Przejdź do treści

W leczeniu depresji lek przeciwzapalny jest tak samo skuteczny jak przeciwdepresyjny? O tak zwanej zapalnej teorii depresji rozmawiamy z profesorem Piotrem Gałeckim

Prof. Piotr Gałecki: „Okazało się, że w leczeniu depresji lek przeciwzapalny jest tak samo skuteczny jak przeciwdepresyjny” Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta
Marianna Gierszewska o zakończeniu relacji: Urwać można metkę, nie relację
Czujesz ból w okolicach kręgosłupa lędźwiowego? Spróbuj ćwiczeń na kanapie przy ulubionym serialu
„Jak łączy pan karierę z wychowywaniem dzieci?”. Ania Kęska bierze pod lupę pytania, których mężczyźni nigdy nie usłyszą, a kobiety są nimi bombardowane
„Jak łączy pan karierę z wychowywaniem dzieci?”. Ania Kęska bierze pod lupę pytania, których mężczyźni nigdy nie usłyszą, a kobiety są nimi bombardowane
Dziecko
Wirtualna rzeczywistość pomaga chorym spełniać marzenia. Film Piotra Łoja podbija internet
Ericka Hart pokazała na wybiegu blizny po mastektomii. Prawdziwa rewolucja na tygodniu mody w Nowym Jorku

W jednym z badań porównano działanie leku przeciwdepresyjnego z silnym niesteroidowym środkiem przeciwzapalnym. Wnioski były zaskakujące: oba leki mają podobną skuteczność. Co z tego wynika dla osób cierpiących na depresję (zwłaszcza tych z Hashimoto lub innymi chorobami autoimmunologicznymi)? Wyjaśnia psychiatra prof. Piotr Gałecki.

Jako jeden z niewielu specjalistów w kraju zajmuje się tzw. teorią zapalną depresji, wedle której jedną z przyczyn depresji są procesy zapalne występujące w organizmie. Prof. Piotr Gałecki – kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii i najczęściej cytowany praktykujący psychiatra w Polsce – tłumaczy, skąd tak częste występowanie depresji z chorobami autoimmunologicznymi. Wyjaśnia też, dlaczego wnioski płynące z najnowszych badań dają nadzieję osobom z depresją lekooporną.

 

Anna Jastrzębska: Gdybym miała zdiagnozowaną depresję, powinnam łykać aspirynę?

Prof. Piotr Gałecki: Aspiryna na depresję na pewno nie zaszkodzi. Jednak nie można mówić, że jest to lek, który leczy depresję; nie zalecałbym jego stosowania.

Kiedyś użył pan sformułowania, że depresja to coś jakby chroniczna infekcja organizmu.

Rzeczywiście użyłem takiego porównania, ono obrazowo pozwala zrozumieć, o czym mowa. Przy czym infekcja oznacza coś, co jest z zewnątrz…

A problem jest wewnątrz?

Wszystkie aktualne badania pacjentów, którzy cierpią na zaburzenia depresyjne, wykazują, że występuje u nich mobilizacja części prozapalnej układu immunologicznego. Najnowsze badania wskazują, że istotną rolę w patofizjologii depresji lekoopornej odgrywa mobilizacja przeciwciał tzw. szlaku Th17. I w tym szlaku upatruje się przyszłego celu terapeutycznego, badając leki o innym mechanizmie działania niż klasycznie stosowane leki przeciwdepresyjne.

Szlak Th17 odpowiada bowiem również za patofizjologię chorób autoimmunologicznych. Stąd tak częste występowanie depresji ze stwardnieniem rozsianym, wirusowym zapaleniem wątroby, chorobami takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, całą dużą grupą chorób autoimmunologicznych dermatologicznych.

Z Hashimoto też?

Choroba Hashimoto jest także chorobą autoimmunologiczną, przy czym mobilizacja przeciwciał szlaku Th17 jest tu relatywnie mała. Manifestacja obniżonym nastrojem i zespołem depresyjnym jest więc rzadsza i mniejsza niż w reumatoidalnym zapaleniu stawów czy stwardnieniu rozsianym.

