Przejdź do treści

Stres a odporność – czego jeszcze nie wiemy o tym przedziwnym związku?

Kobieta
Stres a odporność – czego jeszcze nie wiemy o tym przedziwnym związku? Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Zaczyna się częstszym zmęczeniem, kłopotami ze snem, z pamięcią i koncentracją. Potem dochodzą bóle głowy, nawracające infekcje, a w czarnym scenariuszu przewlekły stres może doprowadzić nawet do nowotworów, chorób układu krążenia, zaburzeń hormonalnych i kłopotów z płodnością. Jak to się dzieje?

Stres a odporność

Relacje między stresem a chorowaniem są skomplikowane i wielowątkowe niczym scenariusz brazylijskiej telenoweli. Układy neurologiczny, hormonalny i odpornościowy są ze sobą tak mocno powiązane, że zakłócenia w jednym zwykle powodują zakłócenia drugiego. Dlatego nerwy w pracy, zła sytuacja w domu, przepracowanie, funkcjonowanie w opresyjnym środowisku i inne sytuacje życiowe prowadzące do przewlekłego stresu po pewnym czasie odbijają się na zdrowiu. Jak to się dzieje? Otóż zaburzenia w układzie nerwowym (stres) pociągają za sobą reakcję układu hormonalnego, a oba wpływają na układ immunologiczny. Dobrostan zostaje zachwiany, organizm próbuje naprawić szkody i przywrócić równowagę. Ale sytuacja jest skomplikowana i niejasna. Za dużo czynników, za dużo zmiennych.

Łatwo wtedy o pomyłkę, można posłać strażników w złe miejsce, nie wyłapać złego podziału komórki czy też zareagować z opóźnieniem lub nieadekwatnie, gdy do organizmu wkracza wróg w postaci wirusów, grzybów czy bakterii. To w dużym uproszczeniu, bo wytłumaczenie skomplikowanych zależności między rodzajami komórek obronnych organizmu i tego, jak na nie wpływają konkretne hormony pobudzone do wydzielania przez układ nerwowy, to temat bardzo złożony.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł

Co to jest stres?

W artykule „Jak to się dzieje, że stres obniża naszą odporność?” opublikowanym w miesięczniku „Świat Nauki” dr hab. Nadzieja Drela z Zakładu Immunologii Instytutu Zoologii Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego dokładnie wyjaśnia, co to jest i skąd się bierze, a także jakie są konsekwencje przewlekłego stresu.

Badaczka opisuje stres jako zaburzenie równowagi organizmu spowodowane działaniem czynnika fizycznego bądź psychologicznego albo też jako samą reakcję na taki bodziec.

„W reakcji stresowej jako pierwszy aktywuje się współczulny układ nerwowy, a następnie funkcjonalna oś podwzgórze –przysadka – nadnercza” – tłumaczy dr Drela. „Układ współczulny, oprócz tego, że unerwia wiele narządów wewnętrznych i bezpośrednio przygotowuje je do walki bądź ucieczki, to jeszcze pobudza nadnercza do wydzielania hormonów stresu z grupy katecholamin (adrenaliny i noradrenaliny). W chwilę po tym, gdy dostaną się one do krwi, następuje przyśpieszenie tętna i oddechu, rozszerzają się oskrzela i źrenice, intensyfikuje rozkład zapasowych tłuszczów, a także wątrobowych zasobów glikogenu, poprawia ukrwienie mięśni szkieletowych, serca i mózgu. Spowolnieniu ulega trawienie i wchłanianie pokarmu w przewodzie pokarmowym. Organizm szykuje się do walki”.

I o ile jest to sytuacja krótkotrwała, to takie pobudzenie i mobilizacja niczym złym się dla nas nie skończą. Stres krótkotrwały, występujący np. podczas ćwiczeń fizycznych, bywa nawet dobry dla zdrowia, bo pobudza niektóre reakcje odpornościowe i sprawia, że nasze siły obronne szybciej wychwytują zagrożenie – wirusy, bakterie czy komórki nowotworowe. Gorzej, gdy stres staje się przewlekły.

Jak kontrolować stres?

Dlaczego chorujemy przez stres?

Pod wpływem stresu wzrasta produkcja niektórych hormonów (katecholamin oraz glukokortykoidów, czyli kortykosteroidów) i uruchamiają się reakcje modyfikujące funkcjonowanie komórek odpornościowych. Na przykład taki kortyzol – „hormon stresu” – w nadmiarze osłabia zdolność do obrony przed infekcjami.

„W stresie krótkotrwałym nieznacznie zwiększony poziom katecholamin i glukokortykoidów wzmaga siły obronne organizmu, natomiast gdy ich stężenia przekroczą pewną wartość krytyczną, zaczynają one hamować aktywność komórek obronnych. W stresie chronicznym występuje jedynie efekt hamujący” – twierdzi dr Drela. A dodatkowo grasica, która m.in. odpowiada za dojrzewanie komórek odpornościowych, ulega zanikowi.

Nasz organizm jest tak zaprojektowany, że z chwilą ustania zagrożenia sytuacja mobilizacji jest wygaszana. Przewlekły stres hamuje to niezależnie od aktualnych potrzeb i w ten sposób prowadzi do kłopotów ze zdrowiem.

Jak sobie radzić ze stresem?

