Przejdź do treści

Prokrastynacja – czym jest, objawy, leczenie, jak zwalczać

prokrastynacja
Prokrastynacja - co to jest i jak z nią walczyć? / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta pisze na laptopie. Obok siedzi pies
Szczepienie na COVID-19 a dzień wolny od pracy. To „koszt, który może zostać przez firmy poniesiony”?
Lekarka
Czy respiratory zabijają a szczepionki to eksperyment „godny Hitlera”? Doktor Michał rozprawia się z teoriami koronasceptyków
szczepienia przeciw COVID-19
„Chcemy, aby od 10 maja każdy dorosły mógł zapisywać się na szczepienie” – zapowiada premier
„Karmazynowy przypływ i krwawa Mary”. Jak mówimy o okresie?
ratownik medyczny, pandemia
„Wasza ‘wolność’ i ‘spisek’ się kończy, kiedy nie możecie złapać tchu”. Ratownik o nagonce na medyków „zaangażowanych w pandemiczny spisek”

„Zajmę się tym zaraz, później, jutro, nigdy”… Kojarzysz to zachowanie? Prawdopodobnie tak i nic dziwnego – prokrastynacja to jedna z najpopularniejszych „dolegliwości” XXI wieku. Jak sobie radzić z tym problemem? Jak z nim walczyć, jakie są jego objawy i na czym polega leczenie? Odpowiedź znajdziesz poniżej.

Co to jest prokrastynacja?

Prokrastynacja, zwana też „syndromem studenta”, to tendencja lub zachowanie, które wiąże się odkładaniem różnych czynności na potem – pomimo świadomości wynikających z tego konsekwencji. Można powiedzieć, że jest to patologiczny strach przed działaniem. Kiedy prokrastynacja staje się trwałym, powtarzającym się wzorcem zachowania lub nawet pewnym stylem życia, zaczyna negatywnie oddziaływać na różne jego aspekty. Odkładanie ważnych obowiązków do ostatniej chwili sprawia, że wykonujemy je niedokładnie, z kolei później mamy wyrzuty sumienia i duże poczucie winy.

kobieta praca

Prokrastynacja – objawy

Główne objawy prokrastynacji to:

  • odkładanie ważnych spraw każdego dnia lub kilka razy w tygodniu,
  • problemy ze skupianiem się na dalekosiężnych celach,
  • problemy z ustalaniem hierarchii obowiązków,
  • brak motywacji do działania,
  • problemy z rozpoczynaniem różnych działań,
  • szybkie rozpraszanie się,
  • przerywanie realizacji zadań co jakiś czas i problem z rozpoczynaniem ich ponownie,
  • poczucie winy, niepokój i wyrzuty sumienia związane z niewykonywaniem różnych obowiązków,
  • zmiany związane z codziennym funkcjonowaniem (prokrastynacji może towarzyszyć bezsenność oraz podwyższony poziom stresu),
  • obniżone poczucie własnej wartości i niska samoocena.

Prokrastynacja – przyczyny

Zdaniem naukowców z Carleton University w Ottawie głównym problemem jest, że z mózg stara się unikać doświadczeń, które mogą być dla nas nieprzyjemne. Mechanizm ten uruchamia się zwłaszcza wtedy, gdy na samą myśl o zadaniu odczuwamy niepokój, strach i stres. Wówczas wolimy zająć się tym, co przyjemne, a więc np. zamiast uczyć się do sesji oglądamy seriale.

Inne, pośrednie przyczyny prokrastynacji to:

  • złe doświadczenia z dzieciństwa (np. wychowywanie się u boku autorytarnych rodziców, którzy mieli od nas bardzo wysokie wymagania),
  • stres (jest zarówno przyczyną, jak i skutkiem prokrastynacji),
  • problemy związane z percepcją czasu oraz brak umiejętności zarządzania nim (trudno jest wówczas m.in. określić czas potrzebny do wykonania zadania)
  • brak planów na przyszłość (osoby, które ich nie mają, często nie czują potrzeby planowania, ponieważ nie rozumieją, dlaczego wykonanie danego zadania jest tak istotne),
  • lęk przed porażką, ale też sukcesem (z którym wiąże się wiele kolejnych, różnych obowiązków),
  • nieasertywna postawa (przyjmowanie kolejnych zadań, kiedy ma się ich już i tak za dużo).

