Przejdź do treści

Genogram – do czego służy, jak zrobić, symbole genogramu

Genogram - do czego służy, jak zrobić, symbole genogramu Jude Beck/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Gorączka Denga czy Gorączka Zachodniego Nilu pojawi się w Polsce? Eksperci alarmują: już niedługo
Ane Piżl z cudowną (i potrzebną!) akcją topfreedom. „Nie zgadzam się na podział klatek piersiowych na legalne i nielegalne”
Szkoda ci czasu na sen? Oto 10 powodów, by zacząć sypiać regularnie
Co widzimy w lustrze? Porównujemy, jak oceniają siebie kobiety i mężczyźni
Warsztaty milczenia. Kasia Bem tłumaczy, jak działa potęga ciszy

Genogram to graficzna reprezentacja relacji i struktur w rodzinie. Jest często używany jako podstawa lub uzupełnienie terapii systemowej rodzin (terapii konstelacji rodzinnej), a także w coachingu par i rodzin. Służy do zrozumienia wzorców relacji i powiązań, a także do zilustrowania powtarzających się wzorców w historii rodziny.

Do czego służą genogramy?

Genogram zapewnia dobry przegląd relacji i struktury rodziny. Często powtarzające się wzorce rodzinne można prześledzić wstecz na przestrzeni kilku pokoleń. Używając genogramu, własną historię życia i doświadczenia życiowe można sklasyfikować w szerszym kontekście. W ten sposób pewne powtarzające się zachowania, decyzje, kryzysy, czy choroby można zrozumieć w oparciu o tło rodzinne. Wizualizacja za pomocą genogramu może też pomóc zebrać informacje z historii rodziny, posortować je i uczynić połączenia przejrzystymi.

Historia genogramu

Genogram wyewoluował z pracy kilku kluczowych praktyków terapii rodzinnej. Pierwsze drzewa genogramy stworzył amerykański psychiatra i psychoterapeuta Murray Bowen. Bowen (1913-1990). Jego celem było wykorzystanie genogramów do uzyskania przeglądu pokoleń rodziny i istniejących wzorców rodzinnych. Ivan Boszorményi-Nagy (1920-2007), urodzony na Węgrzech lekarz i psychiatra, był współzałożycielem jednego z pierwszych ośrodków badawczych terapii rodzinnej w Filadelfii, który później stał się największym ośrodkiem szkoleniowym terapii rodzin w USA. Zakładał między innymi, że w strukturze rodziny istnieją niewidzialne więzi, które ujawniają się „emocjonalne długi”. Te długi są rejestrowane na przestrzeni pokoleń i muszą być spłacane w kółko. Objawy obecne u każdego członka rodziny są oznaką niespłaconego długu. Dlatego w terapii zawsze należy brać pod uwagę pochodzenie rodzinne.

 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł
Terapia systemowa

Kogo obejmuje genogram?

Genogram obejmuje wszystkich członków rodziny osoby, która go tworzy. Wymienia się każdą osobę powiązaną z rodziną, w tym te, które zmarły w młodym wieku, zaginęły lub nie kontaktują się z rodziną. Do tego zbioru należy przede wszystkim własne rodzeństwo, rodzice, ich rodzeństwo, dziadkowie i rodzeństwo, a także przybrani rodzice lub osoby, które w jakikolwiek sposób należały do ​​rodziny. Odnotowuje się również poronienia lub martwe urodzenia w kręgu rodzinnym.

Tworzenie genogramu

Podczas tworzenia genogramu, ustrukturyzowany kwestionariusz jest przydatny, aby uchwycić jak najwięcej informacji. Ponadto można przeprowadzić wywiady z innymi członkami rodziny, aby uzyskać pełny obraz i uzupełnić braki w wiedzy.

 

Komunikacyjna terapia rodzinna, czyli w poszukiwaniu homeostazy

Pytania, które warto sobie zadać przy tworzeniu genogramu:

  • Jaki jest twój stan cywilny?
  • Czy masz dzieci? Ile?
  • Czy mieszkasz w patchworkowej rodzinie?
  • Czy są dzieci przybrane lub adopcyjne?
  • Czy masz rodzeństwo? Czy masz przyrodnie rodzeństwo?
  • Jaką pozycję wśród swojego rodzeństwa zajmujesz (pierwsze, drugie dziecko itp.)?
  • Czy w twojej rodzinie zdarzały się poronienia/aborcje/porody martwe?
  • Kiedy urodzili się poszczególni członkowie rodziny? Jeśli ktoś już umarł, kiedy to było?
  • Czy doszło do separacji/rozwodów? Kiedy to się stało?
  • Czy twoi rodzice (nadal) są małżeństwem?
  • Czy były jakieś inne ważne związki partnerskie dla jednego z rodziców (lub obojga), np. poprzednie małżeństwa, zaręczyny itp.?
  • Czy twoi rodzice mieli rodzeństwo? Ile? Przyrodnie rodzeństwo?
  • Jaką pozycję wśród rodzeństwa zajmowała twoja matka/ zajmował twój ojciec?

Odpowiednie pytania, o ile można na nie odpowiedzieć, można również zadać pokoleniu dziadków.

Terapia strategiczna, czyli instrukcje dla rodziny

Pytania dotyczące relacji:

  • Jak zarabiasz na życie ty/ jak zarabiają twoi rodzice/dziadkowie?
  • Czy w rodzinie wydarzyła jakaś emigracja? Czy były jakieś szczególne wydarzenia związane z wojną?
  • Czy wystąpiło nadużywanie alkoholu lub narkotyków, choroba lub poważne problemy emocjonalne?
  • Czy w rodzinie występowała jakaś poważna niepełnosprawność?
  • Czy któryś z członków rodziny miał jakieś problemy z prawem?
  • Czy wystąpiły poważne kłopoty finansowe w rodzinie?
  • Czy w rodzinie są ludzie, którzy są ze sobą szczególnie bliscy lub którzy się nienawidzą?
  • Czy są jacyś członkowie rodziny, którzy zerwali kontakt?

Symbole genogramu

Po zebraniu informacji wizualizuje się poszczególnych członków rodziny i ich wzajemne relacje. Warto zacząć od własnego pokolenia, od własnej osoby i istniejącego rodzeństwa.

Symbole i ich znaczenie:

  • mężczyźni są symbolizowani kwadratem, kobiety – kółkiem,
  • w układzie par rodziców mężczyźni są umieszczani po lewej stronie, a kobiety po prawej; rodzeństwo umieszcza się na genogramie w kolejności narodzin, po lewej stronie jest pierworodny, po prawej najmłodsze dziecko,
  • relacje między parami i relacje rodzic-dziecko są reprezentowane przez linie,
  • linia ciągła symbolizuje małżeństwo, linia przerywana – konkubinat,
  • krzyż oznacza osobę zmarłą,
  • trójkąt oznacza nieznaną lub inną płeć,
  • bliźniaki, dzieci adopcyjne i przybrane są oznaczone dodatkowymi symbolami.
Terapia poznawczo-behawioralna, czyli nauka oduczania

Wydarzenia i cechy specjalne:

  • zawód, narodowość,
  • dominujące cechy charakteru (gwałtowny, opiekuńczy itp.),
  • specjalne talenty (artysta, talent muzyczny itp.),
  • cechy szczególne (choroby, alkoholizm, ciągłe podróże, pobyt w więzieniu),
  • wszystko, co wciąż się mówi o poszczególnych członkach (niewierność, chroniczne problemy finansowe itp.).

Interpretacja genogramu

Kompletny genogram oferuje dobry przegląd relacji. Zazwyczaj szybko staje się oczywiste, kiedy style życia poszczególnych członków rodziny były do ​​siebie podobne lub gdzie występowały te same wzorce relacji. Ocena genogramu powinna być ukierunkowana na rozwiązanie. Oznacza to, że nie należy dokonywać pochopnych interpretacji. Zamiast tego bardziej sensowne jest podejście do oceny z konkretnymi pytaniami. Są to na przykład:

  • Co mogą mieć wspólnego obecne kryzysy z moją rodziną?
  • Gdzie genogram wskazuje na zasoby, wspierające relacje, pomocne talenty, które można wykorzystać?
  • Jakie wzory są tutaj rozpoznawalne?
  • Jakie podejścia do rozwiązywania problemów istnieją w historii mojej rodziny?

Odpowiedzenie na te pytania może pomóc w samorozwoju lub w przebiegu terapii.


