Przejdź do treści

HELLO PIONIERKI: Jak Jadwiga Wołoszyńska badała nowe gatunki glonów, wykorzystując swój talent do precyzyjnego rysowania

HELLO PIONIERKI: Jadwiga Wołoszyńska Grafika: Joanna Zduniak
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Po czym poznasz, że twoja rodzina jest toksyczna? Psycholożka Monika Kotlarek wyjaśnia
Tu pary LGBT+ będą mogły wziąć ślub kościelny. Duchowni przegłosowali decyzję
Sąd Okręgowy w Lublinie: To nie był gwałt. 14-latka miała ufarbowane włosy i makijaż. Mężczyźni mogli nie wiedzieć, ile ma lat
Zmiany klimatyczne zabierają nam sen. Zaskakujące odkrycie naukowców
W chaosie wojny kwitnie handel dziećmi. „Handlarze wkraczają do sierocińców, korzystając z braku nadzoru”

Była pierwszą kobietą z doktoratem na Uniwersytecie Lwowskim i drugą profesorką na UJ. Skrótem „Wolosz” opisane są odkryte przez nią glony, a naukowcy do dziś wykorzystują jej klasyfikacje botaniczne. Poznajcie pierwszą polską algolożkę, Jadwigę Wołoszyńską.

 

Urodziła się w 1882 roku w Nadwórnej w okolicach Stanisławowa, na terenie dzisiejszej Ukrainy, w rodzinie Józefy i Włodzimierza Wołoszyńskich. Po ukończeniu prestiżowego prywatnego gimnazjum w Nadwórnej przeprowadziła się do Lwowa, gdzie zdała maturę.

W 1903 roku została jedną z pierwszych studentek Uniwersytetu Lwowskiego, wówczas Franciszkańskiego. Rozpoczęła studia przyrodnicze na Wydziale Filozoficznym. „Należała szczęśliwie do tych pierwszych pionierek wśród kobiet dążących do wyższego wykształcenia, którym po długich latach walki udało się uzyskać prawo do studiów na uniwersytetach we Lwowie i Krakowie” – pisał w pośmiertnym wspomnieniu o niej kolega po fachu, Bolesław Hryniewiecki.

Już na początku studiów zainteresowała się algologią (nauką o glonach) i właśnie temu poświęciła całe swoje życie. Pierwsze badania prowadziła nad rzeką Prut pod okiem profesora Mariana Raciborskiego. Warunki były spartańskie. Z powodu braku wyposażenia laboratorium, część zajęć prowadzonych było we własnych kuchniach.

Niestety, dobrze zapowiadająca się studentka musiała przerwać studia z powodu choroby płuc. Po dwóch latach wróciła jednak na uczelnię i bez problemu uzyskała tytuł magistra, jako pierwsza kobieta w historii tej uczelni. Ledwie dwa lata później, w 1912 roku, obroniła pracę doktorską zatytułowaną „Zmienność i spis glonów planktonowych i stawów polskich” w Instytucie Biologiczno-Botanicznym. Podjęła pracę na uczelni, a w czasie pierwszej wojny światowej zastępowała profesora, którego była asystentką, prowadząc jego zajęcia i kontynuując badania.

Maria Zakrzewska

Po zakończeniu wojny zdecydowała się na karierę nauczycielską w szkole średniej. Jednak już w 1921 roku porzuciła to zajęcie na wieść o tym, że nad jeziorem Wigry powstaje pierwsza polska stacja hydrobiologiczna, a zatrudniony tam wybitny profesor Alfred Lityński kompletuje zespół. Warunki do pracy były wyjątkowo trudne: „Stacja i mieszkania pracowników mieściły się w baraku przy tartaku w Płocicznie. Barak nie był dobrze zaopatrzony na zimę, tak że jego mieszkańcy porządnie marzli. Stacja była dość znacznie oddalona od jeziora tak, żeby dostać się do jednej małej łódki, trzeba było przebyć znaczną przestrzeń, dźwigając na sobie tam i z powrotem przyrządy wszystkie niezbędne do badań” – opisywał Bolesław Hryniewiecki. Dwa lata w stacji zaowocowały jednak wieloma odkryciami dotyczącymi życia glonów w wodach słodkowodnych. Były to pierwsze badania glonów żyjących w polskich jeziorach.

