Przejdź do treści

„Przestań się smucić”, „weź się w garść” – takie słowa mogą zadziałać odwrotnie. Czego nie mówić osobie z depresją? Tłumaczy psycholog Katarzyna Binkiewicz

Archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta
Marianna Gierszewska o zakończeniu relacji: Urwać można metkę, nie relację
Czujesz ból w okolicach kręgosłupa lędźwiowego? Spróbuj ćwiczeń na kanapie przy ulubionym serialu
„Jak łączy pan karierę z wychowywaniem dzieci?”. Ania Kęska bierze pod lupę pytania, których mężczyźni nigdy nie usłyszą, a kobiety są nimi bombardowane
„Jak łączy pan karierę z wychowywaniem dzieci?”. Ania Kęska bierze pod lupę pytania, których mężczyźni nigdy nie usłyszą, a kobiety są nimi bombardowane
Dziecko
Wirtualna rzeczywistość pomaga chorym spełniać marzenia. Film Piotra Łoja podbija internet
Ericka Hart pokazała na wybiegu blizny po mastektomii. Prawdziwa rewolucja na tygodniu mody w Nowym Jorku

Depresja dotyka nie tylko osób chorych, ale także ich bliskich, którzy chcąc pomóc, często nieświadomie działają odwrotnie. „Kiedy pojawia się depresja, w osobach wspierających rodzą się pytania: co powiedzieć, jak się zachować, żeby nie sprawić przykrości swojemu bliskiemu i nie urazić go?” – mówi psycholog Katarzyna Binkiewicz. W rozmowie z Hello Zdrowie tłumaczy, jak wspierać osobę z depresją i kiedy zacząć działać, jeśli widzimy, że z naszym bliskim dzieje się coś niedobrego.

Ewa Wojciechowska: W ostatnim czasie coraz częściej mówi się o depresji, jednak wciąż nie wiemy, jak sami powinniśmy zachować się w sytuacji, kiedy nasz bliski choruje. W jaki więc sposób wspierać osobę z depresją?

Katarzyna Binkiewicz: Towarzyszenie osobie chorującej na depresję może być wyzwaniem, dlatego przede wszystkim warto zadbać o to, by wspierać ją jak najbardziej świadomie. Sięgnąć do książek, broszur, sprawdzonych medycznych czy psychologicznych stron internetowych. Skorzystać ze wsparcia psychologa. Często, kiedy pojawia się depresja, w osobach wspierających rodzą się pytania: co powiedzieć, jak się zachować, żeby nie sprawić przykrości swojemu bliskiemu i go nie urazić. Dlatego warto wyposażyć się w wiedzę – oczywiście jeśli takowej nie mamy – dotyczącą mechanizmów zaburzeń depresyjnych. Wtedy także nam być może łatwiej będzie zrozumieć, czego doświadcza nasz bliski.

Bądźmy uważni na niego, zapewniajmy o swojej obecności. Stwórzmy bezpieczną przestrzeń, w której będzie mógł poczuć naszą szczerą miłość, nieoceniające zrozumienie, zainteresowanie, chęć towarzyszenia.

Trzeba być wyłącznie delikatnym, czy są momenty, gdy wskazana jest stanowczość?

Trzeba być przede wszystkim uważnym. Wystrzegać się moralizatorskiego tonu, kąśliwych uwag, które miałyby być motywujące do zmiany czy „wzięcia się w garść”. Z pewnością ważne jest zrozumienie. Delikatność w tym wypadku rozumiałabym chyba właśnie, jako to zrozumienie i uważne towarzyszenie. Niemniej jednak są sytuacje, które wymagają dyrektywności. Przede wszystkim te dotyczące podjęcia leczenia, pogarszania się stanu psychofizycznego naszego bliskiego. Warto wtedy rozmawiać i nieustająco edukować na temat depresji, przypominać naszemu bliskiemu, że depresja jest chorobą i wymaga leczenia, że teraz jest mu bardzo ciężko, ale jest to stan, który wynika z choroby, nie z niego i można go zmienić, ale jest to proces i konieczne jest rozpoczęcie leczenia. Ta dyrektywność dotyczy oczywiście także sytuacji zagrożenia życia, wtedy musimy reagować. Warto pamiętać, że depresja może być chorobą potencjalnie śmiertelną – część chorych podejmuje próby samobójcze.

