Przejdź do treści

Jak kobiety funkcjonują po menopauzie? Rozmawiamy z genetyczką prof. Moniką Puzianowską-Kuźnicką

babcia i wnuczka
zdjęcie: iStockphoto.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Są dwie rzeczy, których potrzebujesz, by wyjść na plażę. Pierwszą jest ciało, drugą bikini. I już, gotowe!
„Załóż to cholerne bikini. I jedyne, o czym myśl to to, że właśnie przezwyciężyłaś wstyd”. Przekonuje trenerka Marta Stoberska
"Noszenie stanika to wybór, a nie obowiązek" - podkreśla edukatorka antydyskryminacyjna Anna Wiatrowska
„Noszenie stanika to wybór, a nie obowiązek” – podkreśla edukatorka antydyskryminacyjna Anna Wiatrowska
Chorzy na szpiczaka pozbawieni leku ratującego życie. Nie ma go na lipcowej liście refundacyjnej
Jeden Polak średnio emituje ponad 8 ton CO2. Paulina Górska wyjaśnia, jak możemy zmniejszyć ślad węglowy
Jeden Polak emituje ponad 8 ton CO2 rocznie. Paulina Górska podpowiada, jak zmniejszyć ślad węglowy
„Kultura fizyczna jest równie istotnym elementem życia co nauka i rozwój w każdej innej dziedzinie” – mówi Marcin Kuriata

Antropologiczne teorie ‒ teoria matki i teoria babki ‒ powstały po to, by wyjaśnić sens istnienia menopauzy. Ale przy okazji próbują wytłumaczyć, dlaczego kobiety żyją dłużej od mężczyzn. O tym, jaki natura ma w tym interes, rozmawiamy z genetyczką prof. Moniką Puzianowską-Kuźnicką.

Klara Pastwa: Pani profesor, po co nam właściwie – skądinąd dość nieprzyjemna – menopauza? Czy natura ma w tym jakiś cel?

Prof. Monika Puzianowska-Kuźnicka, genetyczka: Dłuższe życie kobiety i sama menopauza są zjawiskami o wielu przyczynach. Wszyscy się spierają, po co menopauza w ogóle istnieje. Niektórzy uważają, że jest ona po prostu przejawem starzenia się układu rozrodczego kobiety, inni ‒ że wyewoluowała w konkretnym celu.

Ja sądzę, że jest ona w pewnym sensie zaprogramowana. Jako zjawisko biologiczne zapoczątkowywana jest najprawdopodobniej w ośrodkowym układzie nerwowym, ponieważ pierwsze zmiany hormonalne skutkujące menopauzą następują w mózgu w hormonach „odgórnie” regulujących funkcje układu rozrodczego kobiety. Powód, dla którego menopauza istnieje, próbują tłumaczyć nie tylko teorie biologiczne, ale też antropologiczne. I według nich jest ona ‒ podobnie jak i długie życie w okresie pomenopauzalnym ‒ potrzebna dla uzyskania sukcesu reprodukcyjnego. Najpopularniejsze z takich teorii to teoria matki i teoria babki.

Takie teorie wydają się logiczne, choć nie ma dowodów na ich prawdziwość. Po pierwsze, wystąpienie menopauzy u kobiety i dalsze życie są korzystne z tego względu, że dzięki temu kobieta może doprowadzić do etapu samodzielności swoje ostatnie dzieci, urodzone najpóźniej, nie narażając się na ryzyko zgonu w okresie okołoporodowym podczas rodzenia kolejnych dzieci.

A przecież u kobiet przez praktycznie cały okres istnienia naszego gatunku, do momentu burzliwego rozwoju medycyny w ostatnich dziesięcioleciach, oprócz infekcji to właśnie okres ciąży, porodu i połogu był najbardziej ryzykowny. Jeśli kobieta przeżyła okres rozrodczy, to potem mogła żyć już długo, co jest stwierdzone w badaniach epidemiologicznych na podstawie analiz ksiąg urodzin i zgonów, itd. Czyli, podsumowując, dzięki menopauzie nie tylko dzieci, które kobieta urodziła we wczesnym etapie swojego życia, mają szansę na dorosłość i dalszą prokreację, ale też dzieci spłodzone w późniejszym wieku mogą być przez nią doprowadzone do momentu, gdy będą mogły mieć własne dzieci. Na tym właśnie polega związany z „teorią matki” sukces reprodukcyjny.

A teoria babki – obowiązuje w niej taka sama zasada?

Teoria babci jest podobna. Zakłada ona, że kobieta żyje dłużej, by zapewnić sobie sukces reprodukcyjny poprzez pomoc w wychowaniu dzieci swojej córki. Będzie to możliwe, gdy sama przestanie rodzić dzieci. Dzieci jej córki, przez babcię zadbane, mają większą szansę na przeżycie, osiągnięcie dorosłości i posiadanie własnych dzieci.

Obie teorie brzmią logicznie, ale czy naprawdę menopauza wyewoluowała zgodnie z ich założeniami i czy trafnie tłumaczą sens życia kobiety po menopauzie, tego nie potrafimy powiedzieć.

Kobieta zmagająca się z menopauzą

Tyle antropolodzy. A z biologicznego punktu widzenia: czy nie jest tak, że menopauza to po prostu przełączenie się organizmu kobiety na tryb oszczędny w zakresie rozrodczym, tak by inne układy mogły funkcjonować lepiej?

Nie zgadzam się z teorią, jakoby powodem wystąpienia menopauzy mogło być wygaszenie funkcji rozrodczej, by go odciążyć, by zachować więcej sił na działanie innych układów. A to dlatego, że estrogeny, których synteza w jajnikach kończy się w procesie menopauzy, spowalniają proces starzenia. Ich rola biologiczna jest naprawdę wielka: korzystnie działają na układ krążenia i ośrodkowy układ nerwowy, do menopauzy kobiety mają znacznie niższe ryzyko zachorowania na chorobę wieńcową niż mężczyźni, po niej ono staje się nawet większe niż u mężczyzn. Starsze kobiety mają też wyższe ryzyko demencji niż mężczyźni w tym samym wieku.

Tak więc menopauza i życie kobiety trwające poza okres rozrodczy to fakty biologiczne wciąż dość tajemnicze. Jedynie teorie matki i babki co nieco wyjaśniają. I to optymistycznie – dla babć i wnuków! Oby tylko wystarczyło tej resztki estrogenów dla zachowania zdrowia, by móc się zajmować i sobą, i wnukami…

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ktoś wymyślił idiotyczne określenie menopauzy jako „przekwitania”. Okropne! Nie dziwię się, że młodsze kobiety się tego boją – mówi Ela Hübner

Grażyna Biskupska

„Złe rzeczy wzmacniają, uodparniają na hejt” – mówi Grażyna Biskupska, jedna z najsłynniejszych polskich śledczych

Barbara Jurkowska: Niepełnosprawne dziewczynki są nauczone, że wokół ich ciała różni ludzie robią różne rzeczy. Nie zawsze te rzeczy są zgodne z tym, co one chcą

Pierwsza miesiączka/Pexels

„Pierwsza miesiączka? O nie, teraz już będziesz miała przechlapane do 50-tki…”. Seksuolożka o tym, jak nie rozmawiać z dzieckiem o menstruacji

„Krew nas zalewa!”. Największe organizacje walczące z wykluczeniem menstruacyjnym jednoczą siły

Ewa Kasprzyk / Archiwum prywatne

Ewa Kasprzyk: Uwielbiam słodkie lenistwo i nicnierobienie, ale w międzyczasie skoczę sobie ze spadochronem lub pójdę pomorsować

Anita Włodarczyk - polska "Barbie Shero 2021"

Anita Włodarczyk ma własną Barbie. Pierwsza na świecie lalka młociarka

Magda Mołek / zdj. Łukasz Sokół

Magda Mołek: My, polskie kobiety, jesteśmy wychowywane w kulturze oceny, w kulturze „nie popełniam błędów”, „jestem idealna”

Seks? W każdym wieku!

Seks? W każdym wieku!

Kaja Kallas nową premierką Estonii

Kaja Kallas na czele nowego rządu Estonii – jedynego kraju na świecie, który ma prezydentkę i premierkę. „Wzeszło słońce”

Izabela Pajor

„My, dojrzałe kobiety, zaczynamy budzić się do życia. Nasza siwa rewolucja dopiero nadchodzi!” – mówi Izabela Pajor

kobieta w świecie ortodoksyjnych Żydów

Hanka Grupińska: wydaje się, że świat ultraortodoksji żydowskiej jest bardziej otwarty i respektujący prawa kobiet niż polski kościół katolicki

Blisko 80 proc. kobiet niepełnosprawnych doświadcza przemocy. „Czują się uwięzione, bez wsparcia, boją się ubezwłasnowolnienia”

Blisko 80 proc. kobiet niepełnosprawnych doświadcza przemocy. „Czują się uwięzione, bez wsparcia, boją się ubezwłasnowolnienia”

Olivia Colman: Ci, którzy nie lubią mnie z powodu rozmiaru mojego tyłka, mogą się odp…lić. Jestem całkiem miłą osobą!

Prof. Eleonora Bielawska-Batorowicz

Prof. Eleonora Bielawska-Batorowicz: Po co natura wymyśliła menopauzę? W bardzo sensownym celu. Tak wygląda życie

Ciałobrazy - Natalia Miedziak-Skonieczna

Natalia Miedziak-Skonieczna: „Potrzebujemy innych kobiet, bo one pokazują nam prawdę o nas”

seniorki, przyjaciółki

„Mężów mogę mieć kilku, a na przyjaźń trzeba sobie zasłużyć”. Czyli kiedy przyjaźnisz się 57 lat

Ashley Biden: zawsze byłam mediatorką i nie mogłam znieść, gdy ktoś był wyśmiewany lub prześladowany

Ashley Biden: zawsze byłam mediatorką i nie mogłam znieść, gdy ktoś był wyśmiewany lub prześladowany

„Mądrej matki nędzne bywa dziecię”. Przeglądamy „Muchę”, czasopismo satyryczne sprzed stu lat

Gigi Hadid: Nie będę się już więcej nikomu tłumaczyć. Moje ciało nie musi spełniać waszych oczekiwań piękna i tyle

Sam Baker

Sam Baker o menopauzie: Powinniśmy sprawić, by menopauza była czymś do świętowania. Osiągnięciem, a nie porażką, mostem do przejścia, a nie przepaścią do upadku

Magdalena Lamparska

Magdalena Lamparska: Starą panną nazwano przy mnie świadomą, niezależną finansowo kobietę. Miała 34 lata

Cynthia Nixon, "Be a Lady They Said"

„Bądź damą, mówili”. Poruszający film „Girls. Girls. Girls. Magazine” o wymaganiach wobec kobiet

Leczenie endometriozy / gettyimages

W Polsce nie ma żadnego programu leczenia endometriozy. Trwa akcja, której celem jest wpłynięcie na Ministerstwo Zdrowia. Cierpią miliony Polek

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

kobieta rower

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Anja Rubik: nastolatki uczą się, że macica nie jest śmietnikiem na sprężynki

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

Stanie na rękach – krok po kroku

Stanie na rękach – krok po kroku