Osiągnięcia naukowe otworzyły Wołoszyńskiej drzwi na Uniwersytet Jagielloński. Opuściła rodzinny Lwów, by zostać asystentką profesora Władysława Szafera w Instytucie Botaniki Farmaceutycznej. Dwa lata później, jako druga kobieta w historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, zdobyła stopień naukowy doktora habilitowanego i została profesorem. Przed nią podobne stanowisko objęła Helena Willman Grabowska, która zajmowała się sanskrytem i filologią indyjską.

Po badaniach glonów w rzece Prut i w wodach Suwalszczyzny, algolożka zaczęła sięgać po materiał badawczy z innych rejonów Polski i świata. Badała glony w jeziorach tatrzańskich i Bałtyku, opracowywała próbki przywiezione z Jawy i Sumatry, dokonała też wielu odkryć glonów kopalnych z okresu czwartorzędu. „Miała niezmiernie wyostrzone oko w badaniach tego rodzaju, które cechowała wielka sumienność naukowa, dopomagał jej w tych żmudnych badaniach talent rysunkowy, tak, że jej rysunki, których nie skąpiła w swoich pracach, są wykonane niezmiernie precyzyjnie – pisał Hryniewiecki.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł

Druga wojna światowa zastała ją w Krakowie. 6 listopada 1939 roku razem z innymi profesorami uczelni wpadła w zasadzkę. Naukowcy zostali zaproszeni na spotkanie. Mężczyzn aresztowano i przewieziono do obozu koncentracyjnego w ramach akcji Sonderaktion Krakau, dwie profesorki Niemcy odesłali do domów.

Pomimo zamknięcia uczelni Jadwiga Wołoszyńska nadal dawała wykłady i prowadziła zajęcia na tajnych kompletach. Pracowała też w zakładzie badawczym Odona Bujwida, lekarza i medyka, którego żona doprowadziła do przyjęcia pierwszych studentek na Uniwersytet Jagielloński kilkadziesiąt lat wcześniej. Po szczęśliwie przebytej wojnie wróciła do pracy, obejmując ponownie kierowanie Katedrą Botaniki Farmaceutycznej, która z czasem została przeniesiona do wyodrębniającej się z UJ Akademii Medycznej.

Dorobek profesor Wołoszyńskiej to ponad 170 nowych gatunków i rodzajów glonów. 50 z nich to glony sprzed tysięcy lat, z czasów czwartorzędu. Odkryła także i opisała ponad 120 nowych gatunków i odmian glonów współczesnych. „Skrupulatne podejście do badań i rękę do rysowania Wołoszyńskiej widać w badaniach tatrzańskich jezior. Tam, gdzie przeciętny student widzi co najwyżej odstępstwo od normy, ona zakładała, że każdy organizm może być odkryciem” – zauważa dr Paweł Owsianny, kontynuator badań nad bruzdnicami w Tatrach. Odkryte przez Wołoszyńską glony opisane są skrótem od jej nazwiska – Wolosz. Naukowcy do tej pory używają niektórych stosowanych prze nią klasyfikacji botanicznych.

Jadwiga Wołoszyńska zmarła w 1951 roku, została pochowana na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Nie uważam, żeby politycy i sędziowie mieli decydować o sprawach kobiet”- Nancy Pelosi ostro o antyaborcyjnym prawie

HELLO PIONIERKI: Jak Lili Goldstein pomagała budować w Zabrzu stolicę polskiej kardiologii

Kobiety w burkach

Afganki znów założą burki. Janina Ochojska: „Talibowie złamali wszystkie obietnice i oczekiwania odnośnie respektowania prawa kobiet w Afganistanie”

HELLO PIONIERKI: Jak Anna Rydlówna organizowała krakowskie pielęgniarstwo, by udowodnić, że nie jest Haneczką

