Przejdź do treści

Dioksyny – szkodliwość w środowisku, kosmetykach i żywności

Dioksyny – szkodliwość w środowisku, kosmetykach i żywności Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Po czym poznasz, że twoja rodzina jest toksyczna? Psycholożka Monika Kotlarek wyjaśnia
Tu pary LGBT+ będą mogły wziąć ślub kościelny. Duchowni przegłosowali decyzję
Sąd Okręgowy w Lublinie: To nie był gwałt. 14-latka miała ufarbowane włosy i makijaż. Mężczyźni mogli nie wiedzieć, ile ma lat
Zmiany klimatyczne zabierają nam sen. Zaskakujące odkrycie naukowców
W chaosie wojny kwitnie handel dziećmi. „Handlarze wkraczają do sierocińców, korzystając z braku nadzoru”

Dioksyny od lat budzą zainteresowanie środowisk naukowych. Są wyjątkowo niebezpiecznymi, toksycznymi substancjami, zagrażającymi zdrowiu i życiu ludzi. Co wiadomo o szkodliwości dioksyn? Czy dioksyny mogą znajdować się w żywności?

Dioksyny – co to jest?

Dioksyny to grupa związków chemicznych o wysokiej toksyczności i bardzo długim czasie rozpadu. Do grupy tych związków zaliczają się polichlorowane i polibromowane dibenzodioksyny (PolyChlorined DibenzoDioxin — PCDD, PolyBrominated DibenzoDioxin — PBDD) oraz polichlorowane i polibromowane dibenzofurany (PolyChlorined DibenzoFurans — PCDF, PolyBrominated DibenzoFurans — PBDF). Dioksyny występują w postaci bezbarwnych ciał stałych o niskiej lotności. Są hydrofobowe (nie rozpuszczają się w wodzie) i lipofilne – doskonale rozpuszczają się w tłuszczach. Są odporne na wysoką temperaturę, utleniacze i kwasy, promieniowanie z zakresu światła widzialnego. Ich rozpad jest możliwy jedynie w promieniowaniu nadfioletowym i temperaturze powyżej 1200⁰.

Szkodliwość dioksyn

Dioksyny są znane z bardzo dużej toksyczności. Poszczególne związki chemiczne mogą różnić się między sobą toksycznością w zależności od liczby atomów chloru, bromu lub innego atomu w cząsteczce i  ich ustawienia. Najbardziej toksyczna dla organizmów żywych jest 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioksyna (2,3,7,8-Tetra-Chloro-Dibenzo-p- -Dioxin — TCDD). Stopień toksyczności dioksyn określa współczynnik TEF (toxicity equivalent factor).

Szkodliwość dioksyn na organizmy żywe zależy też od konkretnego gatunku, wieku organizmu czy płci. Przykładowo, 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioksyna zabija bakterie już w stężeniu kilku µg/kg, a świnkę morską – 0,6 μg/kg. Śmiertelna dawka dla człowieka nie jest znana, ponieważ z etycznych względów nie prowadzi się badań dotyczących wpływu dioksyn na organizm człowieka. Wiadomo jednak, że Wiktor Juszczenko, były prezydent Ukrainy, który przeżył zatrucie dioksynami, miał we krwi ponad 20 tys. razy więcej tych związków niż norma (stężenie dioksyn niezagrażające życiu).

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł
Pocenie się / istock

Zatrucie dioksynami – na co wpływa?

W przypadku Wiktora Juszczenki objawy zatrucia dioksynami były widoczne na skórze jako objawy trądziku chlorowego. Zatrucie dioksynami to jednak nie problem estetyczny, a zdrowotny – dioksyny wpływają destrukcyjnie na funkcjonowanie całego organizmu. Po pierwsze, bardzo silnie oddziałują na układ rozrodczy – endometrium macicy, gonady żeńskie i męskie, hormony steroidowe (męskie i żeńskie hormony płciowe – progesteron, estrogeny, androgeny, testosteron). Mają też działanie teratogenne (uszkadzają płód w organizmie matki). Dioksyny uszkadzają tarczycę, utrudniają gojenie się ran, zaburzają procesy oksydacyjne, wywołują przewlekłe alergie skórne. Niszczą układ immunologiczny, kostny, krwionośny. Mają działanie kancerogenne – mogą przyczynić się do powstawania nowotworów łagodnych i złośliwych. Dużym problemem z toksycznością dioksyn jest ich trwałość. Dioksyny mogą utrzymywać się w organizmie człowieka aż 30 lat.

Dioksyny w środowisku

Dioksyny w środowisku występują w bardzo małych stężeniach (10-9 do 10–12 g/l). Z tego powodu odkryto je dopiero pod koniec lat 50.XX wieku. Dziś na temat emisji tych związków wiadomo znacznie więcej. Człowiek jest narażony na ich działanie przez kontakt z zanieczyszczonym powietrzem, wodą, a także żywnością. Emisja dioksyn jest następstwem zarówno naturalnych procesów (wybuchy wulkanów, pożary lasów), jak i tych będących udziałem człowieka – produkcji chemikaliów przemysłowych, stosowania pestycydów, spalania paliw grzewczych i silnikowych, termicznej likwidacji różnego rodzaju odpadów (komunalnych, medycznych, przemysłowych), a nawet pracy przemysłu papierniczego. Do emisji dioksyn do atmosfery w znacznej mierze przyczynia się spalanie różnego rodzaju odpadów w gospodarstwach domowych.