W takim razie jak rozmawiać z osobą chorą na depresję?

Życzliwie, szczerze, ze zrozumieniem i akceptacją. Ta nasza życzliwa szczerość ma zazwyczaj o wiele większy potencjał wspierający niż próby nieustannego posiadania recepty na rzeczywistość.

Lepiej powiedzieć: „Słuchaj, widzę, jak jest Ci ciężko, co mogę dla Ciebie zrobić?” niż sypać z rękawa radami i wskazówkami. Warto pytać o to, czego potrzebuje nasz bliski. Warto też proponować konkretną pomoc, jednocześnie sprawdzając czy jest to dla niego ok, czy tego potrzebuje. Warto odzwierciedlać uczucia naszego bliskiego, nie oceniając ich, proponować wspólne aktywności, zapewniać o swojej obecności, przypominać choremu, jak jest dla nas ważny.

Psycholog Katarzyna Binkiewicz
Ciszą i uściskiem dłoni możemy czasem powiedzieć dużo więcej niż słowami

Są jakieś rzeczy lub zdania, których lepiej nie mówić?

Przede wszystkim warto wystrzegać się arbitralnego udzielania rad. Z pewnością nie działają wspierająco zwroty: „przestań się smucić”, „weź się w garść i wyjdź wreszcie z domu”, „musisz myśleć pozytywnie”. To, co dzieje się z naszym bliskim, wynika z choroby i warto o tym pamiętać. I takie słowa, choćbyśmy chcieli naprawdę szczerze zmotywować chorego do działania czy zmiany zachowania, mogą zadziałać absolutnie odwrotnie. Unikajmy oceniania, porównywania, krytykowania. Nie podważajmy uczuć naszego bliskiego.

Można przedobrzyć pomoc i być za bardzo nachalnym?

Myślę, że każdego człowieka, niezależnie czy choruje na depresję czy nie, można zmęczyć swoją nazbyt ekspansywną chęcią pomocy. Warto też zawsze zapytać siebie, czy to, co teraz robię jest potrzebą mojego bliskiego? Czy może jest to już bardziej moja potrzeba pomagania i bycia potrzebnym? A może jest to też jakaś odpowiedź na moją własną bezradność? I nie ma też w tym nic złego, pod warunkiem, że zachowujemy w tym pomaganiu zdrową równowagę. Przecież nasz bliski, tak przed zachorowaniem, jak i teraz, może chcieć pobyć sam. Nie odbieraj odmowy personalnie. Nie obrażaj się.

Większość ludzi wtedy odsuwa się od chorego. Lepiej być obok nawet nic nie mówiąc, czy dać tej osobie wolną przestrzeń?

Nasza obecność, akceptująca i cicha gotowość do pomocy jest ogromną wartością. W tej bezpiecznej przestrzeni często dzieją się rzeczy wielkie. Ciszą i uściskiem dłoni możemy czasem powiedzieć dużo więcej niż słowami. Ale zawsze, podkreślam, warto pytać naszego bliskiego o jego potrzeby.

Psycholog Katarzyna Binkiewicz
Nasza życzliwa szczerość ma zazwyczaj o wiele większy potencjał wspierający niż próby nieustannego posiadania recepty na rzeczywistość

Nie zapominajmy też o sobie. Kiedy bliska osoba choruje, odbija się to również na nas. Jak wtedy dbać o siebie?

To bardzo ważny aspekt! Dbanie o siebie jest – mam wrażenie – wskaźnikiem dobrego, mądrego towarzyszenia. By wspierać, należy zadbać o siebie. Przede wszystkim angażując się w działania pomocowe, warto wyzwolić się z takiego przekonania, o ile oczywiście je posiadamy, że jesteśmy wszechmocni. Nie mamy mocy uzdrawiania, jesteśmy tylko i aż ludźmi, mamy swoje ograniczenia. Myślenie w ten sposób o sobie, pozwala bardziej świadomie podejść do naszych działań, nie brać na siebie zbyt wiele, także odpowiedzialności. Wspierając, pamiętajmy o odpoczynku, o czasie dla siebie. Sprawdzajmy swoje granice. Nie musimy sprostać wszystkiemu, nie musimy brać wszystkiego na siebie. Zaangażujmy w działania innych członków rodziny, przyjaciół. Nie bójmy się też szukać pomocy u specjalisty.