Amerykanki będą miały trudniejszy dostęp do aborcji? Szokujący projekt sędziego ujrzał światło dziennie

„Jeśli są kobiety, które potrzebują pomocy – my zrobimy wszystko, żeby jej udzielić”. O koalicji kobiet Siostrzeństwo Polsko-Ukraińskie mówi Grzegorz Łaguna, rzecznik prasowy Kulczyk Foundation

HELLO PIONIERKI: Jak Jolanta Wadowska-Król naraziła się komunistycznym władzom, ratując tysiące dzieci od ołowicy

HELLO PIONIERKI: Jak Olga Krzyżanowska z przychodni stoczniowej poszła do polityki, by zrealizować testament ojca, pułkownika AK

HELLO PIONIERKA: Jak Wanda Błeńska badała chorych na trąd bez rękawiczek, żeby nie uważali, że się ich boi

HELLO PIONIERKI: Jak Aleksandra Gabrysiak otworzyła swój dom przed chorymi i zapłaciła za to najwyższą cenę

HELLO PIONIERKA: Jak Alicja Gawlikowska-Świerczyńska pokazała, że każda sytuacja ma swoją dobrą stronę, nawet czesanie ciepłych królików w obozie koncentracyjnym

HELLO PIONIERKI: Jak Jadwiga Titz-Kosko zapracowała na tytuł Damy Polskiej Medycyny, budując polską reumatologię

Irina Galay miała zdobyć ośmiotysięcznik. Zamiast tego poszła na wojnę

Kierowczynie radzą sobie świetnie

Taksówka tylko „Dla niej”. Nowa usługa jednej z sieci taksówkowych – pasażerkę do celu zawiezie kobieta

W GROM-ie spędziła 18 lat. „Jest kilka powodów, dla których kobiety, mimo mobbingu, nie rezygnują ze służby” – mówi Katarzyna Kozłowska, prezeska Fundacji #SayStop

HELLO PIONIERKI: Jak Wanda Woźniak „systemem harcerskim” wychowywała pokolenia polskich pielęgniarek

Abby Ramsay

24-latka przeszła dobrowolną sterylizację, bo nie chce mieć dzieci. „Jestem szczęśliwa, wolna i mogę podążać za swoimi celami życiowymi”

Agnieszka Kamińska zdjęcie

„Dobrobyt zakonserwował tradycyjne role w rodzinie.” O życiu kobiet w Szwajcarii, raju wymyślonym, mówi Agnieszka Kamińska, socjolożka i dziennikarka

Izabela Wolfram

HELLO PIONIERKI: Jak Izabela Wolfram została Bożymirem II, by organizować opiekę medyczną dla jeńców i uciekinierów z powstańczej Warszawy

Halina Szwarc

HELLO PIONIERKI: Jak Halina Szwarc została najmłodszą agentką polskiego wywiadu, choć uważała się raczej za Hansa Klossa niż Matę Hari

„Jesteśmy armią, armia to my! A dzieci urodzone w schronach bombowych będą żyć w spokojnym kraju, który się obronił”. Tak walczy pierwsza dama Ukrainy

HELLO PIONIERKI: Jak Maria Zoll-Czarnecka zorganizowała pomoc dla warszawskich bezdomnych w kontenerach od budowniczych metra

Kobieta mówi przez megafon

Kolumbia legalizuje aborcję do 24. tygodnia ciąży. „Dzisiaj kobiety w tym kraju wygrały”

Dzieci siedzą w ławkach na lekcji w szkole

Tu lekcje o zgodzie na stosunki intymne będą w szkołach obowiązkowe. Dzieci nauczą się stawiania granic

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Kobieta ćwiczy

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Burpees to jedno z najlepszych ćwiczeń w świecie fitness. Podejmij wyzwanie!

Burpees to jedno z najlepszych ćwiczeń w świecie fitness. Podejmij wyzwanie!

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Kobieta ćwiczy

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia na ramiona z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

×