Przejdź do treści

HELLO PIONIERKI: Jak Jadwiga Wołoszyńska badała nowe gatunki glonów, wykorzystując swój talent do precyzyjnego rysowania

HELLO PIONIERKI: Jadwiga Wołoszyńska Grafika: Joanna Zduniak
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dziennikarka Anna Lalka wyznała, że padła ofiarą gwałtu. "Byłam przekonana, że zrobiłam coś złego"
Dziennikarka Anna Lalka wyznała, że padła ofiarą gwałtu. „Byłam przekonana, że zrobiłam coś złego”
Mężczyzna stoi przed lustrem
„Czy kiedykolwiek nazwałeś dziewczynę 'laską’? Albo zagwizdałeś na nią, gdy szła ulicą?”. Kampania „Nie bądź tym facetem” pokazuje, że seksistowskie żarty to nie podryw a przemoc!
Studentki i studenci
„Winny jest sprawca, nie spódnica, nie bluzka, nie alkohol, nie ofiara”. Magdalena Jutrzenka komentuje kontrowersyjne zalecenia Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
Jamie Lee Curtis i jej transpłciowa córka Ruby o ich relacji o comin-oucie. "Imię to była najtrudniejsza rzecz. Imię, które nadałaś dziecku"
Jamie Lee Curtis i jej transpłciowa córka Ruby o ich relacji po coming-oucie. „Imię to była najtrudniejsza rzecz. Imię, które nadałaś dziecku”
Rebel Wilson opowiada o obsesji społeczeństwa na punkcie wagi. "Prasa zaczęła się mną interesować dopiero, kiedy nie robiłam nic oprócz tego, że chudłam"
Rebel Wilson opowiada o obsesji społeczeństwa na punkcie wagi. „Prasa zaczęła się mną interesować dopiero, kiedy nie robiłam nic oprócz tego, że chudłam”

Była pierwszą kobietą z doktoratem na Uniwersytecie Lwowskim i drugą profesorką na UJ. Skrótem „Wolosz” opisane są odkryte przez nią glony, a naukowcy do dziś wykorzystują jej klasyfikacje botaniczne. Poznajcie pierwszą polską algolożkę, Jadwigę Wołoszyńską.

 

Urodziła się w 1882 roku w Nadwórnej w okolicach Stanisławowa, na terenie dzisiejszej Ukrainy, w rodzinie Józefy i Włodzimierza Wołoszyńskich. Po ukończeniu prestiżowego prywatnego gimnazjum w Nadwórnej przeprowadziła się do Lwowa, gdzie zdała maturę.

W 1903 roku została jedną z pierwszych studentek Uniwersytetu Lwowskiego, wówczas Franciszkańskiego. Rozpoczęła studia przyrodnicze na Wydziale Filozoficznym. „Należała szczęśliwie do tych pierwszych pionierek wśród kobiet dążących do wyższego wykształcenia, którym po długich latach walki udało się uzyskać prawo do studiów na uniwersytetach we Lwowie i Krakowie” – pisał w pośmiertnym wspomnieniu o niej kolega po fachu, Bolesław Hryniewiecki.

Już na początku studiów zainteresowała się algologią (nauką o glonach) i właśnie temu poświęciła całe swoje życie. Pierwsze badania prowadziła nad rzeką Prut pod okiem profesora Mariana Raciborskiego. Warunki były spartańskie. Z powodu braku wyposażenia laboratorium, część zajęć prowadzonych było we własnych kuchniach.

Niestety, dobrze zapowiadająca się studentka musiała przerwać studia z powodu choroby płuc. Po dwóch latach wróciła jednak na uczelnię i bez problemu uzyskała tytuł magistra, jako pierwsza kobieta w historii tej uczelni. Ledwie dwa lata później, w 1912 roku, obroniła pracę doktorską zatytułowaną „Zmienność i spis glonów planktonowych i stawów polskich” w Instytucie Biologiczno-Botanicznym. Podjęła pracę na uczelni, a w czasie pierwszej wojny światowej zastępowała profesora, którego była asystentką, prowadząc jego zajęcia i kontynuując badania.