Nie ma wyjścia, trzeba poszukać sposobu na rozładowanie, a najlepiej pozbycie się stresu – znając jego groźne konsekwencje. Prof. psychologii Andrew Goliszek z North Carolina A&T State University, autor publikacji na temat wpływu stresu na ciało, odporność i jakość życia oraz książki „Mind-Body Health and Healing”, uważa, że nie ma zdrowego ciała bez zdrowego umysłu, a techniki radzenia sobie ze stresem są skutecznymi sposobami na to, by utrzymać się w dobrym stanie i nie chorować.

„Stres jest odpowiedzialny za aż 90 proc. wszystkich chorób, w tym raka i choroby serca” – pisze prof. Goliszek w „Psychology Today” w materiale poświęconym wpływowi stresu na układ immunologiczny. „Na szczęście możemy kontrolować wpływ stresu na funkcjonowanie naszego organizmu przez wypracowanie odpowiednich mechanizmów radzenia sobie z nim. Systematyczna praca pomaga zmniejszyć podatność na stres, a co za tym idzie, może mieć korzystny wpływ na zdrowie i odporność” – uważa psycholog.

Poleca m.in.: ćwiczenia relaksacyjne i medytację, pozytywne myślenie (bo lęk i wrogość źle wpływają na układ odpornościowy), naukę technik modyfikacji zachowania (czyli jak przestać stresować się konkretnymi rzeczami, sytuacjami), wsparcie społeczne (czyli otaczanie się odpowiednimi ludźmi).

My polecamy również dobrze się odżywiać i regularnie ruszać, bo – jak już wielokrotnie to opisywaliśmy – zbilansowana dieta zawierająca łatwo przyswajalne mikro- i makroelementy (m.in. magnez, cynk, witaminy A, C, B12) pomaga w walce ze stresem oraz dobrze wpływa na odporność i samopoczucie. Nasz układ immunologiczny skutecznie wspomaga tradycyjnie sprawdzony czosnek – jest bogaty w witaminy (C, B1, B2, B3) i sole mineralne (selen, żelazo, chrom, miedź). Możecie go przygotować niebanalnie, np. zamarynować. Poznajcie także 10 produktów, które pomagają zwalczyć stres. Skuteczną dawkę ruchu znajdziecie tutaj: 5 ćwiczeń, które zredukują stres.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Jeżeli kryzys pojawia się niespodziewanie, to ryzyko wystąpienia zespołu stresu pourazowego jest duże” – mówi psycholog Monika Wróbel-Harmas

zima

5 powodów, by wyjść z domu zimą

Zimno jest zdrowe! Nie wierzysz? Oto 5 zalet niskich temperatur

"Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk". Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po informacjach o wybuchu rakiety na polskim terytorium

„Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk”. Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po wybuchu rakiety w Przewodowie

Ćwiczenia miały cię relaksować, a niepokoją? Zobacz, dlaczego tak się dzieje

Kobieta ćwiczy w parku

Ćwiczenia na odstresowanie. Zobacz 5 ćwiczeń od trenerki fitness

Będziemy pracować krócej? Nowy projekt ustawy, który ma na celu poprawę naszego zdrowia, trafił do Sejmu

Będziemy pracować krócej? Nowy projekt ustawy, który ma na celu poprawę naszego zdrowia, trafił do Sejmu

Kobieta trenuje

Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy

kobieta na hamaku

5 powodów, dla których praca zdalna jest zdrowsza od pracy w biurze

Joga na stres. Ćwiczenia relaksujące, dzięki którym odprężysz ciało i duszę 

Stresujesz się? Poćwicz!

Stresujesz się? Poćwicz! Propozycje ćwiczeń

Koszmarne poranki. Dlaczego niektórzy z nas najgorzej czują się tuż po przebudzeniu, tłumaczy psycholożka Milena Wojnarowska

Ponad 90 proc. Polaków jest odpornych na koronawirusa? Niedzielski: Wynik daje nam pewien komfort bezpieczeństwa

Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres? Psycholożka wyjaśnia, na czym pole iluzja przejrzystości

Wydaje ci się, że wszyscy widzą twój stres i lęk? Psycholożka wyjaśnia, na czym polega iluzja przejrzystości

„Zaparkuj trudne sprawy na czas urlopu”. Jak skutecznie przewietrzyć głowę w trudnych czasach, mówi psycholożka Karolina Lipińska

Kobieta stoi na ringu bokserskim

Zestresowana? Spróbuj tych ćwiczeń. Pomogą ci się zrelaksować

Dziewczyna hamak

5 patentów na wiosenne przemęczenie. Sprawdź, jak ustrzec się przed kacem po zimie

„Nie ma jednej miary, co traumatyzuje, a co nie. Dla każdego układu nerwowego ‘za dużo’ ma inną definicję” – mówi terapeutka traumy Sabina Sadecka

Kobieta śmieje się

Kilka prostych rad, które sprawią, że moc pozostanie z wami przez cały dzień

Kobieta nad wodą

Nie radząc sobie z gniewem, szkodzisz zdrowiu. Do wyjścia z gniewu potrzebnych jest 5 kroków

Na wypalenie zawodowego skarży się 65 proc. Polaków. Psycholożka wyjaśnia, jakie symptomy powinny nas zaniepokoić

Na wypalenie zawodowe skarży się 65 proc. Polaków. Psycholożka wyjaśnia, jakie symptomy powinny nas zaniepokoić

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Czym jest stresslaxing? / Fot. Pexels

Stres zamiast odpoczynku. Jak zwalczyć stresslaxing?

Trening Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

×