Źródła:

  1. Jolly, W.; Froom, J.; Rosen, M. G. (1980). „The genogram”. The Journal of Family Practice. 10(2): 251–255;
  2. Mullins, H. C. (1991). „Collecting and recording family data: The genogram”. In Christie-Seely, J. (ed.). Working with the Family in Primary Care;
  3. Friedman, H.; Rohrbaugh, M.; Krakauer, S. (1988), „The time‐line genogram: Highlighting temporal aspects of family relationships”, Family Process, 27, 27(3): 293–303.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Jeśli kobieta opowiada koleżankom, że jej partner dochodzi wyłącznie, kiedy się masturbuje, zwykle nie kojarzy tego z przemocą. A powinna” – mówi Anna Jastrzębska

Marysia Warych / fot. Jarosław Stróżyk

Marysia Warych: „Ludzie myślą, że mamy dwa tryby: albo nie możemy wstać z łóżka, albo mamy halucynacje i słyszymy głosy. Tymczasem choroba afektywna dwubiegunowa ma różne oblicza”

Czy da się nakłonić kogoś do terapii? / unsplash

Czy do rozpoczęcia terapii można kogoś nakłonić? Odpowiada psycholożka Joanna Gutral

„Zmiana brzmienia głosu może być jednym ze skutków psychoterapii” – mówi logopedka Marta Wesołowska

Kobieta i mężczyzna

Jak dobrze się kłócić? Radzi psycholożka Milena Wojnarowska

Bezradni, zależni, słabi. Tacy będą dorośli wychowywani przez helikopterowych rodziców. Ostrzega Milena Wojnarowska, psycholożka

„Zawsze noszę w torebce cukierki chili”. O życiu z chorobą schizoafektywną opowiada Dorota Solarska, autorka książki „Artystka przetrwania”

„Mężczyźni o wiele częściej odchodzą od uzależnionych partnerek. Ale dziewczynki wychowuje się na opiekunki, które będą wyrozumiałe”. O współuzależnieniu mówi Marta Dzido

„W naszej kulturze rywalizacja między siostrami jest często bardziej zaogniona” – o toksycznych relacjach między rodzeństwem mówi psycholożka Małgorzata Rutkowska

„Czynienie inwektywy z choroby, jest rzeczą wyjątkowo okrutną”. Paulina Młynarska odpowiada na hejt

Para stoi na moście

Milena Wojnarowska o wchodzeniu w toksyczne związki: „Klimat, który tworzy niezdrowa relacja, może kojarzyć się nam z poczuciem bezpieczeństwa”

Logan Ury/ Materiały prasowe

„Miło jest czuć motyle w brzuchu, ale one mogą nas sprowadzić na manowce” – mówi Logan Ury, coach randkowania

Paulina Holtz: „Daję moim córkom szansę, aby same ogarnęły swoje życie”

Kobieta przegląda się w lustrze. W odbiciu widać także jej matkę

„Żałoba po relacji, której nigdy nie było, może przynieść cierpienie, ale też wolność” – pisze psycholożka Sara Tylka o nieudanej więzi z mamą

Po czym poznasz, że twoja rodzina jest toksyczna? Psycholożka Monika Kotlarek wyjaśnia

"Karanie ciszą jest przemocą. Zawsze prowadzi do pogorszenia relacji" - podkreśla psycholożka

„Karanie ciszą jest przemocą. Zawsze prowadzi do pogorszenia relacji” – podkreśla psycholożka

„Divorce party może być jak publiczny spektakl mający na celu 'odczarowanie’ sytuacji społecznie uznawanej za porażkę”. O tym, czy rozwód zawsze musi oznaczać traumę, mówi socjolog prof. Mariola Bieńko

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Joanna Godecka, psychoterapeutk

„Tyle razy słyszałam, że go zdradzam. Żałuję, że tego nie zrobiłam”. Z Joanną Godecką rozmawiamy o patologicznej zazdrości w związku

„Obdarowywanie może być manipulacją”. Kiedy prezenty mogą stać się problemem, pisze Milena Wojnarowska, psycholożka

„W domach, w których oszukiwanie jest mechanizmem obronnym, wychowujemy patologicznych kłamców”. O psychologii kłamstwa mówi Natalia Hofman

„Matczyna rana przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Ale można ją uzdrowić” – mówi Aneta Gajda-Boryczko, terapeutka

Para całuje się

„’Ciepło zimno’ to jedna z najpopularniejszych technik manipulacji stosowanych w związku. Takie relacje potrafią trwać latami” – ostrzega psycholożka

Magdalena Kicińska i Agnieszka Jucewicz

„Nikt, nigdy nie zareagował, gdy echo awantur niosło się po piętrach”. O życiu po dzieciństwie w rodzinie alkoholowej mówią Agnieszka Jucewicz i Magdalena Kicińska

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Ćwiczenia na wzmocnienie kręgosłupa – łatwe i skuteczne

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

5 rozmów, które warto abyś przeprowadziła ze swoim partnerem lub partnerką

Twój kręgosłup potrzebuje rozluźnienia? Oto kilka pomocnych ćwiczeń, skorzystaj

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Jak dbać o nogi w podróży?

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

×