Przejdź do treści

Zaleszczyki – tam słońce nie parzyło, ale opalało, a kuracjuszy leczono napojami z winogron

Zaleszczyki / fot. NAC
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Pieniądze można porównać do zakładania maseczki tlenowej w samolocie. Najpierw zakładasz ją sobie, potem dzieciom. Z finansami jest tak samo” – mówi Dominika Nawrocka, edukatorka finansowa
6 dowodów na to, że pisanie o emocjach służy zdrowiu
6 sposobów na to, by uniknąć przeziębienia w sezonie grypowym
Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda
5 sposobów, jak być fit bez wychodzenia z domu

Latem temperatura na plaży Słonecznej nad Dniestrem przekraczała 50 st.C, a kiedy deszcz padał dwa dni pod rząd, pisano o tym w gazetach. Nic dziwnego, że rosły tam palmy, a najważniejszym wydarzeniem sezonu było winobranie. Położone na rubieżach przedwojennej Polski miasteczko nazywano Miastem Słońca i polskim Merano. W naszym uzdrowiskowym cyklu dziś Zaleszczyki!

 

Na początku ub. wieku pobyt w Zaleszczykach był szczytem marzeń i prestiżu. Położone w zakolu Dniestru, jak na półwyspie, miasteczko połączone było z lądem od północy. Na południe, po drugiej stronie rzeki, była już Rumunia. Wysokie na ponad 300 m brzegi Dniestru, zarośnięte bukowymi lasami, osłaniały to miejsce z trzech stron. To dlatego, jak pisała poetka Maria Jasnorzewska-Pawlikowska: „Lato odchodziło stamtąd leniwie, przeciągając się jak kot, a wracało szybko pikującym lotem jaskółki”. Sezon rozpoczynał się kilka tygodni wcześniej niż gdzie indziej, kończył się w październiku. Na organizowanych wówczas winnych dożynkach nie można było nie być, choć Warszawę i Zaleszczyki dzieliło ponad 600 km, a z Gdyni trzeba było przejechać Luxtorpedą 1314 km.

Egzotyki dodawały Zaleszczykom nieznane w innych rejonach Rzeczpospolitej owoce – już w maju zajadano się czereśniami, rosły tam arbuzy, pomarańcze, melony i morele, będące miejscową specjalnością. „Cały czas letnia pogoda, upały, błogie powietrze, moc winogron i przepysznych owoców wszelkiego rodzaju – po prostu raj ziemski zalany słońcem” – pisała o tym miejscu w swoich „Dziennikach” w 1937 roku Maria Dąbrowska.

Zaleszczyki / fot. NAC

Zaleszczyki / fot. NAC

Kuracjusze przybywali tam zażywać kąpieli słonecznych. Wzdłuż dwóch plaż – Cienistej i Słonecznej – ciągnęły się promenady obsadzone szpalerami przyciętych klonów z kawiarniami i restauracjami, plaże pełne były koszy i leżaków, na przystaniach cumowały łodzie i kajaki. „Plaża Słoneczna, rzucona wysoko na rozpalonych skałach, nie bardzo nadaje się do kąpieli. Dno tu kamieniste, brzeg wysoki i uciążliwe zejście do wody. Natomiast urządzona jest pięknie, posiada liczne kosze, leżaki, parawany, kabiny, elegancką restaurację i żywą orkiestrę plażową (…). Tu przychodzą głównie ci, co chcą się opalać, ewentualnie schodzą do rzeki drewnianym pomostem, biorą kajak i płyną w złocistą dal, wypożyczają motorówkę albo stateczkiem 'Osa’ robią rejs po Dniestrze” – opisywano kurort w przedwojennym magazynie „As”.

Słońca było dużo, nawet za dużo. Mówiono, że słońce tam nie parzy, ale opala, było to jednak lekką przesadą: „Jest przeraźliwie gorąco. Ni śladu powiewu. Z jasnego błękitu nieba leje się biały żar. Czterdziestu przedstawicieli młodzieży płci obojga w wieku poniżej lat pięćdziesięciu, roznegliżowanych do ostatnich granic przyzwoitości, leży bezwładnie. Tylko od czasu do czasu odwracają cielska, by równomiernie zbrunacić skórę. Nie wszyscy jednakże pławią się w słońcu. Kilka osób schowało się pod stoły i ławki. To ci, którzy z zachłannej chciwości ultrafiołkowych promieni pobrali ich już wpierw za dużo. Na ich rubinowej skórze ostro odcinają się białe plamki pęcherzyków” – przyznawał w 1936 roku Józef Konwiński w „Kurierze Polskim”.

Zaleszczyki Plaża słoneczna / fot. NAC

Zaleszczyki / fot. NAC

W latach świetności, na wypoczynek w sezonie przyjeżdżało do Zaleszczyk kilka tysięcy letników. Foldery reklamowe zalecały to miejsce „uzdrowieńcom, wątłym, lżej chorym piersiowo, fizycznie i nerwowo osłabionym, pragnącym spokoju i odpoczynku”. Miejscowy mikroklimat miał także sprzyjać chorym na nerki. Przyjeżdżającym na leczenie zalecano słońce, kąpiele i kurację winogronową.
Zaleszczyki, jak to kurort, przyciągały znane osobistości. Trzytygodniowe wakacje spędził tam w 1933 roku Józef Piłsudski. Zgodnie z jego życzeniem, nie urządzono ani hucznego powitania, ani pożegnania, nie było też oficjalnych przyjęć czy rautów. Lokalnym skandalem było nieprzyjęcie marszałka przez baronową Stellę Turnau z rodu Brunickich, właścicielkę Zaleszczyk. Ogłosiła publicznie, że nie będzie przyjmować w swoim domu socjalisty.

We wrześniu 1939 roku Zaleszczyki były ostatnim przystankiem dla wielu Polaków w ucieczce przed wojną. Tamtędy wyjechał m.in. Melchior Wańkowicz czy Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Po wojnie obronnej tamtędy wycofywali się polscy żołnierze. Choć polski rząd przekroczył granicę z Rumunią 90 km dalej, w Kutach nad Czeremoszem, to komunistyczna propaganda wykorzystała właśnie Zaleszczyki do opowiedzenia kłamliwej historii o ucieczce sanacyjnych władz z eleganckiego kurortu. Prawda była inna, ale opinia sanacyjnego kurortu dla bogaczy nie pomogła mieszkańcom Zaleszczyk w ocaleniu. Niemcy wymordowali mieszkających tam przez wieki Żydów, a Sowieci, przed wysadzeniem mostu nad Dniestrem, ustawili na nim wagony z polskimi i ukraińskimi jeńcami, przez lata oskarżając o tę zbrodnię Niemców. Po wojnie, kiedy Podole weszło w skład ZSRR, Rosjanie zdewastowali kurort do końca – zniszczyli plaże, hotele i wille, a na miejscu pięknego barokowego ratusza wystawili pomnik Lenina. Niestety, tragiczna historia tych rejonów Ukrainy ma swój dalszy ciąg. Naddniestrze jest celem ataków w trwającej od lutego rosyjskiej inwazji na ten kraj.

Zaleszczyki / fot. NAC

Zaleszczyki / fot. NAC

Zobacz także

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Inowrocław – gdyby nie tamtejsza solanka, nie byłoby jednego z polskich królów, a kuracjusze musieliby jeździć do Karlovych Varów

Upał, susza i pożary. Jakie było lato tego roku? Znamy podsumowanie zmian klimatycznych

Magda Stroka-Felicka, "Dzieła Iglaste"

„Haftowanie ma moc uspokajającą” – mówi Magda Stroka-Felicka. Jej  „Dzieła Iglaste” to fascynujące historie malowane nitką

Kobieta trenuje

Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy

Busko-Zdrój na Ponidziu – tam słońce świeci 300 dni w roku, a kuracjusze kąpią się w piwie i śpiewają piosenki o Bukowinie

kobieta na hamaku

5 powodów, dla których praca zdalna jest zdrowsza od pracy w biurze

Jak „Bełkotka” zaprowadziła Iwonicz-Zdrój do pierwszej ligi europejskich uzdrowisk i tytułu „księcia wód jodowych”

Nie chcesz, żeby dopadł cię pourlopowy blues? Przeczytaj rady psycholożki Joanny Gutral / unsplash

Nie chcesz, żeby dopadł cię pourlopowy blues? Przeczytaj rady psycholożki Joanny Gutral

Duszniki-Zdrój – tam leczył się młody Feliks Mendelssohn, a Fryderyk Chopin dał pierwszy międzynarodowy koncert

Kobieta

Kiepsko sypiasz? 6 wskazówek, dzięki którym będziesz spać jak dziecko

dziewczyna samolot

Panicznie boisz się latać? Ten tekst pomoże ci przezwyciężyć wszelkie lęki związane z podróżowaniem samolotem

Mudry – 10 układów dłoni, dzięki którym poprawisz swoje zdrowie fizyczne i psychiczne 

Nałęczów – letnia stolica Polski słynąca z twórczej atmosfery i leczniczych źródeł doskonałych na serce i depresję

kobieta w łóżku

Szkoda ci czasu na sen? Oto 10 powodów, by zacząć sypiać regularnie

Joga na stres. Ćwiczenia relaksujące, dzięki którym odprężysz ciało i duszę 

Dyskoteka

„Panuje ogólna panika”. W Hiszpanii coraz więcej kobiet doświadcza tajemniczych ukłuć w klubach

Jak Zakopane stało się polskim Davos i centrum leczenia gruźlicy, oferując kuracje żentycą, olejami i powietrzem

„Żeby pojawiło się wypalenie, wcześniej musiał wybuchnąć pożar. Wypalenie, depresja i zmęczenie to nie synonimy” – mówi Paulina Koszut

W naszej pamięci genetycznej mieszanie wody z ziarnami jest mocno utrwalone. O niezwykłej mocy „bake therapy” /fot. iStock

W naszej pamięci genetycznej mieszanie wody z ziarnami jest mocno utrwalone. O niezwykłej mocy „bake therapy”

Jak dzięki „Naftusi” Truskawiec był równie znany jak Baden Baden, a pobyt tam dodawał prestiżu /fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Jak dzięki „Naftusi” Truskawiec był równie znany jak Baden Baden, a pobyt tam dodawał prestiżu

Kobieta ćwiczy jogę

Wakacje z jogą – 6 powodów, dla których warto je wybrać

ile powinien trwać urlop

Ile powinien trwać urlop? Sprawdź, co poleca psycholog

7 sposobów, które pomogą ci przetrwać upały. Znasz je?

Jak „ojciec Sopotu” walczył z przesądem, że kąpiele w morzu zagrażają życiu, i stworzył pierwsze uzdrowisko nad Bałtykiem

Najpopularniejsze

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

Odczuwasz lęk i niepokój, choć nic złego się nie dzieje? Sprawdź, co może ci dolegać

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Ćwiczenia na wzmocnienie kręgosłupa – łatwe i skuteczne

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki/Pexels

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

5 rozmów, które warto abyś przeprowadziła ze swoim partnerem lub partnerką

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

×