Zdarza się, że chorzy wstydzą się swojej choroby i oszukują, że są zdrowi?

Tak i to często spory ciężar, jaki noszą w sobie chorzy. Pamiętam, jak kiedyś jedna z pacjentek opowiadała mi, jaki to był wielki wysiłek dla niej, by w ciągu dnia, przy rodzinie i znajomych w pracy zachowywać się tak, jakby nic się nie działo i wszystko było w porządku. Nie chciała nikogo martwić, zamierzała poradzić sobie sama.

To ogromny dramat, bo ukrywanie, rozdźwięk w przeżywaniu i okazywaniu na zewnątrz to wielki wysiłek, który podejmuje chory. Wysiłek często ponad siły.

Po czym w takiej sytuacji rozpoznać, że nasz bliski ma problemy z depresją?

Depresja to nie tylko smutek. To także utrata zainteresowań, energii. Mogą pojawiać się zaburzenia snu, apetytu, trudności z pamięcią czy koncentracją, poczucie winy, obniżona samoocena, a także myśli samobójcze. Jeśli ten stan trwa powyżej 2 tygodni, konieczna jest konsultacja z lekarzem.

Psycholog Katarzyna Binkiewicz
Z pewnością nie działają wspierająco zwroty: „przestań się smucić”, „weź się w garść i wyjdź wreszcie z domu”, „musisz myśleć pozytywnie”. To, co dzieje się z naszym bliskim, wynika z choroby i warto o tym pamiętać

Kiedy powinniśmy zareagować, jeśli podejrzewamy u kogoś depresję?

Reagować powinniśmy od razu chociażby poprzez ugłośnienie naszego niepokoju, na przykład słowami: „Jakoś ostatnio trudno mi Cię złapać pod telefonem, czy coś się dzieje?”, „Dużo ostatnio mówisz o smutku i braku sił, czy mogę Ci jakoś pomóc?”. A z pewnością powinniśmy reagować, kiedy wspomniane wcześniej objawy depresji trwają dłużej niż dwa tygodnie, kiedy widzimy, że stan psychofizyczny naszego bliskiego znacząco się pogarsza, bądź kiedy pojawiają się myśli samobójcze.

W zależności od wieku te objawy mogą być inne?

Niektóre będą występować zdecydowanie częściej u dorosłych, a rzadziej u dzieci i odwrotnie. Z pewnością też, w zależności od wieku, te osiowe objawy depresji mogą manifestować się w różny sposób.  Zawsze, ale szczególnie w przypadku starszych osób, różnicować należy objawy wynikające z istniejących chorób somatycznych od tych, które potencjalnie mogłyby wynikać z zaburzeń afektywnych i odwrotnie.

Odnoszę wrażenie, że coraz młodsze osoby chorują na depresję.

Depresja jest niewątpliwie chorobą cywilizacyjną. Tempo życia, brak wsparcia, rosnące wymagania, brak stabilizacji finansowej, nieustająca rywalizacja, poczucie braku kontroli, silny stres – to tylko niektóre z czynników, które mogą znacząco wpływać na nasze zdrowie zarówno psychiczne, jak i fizyczne. W tej chwili depresja diagnozowana jest coraz częściej nie tylko u młodych ludzi, ale także u dzieci i młodzieży.

Jaka jest świadomość pracodawców, jeżeli chodzi o depresję? Chorzy są traktowani poważnie, czy jednak częściej są podejrzewani o symulowanie choroby?

Niestety, wciąż jest bardzo różnie. Czasami chorzy opowiadają: „Szef bardzo mnie wspiera, mogę część pracy wykonywać zdalnie”. A czasami mówią, że są wzywani na „dyscyplinujące” rozmowy, które w swojej istocie mają zaprzeczać istnieniu choroby. Świadomość społeczna dotycząca depresji i generalnie zdrowia psychicznego jest coraz większa, ale nadal nie jest idealnie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Katarzyna Binkiewicz
Katarzyna Binkiewicz
psycholożka

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

HELLO PIONIERKI: Jak Józefa Kodisowa otwierała drzwi polskim filozofkom i psycholożkom, znosząc „ćmiakanie” kolegów-studentów

Dwie kobiety

Wampiry energetyczne – objawy, cechy. Jak się bronić?