Kubek termiczny

Dioksyny w przemyśle kosmetycznym

Dioksyny mogą także występować w środkach higieny osobistej takich jak tampony, podpaski, waciki kosmetyczne czy chusteczki. Wymienione produkty to materiały ligninowe, które są bielone za pomocą chloru. W wyniku reakcji chemicznej w materiałach wydzielają się śladowe ilości dioksyn. Chociaż w jednym tamponie czy podpasce są minimalne ilości tej toksycznej substancji, ilość dioksyn zgromadzona w ten sposób w organizmie przez całe życie może być już szkodliwa dla zdrowia. Z tego powodu warto w miarę możliwości wybierać środki higieniczne niebielone chlorem.

Dioksyny w żywności

Badania ryb z Bałtyku przeprowadzone w latach 2002-2006 wykazały przekroczenie dopuszczalnych stężeń PCDDs i PCBs aż w 80 proc. próbkach łososi, 16 proc. szprotów i 3 proc. śledzi. Najwięcej dioksyn występuje w mięsie, rybach i przetworach mlecznych ze względu na ich litofilność.

Kobieta spryskuje się mgiełką do twarzy

Kilka lat temu media obiegła informacja, że niektóre produkty lokalne z Małopolski i Śląska, między innymi jajka, są skażone dioksynami. Jest to jeden z wielu przykładów, jak zanieczyszczenie środowiska – gleby i wody – wpływa na zanieczyszczenie żywności bardzo toksycznymi substancjami.


Źródła:

  1. Słowińska, M., Koter-Michalak, M., Bukowska, B., Wpływ dioksyn na organizm człowieka — badania epidemiologiczne, Medycyna Pracy, 2011.
  2. Szlinder-Richert J., Barska I., Usydus Z., Ruczyńska W. i in., Investigation of PCDD/Fs and dl-PCBs in fish from the southern Baltic Sea during the 2002–2006 period, Chemosphere, 74 (11), 2009.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Kobieta stoi na pustyni

Czy na Ziemi zabraknie piasku? „Piasek jest drugim najbardziej eksploatowanym zasobem na świecie” – ostrzega ekoaktywistka Paulina Górska

Pomimo diety i regularnych ćwiczeń nie możesz schudnąć? Lekarka wyjaśnia, co może być przyczyną

Pomimo diety i regularnych ćwiczeń nie jesteś w stanie schudnąć? Lekarka wyjaśnia, co może być przyczyną

Słoneczniki

Jak wojna w Ukrainie wpłynie na globalną produkcję żywności? „Kryzys dotknie nas wszystkich” – ostrzega Paulina Górska

Para całuje się

„’Ciepło zimno’ to jedna z najpopularniejszych technik manipulacji stosowanych w związku. Takie relacje potrafią trwać latami” – ostrzega psycholożka

Plastikowe butelki wielkokrotnego użytku uwalniają setki chemikaliów – przestrzegają naukowcy

Plastikowe butelki wielkokrotnego użytku uwalniają setki chemikaliów – przestrzegają naukowcy

Święta przetrwać czy przeżywać? Jak czerpać pozytywną energię z trudnych spotkań

Plakat

W piątkowe południe zawyją syreny alarmowe. To „Alarm dla klimatu”

toksyczny związek

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Kobieta trzyma w rękach odzież

Co się dzieje z ubraniami wrzuconymi do kontenerów? Wyjaśnia Paulina Górska

Dwie kobiety

Wampiry energetyczne – objawy, cechy. Jak się bronić?

Greta Thunberg

„Ubrania pożyczam od znajomych”. Greta Thunberg na okładce pierwszego wydania „Vogue Scandinavia” krytykuje przemysł odzieżowy

Kobieta

„Czerwony alarm dla ludzkości”. Raport Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) to „akt oskarżenia przeciwko człowiekowi”

6 związkowych pułapek

6 związkowych pułapek. Często wpadamy w nie przez samych siebie

Kobieta z folią

Mama Chemik: czy tak samo jak szczepionek boicie się metali ciężkich, które mogą być nawet w kubku, z którego codziennie pijecie kawę?

Sprawdź, czy otaczają cię toksyczni ludzie. 9 zachowań, na które musisz zwrócić uwagę

Joanna Pachla pokazała, czego partnerzy zabraniają kobietom

„Brania antydepresantów i chodzenia do psychiatry. W tajemnicy to robię”. Joanna Pachla pokazała, czego partnerzy zabraniają kobietom

Mikołaj Golachowski: W ekologii nie chodzi o ratowanie planety

Kobieta

Dominik Haak: promocja pozytywnego stylu życia zamieniła się w dyktaturę szczęścia, w której nie ma miejsca na trudne emocje

Współzależność w związku. Jak ją rozpoznać u partnera?

Kobieta z psem na spacerze

Oblodzone chodniki posypane fusami z kawy zamiast solą. Ekologiczny pomysł na śliskie drogi

Ubrania, które nas trują. Sprawdź, dlaczego mogą być niebezpieczne

Marta Jermaczek-Sitak: Żyjemy w coraz większym stresie, chaosie, lęku i próbujemy sobie z nim poradzić, „porządkując” przyrodę

5 faktów o śmieciach, których nie znałaś. Pokazują, jak dużo odpadów wyrzucamy i jak małą mamy wiedzę na temat segregacji

5 faktów o śmieciach, których nie znałaś. Pokazują, jak małą mamy wiedzę na temat segregacji

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Kobieta ćwiczy

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Burpees to jedno z najlepszych ćwiczeń w świecie fitness. Podejmij wyzwanie!

Burpees to jedno z najlepszych ćwiczeń w świecie fitness. Podejmij wyzwanie!

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Kobieta ćwiczy

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia na ramiona z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

×