Naukowcy twierdzą również, że prokrastynacja może mieć podłoże genetyczne. Warto zaznaczyć, że prokrastynacja jest typowa także dla perfekcjonistów. Wynika ona z lęku przed porażką oraz zbyt wygórowanych standardów. Ze względu na to, że perfekcjonista chce wykonać każde zadanie jak najlepiej, a poprzeczka jest postawiona bardzo wysoko, ucieka on od obowiązków i odkłada je na później.

stres trening

Prokrastynacja – leczenie

Niestety, nie ma obecnie leków na prokrastynację. Można ją jednak próbować zwalczyć innymi sposobami, np. poprzez psychoterapię. W tym przypadku polecana jest zwłaszcza psychoterapia poznawczo-behawioralna, poprzedzona wykonaniem testu psychologicznego. Polega ona na sukcesywnym przezwyciężaniu różnych trudności oraz na zrozumieniu przyczyn tego problemu – dzięki temu łatwiej jest zmienić swoje nawyki. Pomocna może być również psychoedukacja.

Prokrastynacja – test psychologiczny

W internecie można znaleźć wiele testów na prokrastynację. Niektóre opierają się na formule typu „prawda-fałsz” bądź „tak” lub „nie”, inne – na odpowiadaniu przy pomocy liter w skali „to do mnie w ogóle nie podobne-to do mnie bardzo podobne”. Testy tego typu mają w większości charakter poglądowy, jednak mogą ci pomóc w określeniu, czy ten problem ciebie dotyczy, czy też nie.

Prokrastynacja – też to masz? Odkładanie na jutro wcale nie jest domeną leniwych

Prokrastynacja a depresja i inne zaburzenia

Prokrastynacja może być związana z depresją, choć nie musi. Może iść w parze także z zaburzeniami osobowości (np. osobowością unikającą) oraz zaburzeniami lękowymi (osoby, które je mają, odkładają na później coś, czego się boją). Zdarza się, że prokrastynacja jest również objawem fobii społecznej, dystymii bądź też zespołu nadpobudliwości z deficytem uwagi. Jeśli jedno z tych zaburzeń zostanie zdiagnozowane, dopiero można rozpocząć leczenie farmakologiczne. Warto dodać, że prokrastynacja oraz związane z nią ciągłe wyrzuty sumienia mogą być także przyczyną nerwicy.

Prokrastynacja – jak z nią walczyć?

Jak walczyć z prokrastynacją? Na początku warto spróbować uporać się z nią samodzielnie. W jaki sposób? Poniżej znajdziesz odpowiedź.

Metoda kanapkowa

Warto spróbować zwalczyć prokrastynację od tzw. „metody kanapkowej”. Polega ona na przeplataniu czynności nieprzyjemnych (czyli różnych obowiązków do wykonania) z czynnościami przyjemnymi (czyli np. rozrywką). Dzięki temu wykonywanie zadań będzie mniej bolesne.

Rozpisanie planu na mniejsze części

Innym sposobem na walkę z prokrastynacją jest rozpisanie planu na małe części, wraz z określeniem czasu, który przeznaczy się na ich realizację – to pomoże ci wykonywać dane obowiązki stopniowo. Co więcej, w jednym z badań naukowcy dowiedli, że studenci, którzy wykonywali poszczególne zadania w ściśle określonym, założonym przez nich czasie, byli bardziej efektywni od studentów, którzy tego nie zrobili. Za każde wykonane zadanie możesz siebie dodatkowo nagradzać.

Listy do wykonania i bullet journaling

Niektórym osobom może pomóc również planowanie w ciekawej formie, np. przy pomocy bullet journal. Jest to, tak naprawdę, przełomowy system planowania, który umożliwia dopasowanie go do swoich możliwości i preferencji. Nie ma on sztywnych ram, jednak bardzo usprawnia codzienne działania. Ważnym elementem tego systemu są rozpiski dzienne, tygodniowe, miesięczne, itd. W tym celu powstały specjalne notatniki do bullet journalingu, która mogą ci całą sprawę bardzo ułatwić.

Zaczynaj dzień od najtrudniejszego zadania

Jak sobie radzić z prokrastynacją? Wielu psychologów oraz specjalistów od zarządzania czasem twierdzi, że warto rozpoczynać dzień od najtrudniejszego zadania. Wynika to z tego, że to właśnie te obowiązki najczęściej odkładamy w czasie. Dzięki temu pozostała część dnia stanie się dla ciebie łatwiejsza i przyjemniejsza. Nie będziesz też przez to tracić energii na myślenie o najtrudniejszych zadaniach.

Analizuj swoje zachowania i próbuj je zmienić

Po wykonaniu danego zadania przeanalizuj efekty, jakie osiągnąłeś, oraz zastanów się, że co możesz zrobić, aby następnym razem poszło ci lepiej. Zapisuj, jakie zadania udało ci się wykonać danego dnia oraz ile czasu udało ci się na nie poświęcić. Sprawdź też, ile czasu spędzasz np. skrolując Facebooka bądż wykonując inne czynności, które nie przybliżają cię do wykonania planu. Dzięki temu uświadomisz sobie, jak wiele godzin marnujesz na niepotrzebne czynności. Spróbuj również ćwiczyć samokontrolę i odciąć się od różnych dystraktorów, np. przy pomocy dostępnych w sieci aplikacji, które mogą zablokować Ci dostęp do wielu stron.


Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3939975/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4752450/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5964561/

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ćwicząc więcej, możemy zyskać mniej – to udowodnione naukowo

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Oto zdania, które skutecznie demotywują. Kiedy padają, z dyskusji robi się klasyczna „pyskusja”

Kobieta czyta gazetę przy śniadaniu

Weekend w pełni. Można poleniuchować. Ale czy warto?

„Z potrzeby akceptacji i miłości niektóre kobiety umniejszają siebie, żeby ich ‚misio’ czuł się lepiej” – mówi Magdalena Ostrowska-Dołęgowska

Zestresowana? Spróbuj tych ćwiczeń. Pomogą ci się wyluzować

Fitspiracje, które nie inspirują. Czy na pewno warto przeglądać zdjęcia szczupłych sylwetek na Instagramie?

Kobieta śmieje się

Kilka prostych rad, które sprawią, że moc pozostanie z wami przez cały dzień

kobieta nad wodą

Nie radząc sobie z gniewem, szkodzisz zdrowiu. Do wyjścia z gniewu potrzebnych jest 5 kroków

Joanna Jaworska

Joanna Jaworska: nie powinniśmy zmuszać się do aktywności fizycznej. To rodzaj autoagresji [WIDEO]

3 marki roślinne, które pokochałyśmy: From Plants, SVOJE i Roślinne Przestrzenie

3 marki roślinne, które pokochałyśmy: From Plants, SVOJE i Roślinne Przestrzenie

dwie kobiety na plaży

Emocje – czym są, funkcje emocji, jak sobie z nimi radzić

Kobieta siedzi do góry nogami w fotelu

Pozbądź się lęku! Żyj tu i teraz, nie na wszystko masz wpływ

Dziewczynka ogląda pająka

Eksperci przyznają: ilu ludzi, tyle fobii. Skąd się biorą i jak się ich pozbyć?

Kobieta

Stres a odporność – czego jeszcze nie wiemy o tym przedziwnym związku?

Joanna Jaworska

Jak nie stracić motywacji chwilę po Nowym Roku? Podpowiada Joanna Jaworska [WIDEO]

10 niezdrowych wieczornych nawyków

kobieta nad morzem

„Stresuje nas nasza interpretacja rzeczywistości” – mówi psycholog Katarzyna Binkiewicz. Jak przestać się zamartwiać?

Joanna Jaworska

Joanna Jaworska: czasem lepiej zjeść ciastko, na które mamy ochotę, i spuścić napięcie [WIDEO]

smutna kobieta pakująca prezenty świąteczne

Nie lubisz świąt? Nie martw się, to… normalne

„Gdy nadchodzą święta, jesteśmy zazwyczaj tak zmęczeni i sfrustrowani, że przestają nas cieszyć” – mówi psycholożka

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

"Oczekiwanie, że medytacja przyniesie spokój, wywołuje napięcie". Jak zacząć medytować?

Jak być „tu i teraz”? Mówi nauczycielka medytacji Maga Korbel [WIDEO]

Joanna Jaworska

„Nie bodźcuj się ideałami”. Trenerka Personalna Joanna Jaworska tłumaczy, dlaczego to zawsze zły pomysł [WIDEO]

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Leki plus alkohol to zawsze niebezpieczne związki? Sprawdź, które lekarstwa nie lubią się z wyskokowymi trunkami

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Stanie na rękach – krok po kroku

Stanie na rękach – krok po kroku

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Chcesz przyspieszyć trawienie? Oto najlepsze ćwiczenia na poprawę metabolizmu

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Kobieta ćwiczy

Chcesz dobrze zacząć dzień? Oto propozycje ćwiczeń na poranny rozruch

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Anja Rubik: nastolatki uczą się, że macica nie jest śmietnikiem na sprężynki

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!