Acro joga – czym jest i dlaczego warto ją uprawiać

Kobieta

„Przestańmy mówić 'jesteś chory/a psychicznie', bo ktoś zrobił coś, co nam się nie podoba” – apeluje edukatorka antydyskryminacyjna Anna Wiatrowska

„Dałyśmy się zrobić w bambuko. Ale właściwie to nie miałyśmy wyjścia”. Małgorzata Akkus o kulturze diety

„Decyzja o powiększeniu rodziny należy do ciebie – nie do osób z twojego otoczenia – nie do twoich rodziców, cioć czy wujków” – mówi psycholog

Daria Abramowicz, psycholożka sportu

„Niepowodzenie w sporcie czy w pracy to nie jest informacja o nas – że jesteśmy słabi, gorsi, mniej wartościowi” – tłumaczy Daria Abramowicz, psycholożka sportu

Dagmara Seliga

3 zdania, które dodadzą ci pewności siebie. Podpowiada Dagmara Seliga [WIDEO]

1 na 3 osoby twierdzi, że powrót do biura negatywnie wpłynął na jej zdrowie psychiczne

1 na 3 osoby twierdzi, że powrót do biura negatywnie wpłynął na jej zdrowie psychiczne

6 związkowych pułapek

6 związkowych pułapek. Często wpadamy w nie przez samych siebie

Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne

Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję

Wentworth Miller

Wentworth Miller, gwiazdor „Skazanego na śmierć”, wyznał, że ma autyzm. „Ma to kluczowe znaczenie dla tego, kim jestem”

Ewa Woydyłło-Osiatynska

„Cnotami niewieścimi jest piekło wybrukowane. Ja jednak o Polki się nie martwię” – mówi Ewa Woydyłło-Osiatyńska

Kobieta

„Uwolniłam się od uzależniania szczęścia od wyglądu. Ta wolność w głowie jest warta każdej ceny” – pisze dietetyczka Magda Hajkiewicz-Mielniczuk

Marika z siostrą Karoliną Szlachtycz

„Pracuje u nas kobieta, która wyszła z odwyku. Nie pije od półtora roku, ma bardzo duże chęci do pracy, a wcześniej nie miała nawet chęci do życia” – mówi Marika Szlachtycz

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

Dagmara Seliga

Dagmara Seliga: w Polsce nie jesteśmy uczeni doceniania i chwalenia [WIDEO]

Czy da się być cały czas w dobrej formie?

Wykreśl ze swojego słownika wyrażenie "Uśmiechnij się". "Uśmiech nie jest lekiem na smutki i nie leczy z depresji"

Wykreśl ze swojego słownika zdanie „Uśmiechnij się”. „Uśmiech nie jest lekiem na smutki i nie leczy z depresji”

Stres mniejszościowy powoduje, że osoby LGBTQ+ się izolują, ukrywają swoją orientację seksualną lub tożsamość płciową – pisze psycholożka Anna Cyklińska

Barbara Pasek: Nie jestem odbiorcą dnia, tylko jego twórcą

"Wyglądasz, jakbyś była w ciąży". Maja Bohosiewicz wyjaśnia, dlaczego nikt nigdy nie powinien tak mówić

„Wyglądasz, jakbyś była w ciąży”. Maja Bohosiewicz wyjaśnia, dlaczego nikt nigdy nie powinien tak mówić

Agata Dorożuk, psycholożka i psychoterapeutka

„Granica między żartem a bierną agresją jest bardzo cienka” – ostrzega Agata Dorożuk, psycholożka i psychoterapeutka

„Leniwe i niepokorne żony są pożądane w dzisiejszych czasach. To one przebiją sufity dla naszych córek” – uważa Małgorzata Gilmajster, psycholożka i mediatorka

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

5 ćwiczeń, które zredukują stres

Ćwiczenia na odstresowanie. Zobacz 5 ćwiczeń od trenerki fitness

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

„365 dni”: gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

Po pracy nie masz już na nic siły? Oto 6 sposobów na odzyskanie energii wieczorem

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?