Ale faktycznie choroba Hashimoto jest jednym z czynników ryzyka lekooporności depresji. Jeśli ktoś ma Hashimoto i depresję, to możemy się spodziewać, że w podstawowym schemacie działania leki przeciwdepresyjne mogą się okazać nieskuteczne.

Czyli jeśli mam Hashimoto i depresję, to już zawsze będę cierpieć?

Nie. To nie oznacza, że nie uda nam się osiągnąć remisji choroby. Natomiast posiadanie choroby autoimmunologicznej jest zawsze czynnikiem nawrotowości depresji. Możemy się spodziewać, że gdy osiągniemy remisję i będziemy stosować lek przeciwdepresyjny przez odpowiedni okres czasu w leczeniu podtrzymującym, po odstawieniu go po pewnym czasie może nawrócić epizod depresyjny. I to wcale nie z powodu problemów psychologicznych, środowiskowych, kryzysów w życiu zawodowym, społecznym czy rodzinnym.

A dlaczego?

Dlatego, że w organizmie cały czas trwa mobilizacja układu immunologicznego.

Skąd w ogóle bierze się powiązanie układu odpornościowego z zaburzeniami depresyjnymi?

Ten związek kształtuje się w życiu płodowym i pierwszych latach życia. Uważa się, że to dzieje się do 3. roku życia i jest związane z rozwojem układu nerwowego i immunologicznego w tym samym czasie. Układ immunologiczny jest ważny dla przekaźników, które regulują funkcjonowanie nastroju i emocji w ośrodkowym układzie nerwowym, czyli m.in. serotoniny. Serotonina produkowana jest w naszym organizmie z tryptofanu, czyli aminokwasu egzogennego, który musimy dostarczyć z pożywieniem. I teraz: jeśli z jakiegokolwiek powodu nastąpi wzrost ekspresji interleukiny 1, 6, interferonu…

Czyli białek pobudzających komórki układu odpornościowego do określonych reakcji?

Można tak powiedzieć. Jeśli nastąpi wzrost ich ekspresji, to ten tryptofan, z którego ma być produkowana serotonina, kradziony jest do innego szlaku. Produkowane są katabolity tryptofanu, które nie mają żadnego znaczenia, jeśli chodzi o regulację nastroju. Tu warto wspomnieć, jak działają nowoczesne leki przeciwdepresyjne. One nie produkują serotoniny, lecz powodują, że następuje tzw. inhibicja wychwytu zwrotnego tego neuroprzekaźnika.

Wyjaśnijmy: inhibicja to inaczej zahamowanie lub opóźnienie jakiegoś procesu.

W dużym uproszczeniu polega to na tym, że serotonina, która wychodzi z neuronu do szczeliny synaptycznej, żeby przekazać sygnał następnemu neuronowi, jest potem rozkładana i wchłaniana z powrotem do neuronu. Inhibitor wychwytu zwrotnego powoduje, że ta serotonina nie jest wchłaniana. Po pewnym czasie, gdy kolokwialnie mówiąc, nazbiera się odpowiednia ilość serotoniny w szczelinie synaptycznej, układ neuroprzekaźników zaczyna działać prawidłowo i mijają objawy depresji. Dlatego leki przeciwdepresyjne działają z pewnym opóźnieniem, około dwutygodniowym.

Co się stanie, gdy odstawimy antydepresant?

Gdy mamy chorobę Hashimoto, ten tryptofan jest cały czas kradziony. Jeśli przyjmowaliśmy lek przeciwdepresyjny, który hamował wychwyt zwrotny, na jakiś czas serotoniny wystarczy. Ale gdy lek przestaniemy przyjmować, wychwyt w końcu wróci do podstawowego poziomu i będą nawracały epizody depresyjne. Dlatego często, gdy dziennikarze zadają pytania o to, czy depresję można wyleczyć, odpowiedź brzmi: można wyleczyć epizod depresyjny. Jeśli jednak mamy czynnik ryzyka nawrotowości depresji, to ona może wrócić. To jest tak, jakby zadać pytanie: czy można wyleczyć zapalenie płuc? Oczywiście można. I ono u pewnych osób ono może nigdy się już nie pojawić. Ale jeżeli mamy chorobę, która z jakiegoś powodu powoduje obniżenie odporności, np. w infekcję grypopodobną czy astmę, to zapalenie płuc będzie wracało. Z depresją jest podobnie.

Skoro wiadomo już, że depresja ma związek z chorobami o podłożu zapalnym, to dlaczego nie leczy się jej lekami przeciwzapalnymi?

Były prowadzone takie badania. Było np. badanie, często cytowane, przeprowadzone przez doktora Müllera z ośrodka w Monachium, gdzie porównano działanie leku przeciwdepresyjnego z celekoksybem, silnym niesteroidowym preparatem przeciwzapalnym. Okazało się, że ten lek przeciwzapalny jest tak samo skuteczny jak lek przeciwdepresyjny.

No więc dlaczego dotąd nie wprowadzono tych leków do walki z depresją?

Otóż dlatego, że leki przeciwdepresyjne – fluoksetyna, citalopram, tetralina – same w sobie też działają przeciwzapalnie. Przy czym tych preparatów nie można łączyć z klasycznymi lekami niesteroidowymi przeciwzapalnymi. Z uwagi na to, że receptory serotoninowe znajdują się też na płytkach krwi, mogłoby dojść do poważnych konsekwencji hematologicznych, tzn. zaburzeń krzepnięcia. Pozostaje to więc obserwacją kliniczną, istotną dla przyszłych badań, ale trudno do leczenia danej jednostki chorobowej wprowadzać na rynek nowy lek, jeśli istnieje już lek bezpieczny i skuteczny.

Ciałopozytywna terapia / Instagram

W takim razie co zmienia wiedza, że depresja ma związek ze stanem zapalnym w organizmie?

Nie jest tajemnicą, że w drugiej fazie badań klinicznych są już preparaty biologiczne, które działają na układ immunologiczny. Czyli te same leki, które są stosowane teraz w chorobach reumatoidalnych, mogą być przydatne w leczeniu depresji. Wszystkie obserwacje potwierdzają, że leki te poprawiają nastrój i działają przeciwlękowo u pacjentów, którzy przyjmują je w podstawowym wskazaniu, czyli reumatoidalnym zapaleniu stawów. Na pewno jest to więc kierunek badań, który wyznacza nowy cel terapeutyczny dla pacjentów.

Leki przeciwdepresyjne są lekami bardzo bezpiecznymi i skutecznymi. One działają u 70 proc. pacjentów – po trzech miesiącach stosowania osiągamy remisję, czyli ich skuteczność jest większa niż skuteczność antybiotyków w ich własnym wskazaniu. Ale problemem jest te 30 proc. pacjentów. Bo jeżeli w Polsce codziennie lek przeciwdepresyjny przyjmują 2 mln dorosłych osób, a 30 proc. ma depresję lekooporną, to znaczy, że 600 tys. Polaków jest cały czas chorych.

To tak, jakby chorował prawie cały Wrocław.

Dokładnie. Najgorszym powikłaniem depresji jest samobójstwo. Najnowsze dane z komendy głównej policji, które niedawno dostałem, pokazują, że w 2019 r. w Polsce było 5255 samobójstw. To też już jest miasteczko. A przecież musimy pamiętać, że samobójstwo jednej osoby to jest tragedia całej rodziny, więc tę jedną osobę należałoby pomnożyć co najmniej razy 4. Dlatego pomoc pacjentom z depresją lekooporną jest tak istotna. I w tym kierunku – żeby reagować na układ immunologiczny – będą szły leki przeciwdepresyjne.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Kobieta

Po raz pierwszy w historii łódzkiej Filmówki na reżyserię dostały się same kobiety

Kobieta siedzi przy biurku

L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe

Simone Biles

Simone Biles: Nie chcę, aby kolejna młoda gimnastyczka ani jakakolwiek inna osoba doświadczyła horroru, który przeżyłam

Fitball – przykładowe ćwiczenia, wybór odpowiedniej piłki

Dwie kobiety

Związki partnerskie i małżeństwa jednopłciowe powinny być uznawane w całej UE. Rezolucja Parlamentu Europejskiego

Niepłodność – przyczyny, sposoby diagnostyki, leczenie

Olga Kamińska

Dr Olga Kamińska: Przez zazdrość wzrasta poziom testosteronu, a to wpływa na życie seksualne [WIDEO]

Alanis Morissette wyznała, że jako nastolatka była wielokrotnie gwałcona

Joanna Jaworska o trudnych powrotach do treningów

„Przerwa nie jest twoją porażką”. Joanna Jaworska podpowiada, jak bez spiny wrócić do regularnych treningów

Anglia rezygnuje z certyfikatów covidowych

Anglia rezygnuje z certyfikatów covidowych. „Nie będziemy kontynuować planu wprowadzenia paszportów szczepionkowych”

Francja: będą bezpłatne środki antykoncepcyjne dla kobiet do 25. roku życia

Francja wprowadza bezpłatne środki antykoncepcyjne dla kobiet do 25. roku życia

Audrey Diwan

Wielki triumf kobiet na Festiwalu Filmowym w Wenecji! Najważniejsze statuetki w kobiecych rękach

Protest pracowników ochrony zdrowia

Protest pracowników ochrony zdrowia. Ane Piżl:  Nie dotrę. Wygnała nas z tego kraju nienawiść do osób LGBT+

Ig Noble przyznane

Ig Noble przyznane! W dziedzinie medycyny zwyciężyło odkrycie, że orgazm może… udrażniać nos

Melania Lipińska

HELLO PIONIERKI: Jak Melania Lipińska z Ostrołęki pojechała do Paryża, by wypowiedzieć wojnę przeciwnikom lekarek w spódnicy

5 ćwiczeń, które zredukują stres

Ćwiczenia na odstresowanie. Zobacz 5 ćwiczeń od trenerki fitness

istockphoto.com

Siedzisz w tramwaju, obok nieznany mężczyzna zaczyna się masturbować. Czy wiesz, co robić?

"Chcesz zapobiec aborcji? Następnym razem kontroluj swój wzwód" - głosi broszura skierowana do mężczyzn

„Wzwód zabija”, czyli mężczyzno, chcesz zapobiec aborcji, ale nie wiesz, jak to zrobić? Organizacja pro-life przygotowała przyspieszony kurs dla żółtodziobów

Kobieta z nogą w gipsie

„Kiedy tylko zdjęła mi gips, powiedziała, że koniecznie trzeba tę nogę ogolić”. Kalista Aleksandrowicz o tym, że nawet lekarze powinni czasem zrobić „reality check”

Joe Biden ogłasza obowiązek szczepień dla pracowników

Joe Biden ogłasza obowiązek szczepień dla pracowników. „To nie jest sprawa wolności czy osobistego wyboru”

Kasia Dziurska

Kasia Dziurska o cheerleadingu: walczyłyśmy ze stereotypem, że to tylko machanie pomponami [WIDEO]

Modelka poruszająca się o kulach na czerwonym dywanie w Wenecji

Modelka poruszająca się o kulach na czerwonym dywanie w Wenecji. „Myślałam, że nie mogę być częścią tego świata”

Kobieta

Marianna Gierszewska: Wystarczy kar i sankcji. Nienawidząc swojego ciała, nie da się bowiem ukochać ciała swojej matki

Lekarki zarabiają mniej niż lekarze. Ujawniono nierówności płacowe w ochronie zdrowia

Lekarki zarabiają znacznie mniej niż lekarze. Rażące nierówności płacowe w ochronie zdrowia

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

„365 dni”: gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

Po pracy nie masz już na nic siły? Oto 6 sposobów na odzyskanie energii wieczorem

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Anja Rubik: nastolatki uczą się, że macica nie jest śmietnikiem na sprężynki