Maria Zakrzewska

Po zakończeniu wojny zdecydowała się na karierę nauczycielską w szkole średniej. Jednak już w 1921 roku porzuciła to zajęcie na wieść o tym, że nad jeziorem Wigry powstaje pierwsza polska stacja hydrobiologiczna, a zatrudniony tam wybitny profesor Alfred Lityński kompletuje zespół. Warunki do pracy były wyjątkowo trudne: „Stacja i mieszkania pracowników mieściły się w baraku przy tartaku w Płocicznie. Barak nie był dobrze zaopatrzony na zimę, tak że jego mieszkańcy porządnie marzli. Stacja była dość znacznie oddalona od jeziora tak, żeby dostać się do jednej małej łódki, trzeba było przebyć znaczną przestrzeń, dźwigając na sobie tam i z powrotem przyrządy wszystkie niezbędne do badań” – opisywał Bolesław Hryniewiecki. Dwa lata w stacji zaowocowały jednak wieloma odkryciami dotyczącymi życia glonów w wodach słodkowodnych. Były to pierwsze badania glonów żyjących w polskich jeziorach.

Osiągnięcia naukowe otworzyły Wołoszyńskiej drzwi na Uniwersytet Jagielloński. Opuściła rodzinny Lwów, by zostać asystentką profesora Władysława Szafera w Instytucie Botaniki Farmaceutycznej. Dwa lata później, jako druga kobieta w historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, zdobyła stopień naukowy doktora habilitowanego i została profesorem. Przed nią podobne stanowisko objęła Helena Willman Grabowska, która zajmowała się sanskrytem i filologią indyjską.

Po badaniach glonów w rzece Prut i w wodach Suwalszczyzny, algolożka zaczęła sięgać po materiał badawczy z innych rejonów Polski i świata. Badała glony w jeziorach tatrzańskich i Bałtyku, opracowywała próbki przywiezione z Jawy i Sumatry, dokonała też wielu odkryć glonów kopalnych z okresu czwartorzędu. „Miała niezmiernie wyostrzone oko w badaniach tego rodzaju, które cechowała wielka sumienność naukowa, dopomagał jej w tych żmudnych badaniach talent rysunkowy, tak, że jej rysunki, których nie skąpiła w swoich pracach, są wykonane niezmiernie precyzyjnie – pisał Hryniewiecki.

Druga wojna światowa zastała ją w Krakowie. 6 listopada 1939 roku razem z innymi profesorami uczelni wpadła w zasadzkę. Naukowcy zostali zaproszeni na spotkanie. Mężczyzn aresztowano i przewieziono do obozu koncentracyjnego w ramach akcji Sonderaktion Krakau, dwie profesorki Niemcy odesłali do domów.

Pomimo zamknięcia uczelni Jadwiga Wołoszyńska nadal dawała wykłady i prowadziła zajęcia na tajnych kompletach. Pracowała też w zakładzie badawczym Odona Bujwida, lekarza i medyka, którego żona doprowadziła do przyjęcia pierwszych studentek na Uniwersytet Jagielloński kilkadziesiąt lat wcześniej. Po szczęśliwie przebytej wojnie wróciła do pracy, obejmując ponownie kierowanie Katedrą Botaniki Farmaceutycznej, która z czasem została przeniesiona do wyodrębniającej się z UJ Akademii Medycznej.

Dorobek profesor Wołoszyńskiej to ponad 170 nowych gatunków i rodzajów glonów. 50 z nich to glony sprzed tysięcy lat, z czasów czwartorzędu. Odkryła także i opisała ponad 120 nowych gatunków i odmian glonów współczesnych. „Skrupulatne podejście do badań i rękę do rysowania Wołoszyńskiej widać w badaniach tatrzańskich jezior. Tam, gdzie przeciętny student widzi co najwyżej odstępstwo od normy, ona zakładała, że każdy organizm może być odkryciem” – zauważa dr Paweł Owsianny, kontynuator badań nad bruzdnicami w Tatrach. Odkryte przez Wołoszyńską glony opisane są skrótem od jej nazwiska – Wolosz. Naukowcy do tej pory używają niektórych stosowanych prze nią klasyfikacji botanicznych.

Jadwiga Wołoszyńska zmarła w 1951 roku, została pochowana na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

HELLO PIONIERKI: Jak Janina Kosmowska została krakowską królową kefiru, bo nie mogła pracować w aptece

„Lekarz bez uprzedzenia wepchnął mi palce w miejsce intymne. Niezbyt komfortowa i przyjemna sytuacja” – mówi Justyna Kokoszenko o traumatycznej wizycie u ginekologa

Weź udział w ankiecie #SpisKobiet organizowanej przez WIMIN

Spis Kobiet – porozmawiajmy szczerze o naszych ciałach

Hasina Joya / Archiwum prywatne

Hasina Joya: Mamy umiejętności i wykształcenie, które sprawiają, że moglibyśmy się odwdzięczyć za pomoc krajowi, który nas przyjął

Była premier Danii Helle Thorning-Schmidt oskarża eksprezydenta Francji o molestowanie. "To było jakieś totalne szaleństwo!"

