemoc i bezradność. Często na straszną wieść, reagują natychmiastowym załatwieniem wizyty u psychologa dla małej ofiary. Tymczasem, to oni bardziej potrzebują specjalisty, by mieć w sobie siłę do emocjonalnego wsparcia dziecka.

Kasia dodaje, że gdy dziecko widzi roztrzęsionego bliskiego, zaczyna się obwiniać. Niejednokrotnie żałuje, że wyznało prawdę, skoro tym samym tak zmartwiło mamę lub tatę. Palące poczucie winy sprawia, że trauma staje się jeszcze silniejsza.

– Doświadczenie pedagogiczne i trenerskie oraz praca nad „Molestowanymi” pokazały mi, że wykorzystane dziecko bardziej niż czegokolwiek na świecie, potrzebuje, aby przytomny dorosły zapewnił mu swoją delikatną, subtelną i nienaruszającą obecność. Te dzieci czasami nie dają się nawet dotknąć. Trzeba być spokojnym i bardzo ostrożnym, jednocześnie stabilnym i pewnym siebie. Swoją postawą dać komunikat: „Dziecko, wolno ci się bać. Wolno ci płakać. To nie twoja wina. Pozwól, że pobędę przy tobie. Wszystkim się zajmę”.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

"Wymiotowałam krwią, a on spojrzał na mnie i powiedział, że nie jestem wystarczająco chora". Demi Lovato szczerze o pracy jako nastolatka / gettyimages

„Wymiotowałam krwią, a on spojrzał na mnie i powiedział, że nie jestem wystarczająco chora”. Demi Lovato szczerze o pracy w Disneyu

Sean Bean

Sean Bean kwestionuje pracę koordynatorów intymności. „Doświadczenie bardzo hamujące”

Przemysław Czarnek

Kontrowersyjne treści w podręczniku do nowego przedmiotu HiT. „Mamy do czynienia z seksualizacją zamiast edukacji seksualnej”

Nowe zarzuty dla Harveya Weinsteina. Jego pobyt w więzieniu może się wydłużyć

Nowe zarzuty dla Harveya Weinsteina. Jego pobyt w więzieniu może się wydłużyć

Cztery zarzuty o napaść na tle seksualnym. Czy to koniec Kevina Spaceya?

Zamiast bezpiecznego schronienia, otrzymały propozycje seksualne. „Ukrainki muszą być ostrożne”

Kierowczynie radzą sobie świetnie

Taksówka tylko „Dla niej”. Nowa usługa jednej z sieci taksówkowych – pasażerkę do celu zawiezie kobieta

W GROM-ie spędziła 18 lat. „Jest kilka powodów, dla których kobiety, mimo mobbingu, nie rezygnują ze służby” – mówi Katarzyna Kozłowska, prezeska Fundacji #SayStop

Kobieta

Indie. 16-latka została zgwałcona przez 400 mężczyzn. „To najbardziej tragiczny przypadek w historii”

Kirk Douglas

Kirk Douglas napastował seksualnie sławną aktorkę? „Była rozczochrana i bardzo zdenerwowana” – pisze siostra ofiary

Salma Hayek

Salma Hayek o współpracy z Harveyem Weinsteinem. „Krzyczał na mnie: Nie zatrudniłem cię po to, żebyś była brzydka” – wspomina

Mężczyzna stoi przed lustrem

„Czy kiedykolwiek nazwałeś dziewczynę 'laską’? Albo zagwizdałeś na nią, gdy szła ulicą?”. Kampania „Nie bądź tym facetem” pokazuje, że seksistowskie żarty to nie podryw a przemoc!

Studentki i studenci

„Winny jest sprawca, nie spódnica, nie bluzka, nie alkohol, nie ofiara”. Magdalena Jutrzenka komentuje kontrowersyjne zalecenia Śląskiego Uniwersytetu Medycznego

„Powiedział, że postawi mi szóstkę na koniec roku, jeśli dam mu buziaka”. Molestowanie w szkołach i na uczelniach to realny problem – podkreśla Martyna Kaczmarek

„Powiedział, że postawi mi szóstkę na koniec roku, jeśli dam mu buziaka”. Molestowanie w szkołach i na uczelniach to realny problem – podkreśla Martyna Kaczmarek

Była premier Danii Helle Thorning-Schmidt oskarża eksprezydenta Francji o molestowanie. "To było jakieś totalne szaleństwo!"

Była premier Danii Helle Thorning-Schmidt oskarża eksprezydenta Francji o molestowanie. „To było jakieś totalne szaleństwo!”

Emily Ratajkowski wyznała, że była molestowana na planie teledysku. "Nagle poczułam chłód i dotyk nieznajomych dłoni"

Emily Ratajkowski wyznała, że była molestowana na planie teledysku. „Nagle poczułam chłód i dotyk nieznajomych dłoni”

Kelly skazany. Chodzi m.in. o handel kobietami w celach seksualnych i wykorzystywanie nieletnich

R. Kelly skazany za handel kobietami w celach seksualnych i wykorzystywanie nieletnich

Alanis Morissette wyznała, że jako nastolatka była wielokrotnie gwałcona

Agnieszka Bradt /fot. archiwum prywatne

„Żołnierki opowiadały o molestowaniu, napaściach i gwałtach”. Agnieszka pomagała ofiarom przemocy seksualnej w amerykańskich Siłach Powietrznych

„Dziwki, zdziry, szmaty. Opowieści o slutshamingu” już niedługo w księgarniach. Hello Zdrowie patronem medialnym książki

Helen Mirren: Mężczyźni robią to, ponieważ młode dziewczyny są bezbronne. Chodzi o władzę i kontrolę

Julia Kamińska

Julia Kamińska: Gdy byłam młodsza, doświadczyłam molestowania. Wtedy nie zdawałam sobie z tego sprawy

"Nigdy nic mi się nie stało, ale to dlatego, że na miasto wychodziłam w butach na płaskiej podeszwie?". Psycholożka i seksuolożka tłumaczy, dlaczego skupianie się na ofierze, a nie sprawcy, to ślepa uliczka

„Nigdy nic mi się nie stało, ale nie dlatego, że na miasto wychodziłam w butach na płaskiej podeszwie”. Psycholożka tłumaczy, dlaczego skupianie się w profilaktyce przemocy na ofierze to ślepa uliczka

Masaż medyczny to nie masaż erotyczny!

„Masaż medyczny to nie masaż erotyczny!”. Przedstawicielki zawodów medycznych mówią STOP

Najpopularniejsze

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Ćwiczenia na wzmocnienie kręgosłupa – łatwe i skuteczne

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Odczuwasz lęk i niepokój, choć nic złego się nie dzieje? Sprawdź, co może ci dolegać

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki/Pexels

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

Po pracy nie masz już na nic siły? Oto 6 sposobów na odzyskanie energii wieczorem

×