Druga ciąża zmienia kobiecy mózg, ale w inny sposób niż pierwsza. Zmiany ułatwiają „skupienie się na zadaniach i celach”

„Podczas pierwszej i drugiej ciąży mózg zmienia się jednocześnie w podobny, jak i niepowtarzalny sposób. Każda ciąża zostawia w kobiecym mózgu własny, unikalny ślad” – podkreśla Elseline Hoekzema, kierowniczka Laboratorium Mózgu w Ciąży na UMC w Amstardamie. Wraz z zespołem przeprowadziła badanie, które pokazuje, jak zmiany w mózgu w czasie drugiej ciąży wpływają na opiekę nad dzieckiem i zdrowie psychiczne kobiety.

„Znaczący etap”

„Ciąża to bardzo znaczący etap w życiu wielu kobiet, naznaczony zmianami fizjologicznymi i neuroendokrynologicznymi, które wpływają na wszystkie główne układy organizmu” – zauważają naukowczynie w artykule na temat swojego badania, opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Nature”.

Ta sama grupa badaczek już wcześniej wzięła na warsztat temat wpływu ciąży na pracę mózgu. Wykazały wtedy, że neurony w czasie ciąży ulegają przebudowie, a zmiany te utrzymują się przez wiele lat po porodzie. Głównie polegają na tym, że mózg „dostraja się” do dziecka, żeby lepiej zrozumieć jego uczucia i potrzeby.

„Choć wcześniej wykazałyśmy, że pierwsza ciąża zmienia strukturę mózgu kobiety i aktywność mózgu w stanie spoczynku, nie wiadomo było, jakiej transformacji mózg kobiety ulega podczas kolejnej ciąży” – piszą naukowczynie z Akademickiego Centrum Medycznego Uniwersytetu w Amsterdamie (AMC).

Dlatego postanowiły to sprawdzić przy pomocy swojego najnowszego badania. Przed i po ciąży badanym kobietom przeprowadzono skany mózgu, dzięki którym możliwe było obserwowanie zmian. Wnioski kolejny raz pokazały, jak niesamowity jest mózg i jak potrafi dostosować swoją pracę do różnych zmian w naszym życiu.

Unikalny ślad

„Oceniliśmy zróżnicowany wpływ drugiej ciąży na strukturę mózgu, funkcjonalne sieci neuronowe, organizację istoty białej oraz stężenia metabolitów neuronalnych. Badanie wykazało, że druga ciąża zmienia mózg kobiety i w wyjątkowy sposób oddziałuje na strukturę istoty szarej, organizację sieci neuronowych i obszary istoty białej” – wskazują badaczki.

Podczas gdy wcześniejsze badanie pierworódek uwidoczniło przede wszystkim zmiany w tzw. sieci domyślnej mózgu, odpowiadającej za rozumienie procesów społecznych i autorefleksję, najnowsze badanie pokazało, że w drugiej ciąży zmiany w tych obszarach są niewielkie. Naukowczynie zauważyły jednak aktywację innych obszarów mózgu.

Więcej zmian pojawiło się w sieciach neuronalnych odpowiedzialnych za koncentrację uwagi i reakcje na bodźce zmysłowe. Jak podkreśla badaczka Milou Straathof, która analizowała dane z badania, zmiany te mogą być korzystne podczas opieki nad więcej niż jednym dzieckiem. Ułatwią „skupienie się na zadaniach i celach”, które jest niezbędne, gdy potrzeby się mnożą, a doba wciąż ma jedynie 24 godziny.

„Podczas pierwszej i drugiej ciąży mózg zmienia się jednocześnie w podobny, jak i niepowtarzalny sposób. Każda ciąża zostawia w kobiecym mózgu własny, unikalny ślad” – podkreśla Elseline Hoekzema, szefowa zespołu badaczek i kierowniczka Laboratorium Mózgu w Ciąży na UMC.

Zmiany w mózgu a depresja poporodowa

Naukowczynie z Amstedamu w swoim badaniu sprawdziły też, jaki wpływ na ryzyko pojawienia się depresji okołoporodowej mają zmiany zachodzące w mózgu w czasie ciąży.

Udowodniły, że depresja poporodowa może mieć związek ze zmianami w strukturze zewnętrznej warstwy kresomózgowia – czyli w górnej części mózgu. I to zarówno u kobiet, które zostają mamami po raz pierwszy, jak i tych, które mają już drugie dziecko. Jednak w pierwszej grupie wpływ na zdrowie psychiczne był bardziej widoczny po porodzie, a w drugiej – już w czasie ciąży.

Badaczki podkreślają, że zrozumienie, jak mózg zmienia się w czasie ciąży i jak te zmiany wpływają na zdrowie psychiczne kobiety, może przyczynić się do tego, że mamy zyskają lepszą opiekę psychologiczną. Jednak, jak dodają, są jeszcze potrzebne dalsze badania na ten temat.

Źródła:

1. https://www.nature.com/articles/s41467-026-69370-8
2. https://www.bbc.com/polska/articles/ce8w3kg4w5no
3. https://www.amsterdamumc.org/en/research/institutes/amsterdam-neuroscience/news/changes-in-the-brain-of-women-during-a-second-pregnancy.htm