Była premier Danii Helle Thorning-Schmidt oskarża eksprezydenta Francji o molestowanie. „To było jakieś totalne szaleństwo!”

Maria Zakrzewska

HELLO PIONIERKI: Jak Maria Zakrzewska udowodniła, że kobiety powinny zostawać lekarzami z tego samego powodu co mężczyźni – ponieważ tego chcą!

Festiwal poświęcony twórczości filmowej kobiet już niedługo. Zapraszamy na HER Docs Film Festival!

Dorota Minta, psycholożka, psychoterapeutka

„PTSD z pracy? Znam takie przypadki” – mówi Dorota Minta, psycholożka i psychoterapeutka

HELLO PIONIERKI: Jak Wanda Grabińska udowodniła, że ma dość uzdolnień umysłowych, by zostać pierwszą w Polsce sędziną

Aborcja – w Polsce i na świecie. Jak wygląda, ile kosztuje?

HELLO PIONIERKA: Jak Eugenia Waśniewska przebiła szklany sufit, zarabiając 100 lat temu tyle, ile jej koledzy na tych samych stanowiskach

Simone Biles

Simone Biles: Nie chcę, aby kolejna młoda gimnastyczka ani jakakolwiek inna osoba doświadczyła horroru, który przeżyłam

Melania Lipińska

HELLO PIONIERKI: Jak Melania Lipińska z Ostrołęki pojechała do Paryża, by wypowiedzieć wojnę przeciwnikom lekarek w spódnicy

HELLO PIONIERKI: Jak Józefa Kodisowa otwierała drzwi polskim filozofkom i psycholożkom, znosząc „ćmiakanie” kolegów-studentów

„To, że dziś czujesz, że masz zdrowie jak koń, nie oznacza, że musisz harować jak wół”. Jak dać sobie prawo do odpoczynku, mówi Justyna Pytko

"Jeśli nic się nie zmieni, wybuchnie epidemia” – mówi Małgorzata Olasińska-Chart/fot. Getty Images

„120 tys. afgańskich uciekinierów czekających wokół lotniska w Kabulu jest pozbawionych pomocy medycznej. Jeśli nic się nie zmieni, wybuchnie epidemia” – mówi Małgorzata Olasińska-Chart

Teodora Krajewska/grafika: Joanna Zduniak

HELLO PIONIERKI: Jak Teodora Krajewska została pierwszą lekarką i bohaterką narodową Bośni, bo leczyła muzułmanki

Kabul, 20 sierpnia / zdj. Haroon Sabawoon/Anadolu Agency via Getty Images

„Kilka dni temu w Polsce wylało się szambo”. Natalia Gebert o reakcjach Polaków na kryzys w Afganistanie

Angelina Jolie

Angelina Jolie założyła konto na Instagramie, by wspierać prawa człowieka. Udostępniła poruszający list młodej Afganki

HELLO PIONIERKI: Jak Jadwiga Sikorska „po trupie profesora” pokazała, gdzie jest „miejsce dla pań” na uniwersytecie, a potem w aptekarstwie

Ludwika Włodek w Afganistanie/

Ludwika Włodek: Cykl kroków w tył i w przód starszym Afgankom jest znany, ale dziewczynom, które urodziły się w innych realiach, może być bardzo ciężko

Kobiety w Afganistanie protestują przeciwko talibom. "Nie uciszajcie nas"

Kobiety w Afganistanie protestują przeciwko talibom. „Nie uciszajcie nas. Wesprzyjcie nas”

Jak nie mówić o uchodźcach i uchodźczyniach? Wyjaśnia Mateusz Adamczyk, wykładowca z UW

Sytuacja kobiet w Kabulu

Dramatyczna sytuacja kobiet w Afganistanie. „Muszę spalić wszystko, co udało mi się osiągnąć przez 24 lata mojego życia”

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Po pracy nie masz już na nic siły? Oto 6 sposobów na odzyskanie energii wieczorem

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

„365 dni”: gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność