Przejdź do treści

Oceniasz innych „od pierwszego wejrzenia”? To tzw. efekt aureoli

Efekt aureoli
Oceniasz innych "od pierwszego wejrzenia"? To tzw. efekt aureoli
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dziennikarka Anna Lalka wyznała, że padła ofiarą gwałtu. "Byłam przekonana, że zrobiłam coś złego"
Dziennikarka Anna Lalka wyznała, że padła ofiarą gwałtu. „Byłam przekonana, że zrobiłam coś złego”
Mężczyzna stoi przed lustrem
„Czy kiedykolwiek nazwałeś dziewczynę 'laską’? Albo zagwizdałeś na nią, gdy szła ulicą?”. Kampania „Nie bądź tym facetem” pokazuje, że seksistowskie żarty to nie podryw a przemoc!
Studentki i studenci
„Winny jest sprawca, nie spódnica, nie bluzka, nie alkohol, nie ofiara”. Magdalena Jutrzenka komentuje kontrowersyjne zalecenia Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
Jamie Lee Curtis i jej transpłciowa córka Ruby o ich relacji o comin-oucie. "Imię to była najtrudniejsza rzecz. Imię, które nadałaś dziecku"
Jamie Lee Curtis i jej transpłciowa córka Ruby o ich relacji po coming-oucie. „Imię to była najtrudniejsza rzecz. Imię, które nadałaś dziecku”
Rebel Wilson opowiada o obsesji społeczeństwa na punkcie wagi. "Prasa zaczęła się mną interesować dopiero, kiedy nie robiłam nic oprócz tego, że chudłam"
Rebel Wilson opowiada o obsesji społeczeństwa na punkcie wagi. „Prasa zaczęła się mną interesować dopiero, kiedy nie robiłam nic oprócz tego, że chudłam”

Wyobraźmy sobie taką sytuację: twoja znajoma przyprowadza na domówkę swoją sąsiadkę. Kobieta ma ładne imię, ciepłe spojrzenie, a po chwili okazuje się, że pracuje w podobnym zawodzie do twojego. Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że od pierwszej chwili ją polubisz. To tzw. efekt aureoli. Piszą o nim Arletta Szulwic i Joanna Gutral na profilu „Zdrowa głowa” na Instagramie. 

Efekt aureoli

„Zdarzyło ci się czasem polubić kogoś tylko dlatego, że miał fajne imię, podobną do twojej pasję albo na pierwszym spotkaniu zrobił dobre wrażenie? Albo na odwrót: poczułeś_aś niechęć do drugiej osoby, bo przyszła na spotkanie o 20 minut za późno, była niechlujnie ubrana albo jej wyraz twarzy wydał ci się niesympatyczny?” – pytają Arletta Szulwic i Joanna Gutral, twórczynie profilu „Zdrowa głowa”, w swoim najnowszym poście na Instagramie.

Na pewno tak. To efekt aureoli – rodzaj błędu poznawczego, czyli nieracjonalnego sposobu postrzegania rzeczywistości. Polega na automatycznym przypisywaniu osobie pozytywnych lub negatywnych cech osobowościowych wyłącznie na podstawie pierwszego wrażenia.

„Powiedzmy, że jesteś miłośnikiem_czką kotów. Podczas branżowej imprezy poznajesz kilka osób, a jedna z nich jest przedstawiona jako właściciel_ka kota. Tylko na tej podstawie możesz poczuć większą sympatię do tej osoby i uznać, że jest ona inteligentniejsza i życzliwsza.

Ale efekt aureoli ma też swoją drugą stronę. Jeśli cenisz u innych punktualność, a ktoś nowo poznany spóźnia się na spotkanie, prawdopodobnie będziesz mieć tendencję, by to negatywne wrażenie rozszerzyć na inne cechy, nie biorąc pod uwagę okoliczności zewnętrznych, np. tego, że były duże korki. Osobę, która się spóźni, możesz uznać za nieodpowiedzialną czy nieuczciwą” – tłumaczą ekspertki na Instagramie.

Kobieta jest w gabinecie lekarskim, widac jej plecy. Na przeciwko siedzi młoda lekarka, która słucha pacjentki.

Jak wyjaśniają psycholożki, badania pokazują, że efekt aureoli w zdecydowanej większości dotyczy wyglądu zewnętrznego. Przejawia się myśleniem, że ludzie, którzy są atrakcyjni, są też mądrzejsi, milsi i zabawniejsi niż ludzie subiektywnie postrzegani jako mniej atrakcyjni.

Efekt aureoli nie dotyczy wyłącznie kontaktów na gruncie prywatnym. Ten błąd poznawczy występuje też wtedy, gdy:

  • wierzymy, że produkty sprzedawane przez atrakcyjne osoby są bardziej wartościowe,
  • myślimy, że pewny siebie i charyzmatyczny kandydat na prezydenta jest również bardziej kompetentny,
  • dokonujemy całościowej oceny pracownika na podstawie jednej cechy, np. atrakcyjności, punktualności, poczucia humoru.

Skąd się bierze efekt aureoli?

„Prawdopodobnie dążymy do poczucia spójności. Jeśli nasze początkowe wrażenie o kimś było pozytywne bądź negatywne, chcemy poszukać dowodu, że nasza ocena była trafna. Dzięki temu idziemy na skróty i oszczędzamy nasze zasoby poznawcze – codziennie dobiega do nas mnóstwo informacji, nie jesteśmy w stanie wszystkich przetworzyć, więc stosujemy uproszczone metody myślenia” – wyjaśniają Arletta Szulwic i Joanna Gutral.

Czy efekt aureoli może mieć negatywne skutki? Jak tłumaczą psycholożki: jak najbardziej!

„Na przykład w edukacji czasami prowadzi do samospełniającej się przepowiedni. Uczeń oceniony na podstawie pierwszego wrażenia może być traktowany przez nauczyciela pozytywnie lub negatywnie. Poświęcana uwaga i życzliwe komentarze skutkują lepszymi wynikami w nauce – i na odwrót” – dodają.

Psycholożki piszą także, że podobna sytuacja występuje w relacji lekarz-pacjent. Pierwsze wrażenie, które na lekarzu zrobi pacjent, może wpływać na to, jaka zostanie postawiona diagnoza lub jakie dalsze kroki podejmie lekarz. Na przykład osobę młodą i atrakcyjną można uznać za zdrową i bagatelizować jej problem.

„Czy da się uwolnić od błędów poznawczych? Nie w całkowitym stopniu. Poprzez poznawcze skróty nie musimy cały czas analizować informacji dochodzących do naszych mózgów. Warto jednak pamiętać, że jesteśmy na nie podatni. Chętnie widzimy je u innych, ale sami też je stosujemy. Co możesz zrobić? Spróbuj ćwiczyć się w tym, by patrzeć na innych nie tylko przez pryzmat pierwszego wrażenia, ale też przez ich czyny i okoliczności sytuacji” – wyjaśniają ekspertki.

Zdrowa Głowa

Za profilem „Zdrowa Głowa” stoją Arletta Szulwic: magister psychologii klinicznej oraz neurokognitywistyki, absolwentka Uniwersytetu SWPS, oraz Joanna Gutral: magister psychologii, doktorantka Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich na Uniwersytecie SWPS w Warszawie, absolwentka Podyplomowej Szkoły Psychoterapii Poznawczo Behawioralnej pod kierunkiem dr A. Popiel i dr E. Pragłowskiej na Uniwersytecie SWPS. Obecnie profil na Instagramie obserwuje 116 tys. osób.

 

View this post on Instagram

 

Post udostępniony przez Zdrowa Głowa (@zdrowaglowa)

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Katarzyna Glinka: Jestem WWO

Katarzyna Glinka: Jestem WWO. Z tym po prostu trzeba nauczyć się żyć

"Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym, ale to absolutnie w żadnym przypadku, nie pobudza do zmiany". Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy i co sprawia, że jest nieskuteczna

„Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym przypadku nie pobudza do zmiany”. Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy

Zerwij z „czy zasługuję?” i ciesz się życiem. Jesteś tego warta!

Dorota Minta, psycholożka, psychoterapeutka

„PTSD z pracy? Znam takie przypadki” – mówi Dorota Minta, psycholożka i psychoterapeutka

Neofilia, czyli na tropie nowych wrażeń. Czym jest i jak nie wpaść w jej pułapkę?

HELLO PIONIERKI: Jak Józefa Kodisowa otwierała drzwi polskim filozofkom i psycholożkom, znosząc „ćmiakanie” kolegów-studentów

Dwie kobiety

Wampiry energetyczne – objawy, cechy. Jak się bronić?

Acro joga – czym jest i dlaczego warto ją uprawiać

„Dałyśmy się zrobić w bambuko. Ale właściwie to nie miałyśmy wyjścia”. Małgorzata Akkus o kulturze diety

Daria Abramowicz, psycholożka sportu

„Niepowodzenie w sporcie czy w pracy to nie jest informacja o nas – że jesteśmy słabi, gorsi, mniej wartościowi” – tłumaczy Daria Abramowicz, psycholożka sportu

6 związkowych pułapek

6 związkowych pułapek. Często wpadamy w nie przez samych siebie

Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne

Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję

Wentworth Miller

Wentworth Miller, gwiazdor „Skazanego na śmierć”, wyznał, że ma autyzm. „Ma to kluczowe znaczenie dla tego, kim jestem”

Kobieta

„Uwolniłam się od uzależniania szczęścia od wyglądu. Ta wolność w głowie jest warta każdej ceny” – pisze dietetyczka Magda Hajkiewicz-Mielniczuk

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

Wykreśl ze swojego słownika wyrażenie "Uśmiechnij się". "Uśmiech nie jest lekiem na smutki i nie leczy z depresji"

Wykreśl ze swojego słownika zdanie „Uśmiechnij się”. „Uśmiech nie jest lekiem na smutki i nie leczy z depresji”

"Wyglądasz, jakbyś była w ciąży". Maja Bohosiewicz wyjaśnia, dlaczego nikt nigdy nie powinien tak mówić

„Wyglądasz, jakbyś była w ciąży”. Maja Bohosiewicz wyjaśnia, dlaczego nikt nigdy nie powinien tak mówić

Agata Dorożuk, psycholożka i psychoterapeutka

„Granica między żartem a bierną agresją jest bardzo cienka” – ostrzega Agata Dorożuk, psycholożka i psychoterapeutka

„Leniwe i niepokorne żony są pożądane w dzisiejszych czasach. To one przebiją sufity dla naszych córek” – uważa Małgorzata Gilmajster, psycholożka i mediatorka

Urszula Dąbrowska/ fot. M. Dąbrowski)

„Największy lęk pandemii? To, że się skończy”. Jak introwertycy wracają do życia po izolacji?

Co widzimy w lustrze? Porównujemy, jak oceniają siebie kobiety i mężczyźni

„Konsekwencje pracoholizmu to wyczerpanie fizyczne i emocjonalne”. Kiedy za bardzo kochasz swoją pracę?

„Chłopaki nie płaczą”? Wyjaśniamy, dlaczego już nikt nigdy nie powinien tak mówić

Nie wypada? A właśnie że wypada!

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Po pracy nie masz już na nic siły? Oto 6 sposobów na odzyskanie energii wieczorem

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

„365 dni”: gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność