Przejdź do treści

Genogram – do czego służy, jak zrobić, symbole genogramu

Genogram - do czego służy, jak zrobić, symbole genogramu Jude Beck/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czym jest slut-shaming? Przedstawiamy fragment książki „Dziwki, zdziry, szmaty. Opowieści o slutshamingu”
Kardio vs. interwały, czyli zdrowe i zdrowsze
Kobieta w maseczce ochronnej
Jest rozporządzenie wobec maseczek na otwartym powietrzu. Kiedy się z nimi pożegnamy?
Podpaska
Ile pieniędzy wydajesz w swoim życiu na środki higieniczne w czasie menstruacji? Sprawdź Kalkulator Kosztów Miesiączki
Billie Eilish
Billie Eilish: Nagle jesteś hipokrytką, gdy chcesz pokazać swoje ciało i swoją skórę. Jesteś łatwa i jesteś dziwką

Genogram to graficzna reprezentacja relacji i struktur w rodzinie. Jest często używany jako podstawa lub uzupełnienie terapii systemowej rodzin (terapii konstelacji rodzinnej), a także w coachingu par i rodzin. Służy do zrozumienia wzorców relacji i powiązań, a także do zilustrowania powtarzających się wzorców w historii rodziny.

Do czego służą genogramy?

Genogram zapewnia dobry przegląd relacji i struktury rodziny. Często powtarzające się wzorce rodzinne można prześledzić wstecz na przestrzeni kilku pokoleń. Używając genogramu, własną historię życia i doświadczenia życiowe można sklasyfikować w szerszym kontekście. W ten sposób pewne powtarzające się zachowania, decyzje, kryzysy, czy choroby można zrozumieć w oparciu o tło rodzinne. Wizualizacja za pomocą genogramu może też pomóc zebrać informacje z historii rodziny, posortować je i uczynić połączenia przejrzystymi.

Historia genogramu

Genogram wyewoluował z pracy kilku kluczowych praktyków terapii rodzinnej. Pierwsze drzewa genogramy stworzył amerykański psychiatra i psychoterapeuta Murray Bowen. Bowen (1913-1990). Jego celem było wykorzystanie genogramów do uzyskania przeglądu pokoleń rodziny i istniejących wzorców rodzinnych. Ivan Boszorményi-Nagy (1920-2007), urodzony na Węgrzech lekarz i psychiatra, był współzałożycielem jednego z pierwszych ośrodków badawczych terapii rodzinnej w Filadelfii, który później stał się największym ośrodkiem szkoleniowym terapii rodzin w USA. Zakładał między innymi, że w strukturze rodziny istnieją niewidzialne więzi, które ujawniają się „emocjonalne długi”. Te długi są rejestrowane na przestrzeni pokoleń i muszą być spłacane w kółko. Objawy obecne u każdego członka rodziny są oznaką niespłaconego długu. Dlatego w terapii zawsze należy brać pod uwagę pochodzenie rodzinne.

 

Terapia systemowa

Kogo obejmuje genogram?

Genogram obejmuje wszystkich członków rodziny osoby, która go tworzy. Wymienia się każdą osobę powiązaną z rodziną, w tym te, które zmarły w młodym wieku, zaginęły lub nie kontaktują się z rodziną. Do tego zbioru należy przede wszystkim własne rodzeństwo, rodzice, ich rodzeństwo, dziadkowie i rodzeństwo, a także przybrani rodzice lub osoby, które w jakikolwiek sposób należały do ​​rodziny. Odnotowuje się również poronienia lub martwe urodzenia w kręgu rodzinnym.

Tworzenie genogramu

Podczas tworzenia genogramu, ustrukturyzowany kwestionariusz jest przydatny, aby uchwycić jak najwięcej informacji. Ponadto można przeprowadzić wywiady z innymi członkami rodziny, aby uzyskać pełny obraz i uzupełnić braki w wiedzy.

 

Komunikacyjna terapia rodzinna, czyli w poszukiwaniu homeostazy

Pytania, które warto sobie zadać przy tworzeniu genogramu:

  • Jaki jest twój stan cywilny?
  • Czy masz dzieci? Ile?
  • Czy mieszkasz w patchworkowej rodzinie?
  • Czy są dzieci przybrane lub adopcyjne?
  • Czy masz rodzeństwo? Czy masz przyrodnie rodzeństwo?
  • Jaką pozycję wśród swojego rodzeństwa zajmujesz (pierwsze, drugie dziecko itp.)?
  • Czy w twojej rodzinie zdarzały się poronienia/aborcje/porody martwe?
  • Kiedy urodzili się poszczególni członkowie rodziny? Jeśli ktoś już umarł, kiedy to było?
  • Czy doszło do separacji/rozwodów? Kiedy to się stało?
  • Czy twoi rodzice (nadal) są małżeństwem?
  • Czy były jakieś inne ważne związki partnerskie dla jednego z rodziców (lub obojga), np. poprzednie małżeństwa, zaręczyny itp.?
  • Czy twoi rodzice mieli rodzeństwo? Ile? Przyrodnie rodzeństwo?
  • Jaką pozycję wśród rodzeństwa zajmowała twoja matka/ zajmował twój ojciec?

Odpowiednie pytania, o ile można na nie odpowiedzieć, można również zadać pokoleniu dziadków.

Terapia strategiczna, czyli instrukcje dla rodziny

Pytania dotyczące relacji:

  • Jak zarabiasz na życie ty/ jak zarabiają twoi rodzice/dziadkowie?
  • Czy w rodzinie wydarzyła jakaś emigracja? Czy były jakieś szczególne wydarzenia związane z wojną?
  • Czy wystąpiło nadużywanie alkoholu lub narkotyków, choroba lub poważne problemy emocjonalne?
  • Czy w rodzinie występowała jakaś poważna niepełnosprawność?
  • Czy któryś z członków rodziny miał jakieś problemy z prawem?
  • Czy wystąpiły poważne kłopoty finansowe w rodzinie?
  • Czy w rodzinie są ludzie, którzy są ze sobą szczególnie bliscy lub którzy się nienawidzą?
  • Czy są jacyś członkowie rodziny, którzy zerwali kontakt?

Symbole genogramu

Po zebraniu informacji wizualizuje się poszczególnych członków rodziny i ich wzajemne relacje. Warto zacząć od własnego pokolenia, od własnej osoby i istniejącego rodzeństwa.

Symbole i ich znaczenie:

  • mężczyźni są symbolizowani kwadratem, kobiety – kółkiem,
  • w układzie par rodziców mężczyźni są umieszczani po lewej stronie, a kobiety po prawej; rodzeństwo umieszcza się na genogramie w kolejności narodzin, po lewej stronie jest pierworodny, po prawej najmłodsze dziecko,
  • relacje między parami i relacje rodzic-dziecko są reprezentowane przez linie,
  • linia ciągła symbolizuje małżeństwo, linia przerywana – konkubinat,
  • krzyż oznacza osobę zmarłą,
  • trójkąt oznacza nieznaną lub inną płeć,
  • bliźniaki, dzieci adopcyjne i przybrane są oznaczone dodatkowymi symbolami.
Terapia poznawczo-behawioralna, czyli nauka oduczania

Wydarzenia i cechy specjalne:

  • zawód, narodowość,
  • dominujące cechy charakteru (gwałtowny, opiekuńczy itp.),
  • specjalne talenty (artysta, talent muzyczny itp.),
  • cechy szczególne (choroby, alkoholizm, ciągłe podróże, pobyt w więzieniu),
  • wszystko, co wciąż się mówi o poszczególnych członkach (niewierność, chroniczne problemy finansowe itp.).

Interpretacja genogramu

Kompletny genogram oferuje dobry przegląd relacji. Zazwyczaj szybko staje się oczywiste, kiedy style życia poszczególnych członków rodziny były do ​​siebie podobne lub gdzie występowały te same wzorce relacji. Ocena genogramu powinna być ukierunkowana na rozwiązanie. Oznacza to, że nie należy dokonywać pochopnych interpretacji. Zamiast tego bardziej sensowne jest podejście do oceny z konkretnymi pytaniami. Są to na przykład:

  • Co mogą mieć wspólnego obecne kryzysy z moją rodziną?
  • Gdzie genogram wskazuje na zasoby, wspierające relacje, pomocne talenty, które można wykorzystać?
  • Jakie wzory są tutaj rozpoznawalne?
  • Jakie podejścia do rozwiązywania problemów istnieją w historii mojej rodziny?

Odpowiedzenie na te pytania może pomóc w samorozwoju lub w przebiegu terapii.


Źródła:

  1. Jolly, W.; Froom, J.; Rosen, M. G. (1980). „The genogram”. The Journal of Family Practice. 10(2): 251–255;
  2. Mullins, H. C. (1991). „Collecting and recording family data: The genogram”. In Christie-Seely, J. (ed.). Working with the Family in Primary Care;
  3. Friedman, H.; Rohrbaugh, M.; Krakauer, S. (1988), „The time‐line genogram: Highlighting temporal aspects of family relationships”, Family Process, 27, 27(3): 293–303.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Rozmawiasz? Nie przerywaj, nie kończ czyjejś myśli i nie mów za innych

Dagmara Seliga

Własny biznes to twoje marzenie? Coach Dagmara Seliga radzi, jak się za to zabrać [WIDEO]

Współzależność w związku. Jak ją rozpoznać u partnera?

Wypalenie rodzicielskie w czasie pandemii. Psycholożka radzi, jak sobie z nim poradzić / iStock

Wypalenie rodzicielskie w czasie pandemii. Psycholożka podpowiada, jak sobie z nim poradzić

Dagmara Seliga

Dagmara Seliga: Syndrom oszusta częściej dotyka kobiety. Żyją w ciągłym lęku [WIDEO]

Dagmara Seliga

Dagmara Seliga: w Polsce jest coraz więcej coachów, a brakuje przepisów regulujących ten zawód [WIDEO]

Małgorzata Halber i Olga Drenda: Często z miłością myli się relacje, w których występuje duża intensywność emocji. One z miłością nie mają nic wspólnego

wigilia, zwierzęta

„Nie czekajmy na wigilijną noc, by pies czy kot odezwał się do nas ludzkim głosem” – mówi Zofia Zaniewska- Wojtków, behawiorystka

Patrycja Juszkat

„Dzieci nie potrafią się skupić, kiedy stoi nad nimi krytykujący je rodzic”. Jak złość i kłótnie rodziców wpływają na dzieci? Tłumaczy mediatorka Patrycja Juszkat

Agnieszka Zapart: Porównywanie jest zawsze źródłem cierpienia – nieważne czy porównujesz się w dół czy w górę

Agnieszka Zapart: Porównywanie jest zawsze źródłem cierpienia – nieważne, czy porównujesz się w dół czy w górę

Psycholożka przyjmuje pacjentó na wizycie. Siedzi na krześle i robi notatki

Chciałabyś usłyszeć od swojego lekarza, że nie chce cię dłużej leczyć? Psychiatra zrobiła ankietę

Arteterapia – na czym polega terapeutyczna moc sztuki?

Psychoterapia / gettyimages

Pierwsza wizyta u psychoterapeuty. Co powinnaś o niej wiedzieć?

Ruszyła akcja bezpłatnej pomocy psychologicznej/Pexels

Potrzebujesz wsparcia psychologa w związku z pandemią koronawirusa? Ruszyła akcja bezpłatnej pomocy

„Dzieci w pewnym momencie muszą dać swoim rodzicom spokój” – mówi o relacjach międzypokoleniowych psycholog Ewa Polak

Joanna Godecka / Damian Deja

Joanna Godecka: gdy ignorujemy nasze emocje, zatykamy na nie uszy, one krzyczą coraz głośniej

Jak sobie radzić z toksycznym szefem

Katarzyna Miller o toksycznym szefie: zostawi nas w złym stanie, żebyśmy się potem musieli pozbierać łyżeczką do kupy

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Paulina Młynarska

Paulina Młynarska o chorobie ojca: W stanach remisji był cudowny. Agresja pojawiała się nagle

Dlaczego nie potrafisz być szczęśliwa? Tłumaczy psychoterapeutka

Masz zaburzenia lękowe? Wydaje ci się, że nie jesteś nikomu potrzebna? Zobacz ilustracje, które powinna zobaczyć każda osoba z problemami zdrowia psychicznego

„Wielu pacjentów woli wyjść z gabinetu z rozpoznaniem medycznym konkretnej choroby niż przyjąć do wiadomości, że problem ma naturę emocjonalną” – mówi psychoterapeutka Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Napady złości u dziecka. O tym, jak reagować, pisze psycholog Ewa Sękowska-Molga

Chwile, kiedy dziecko wyrasta z małej fasolki, warte są każdej sekundy. Zobacz galerię niesamowitej radości z oczekiwania

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Leki plus alkohol to zawsze niebezpieczne związki? Sprawdź, które lekarstwa nie lubią się z wyskokowymi trunkami

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Stanie na rękach – krok po kroku

Stanie na rękach – krok po kroku

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Anja Rubik: nastolatki uczą się, że macica nie jest śmietnikiem na sprężynki

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Kobieta ćwiczy

Chcesz dobrze zacząć dzień? Oto propozycje ćwiczeń na poranny rozruch