Przejdź do treści

Rocznie ok. 12,6 mln osób umiera z powodu złego stanu środowiska. W jaki sposób zanieczyszczenia powietrza wpływają na nasz organizm?

Smog i zanieczyszczenia powietrza / istockphoto
Smog i zanieczyszczenia powietrza / istockphoto
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zdrada emocjonalna – definicja, jak sobie z nią poradzić?
Współzależność w związku. Jak ją rozpoznać u partnera?
Endomorfik – kto to, dieta, trening. Jak schudnąć, będąc endomorfikiem?
wakacje, pandemia
„W wakacje będziemy wracali do normalnego funkcjonowania” – twierdzi Adam Niedzielski
Leki plus alkohol to zawsze niebezpieczne związki? Sprawdź, które lekarstwa nie lubią się z wyskokowymi trunkami

Rocznie na świecie 12,6 mln zgonów spowodowanych jest złym stanem środowiska. To wyniki analiz przeprowadzonych przez WHO. Jak dane mają się do Polski? W 2015 r. podano, że w naszym kraju z powodu zanieczyszczeń powietrza umiera rocznie prawie 25 tys osób. Jeżeli nic z tym nie zrobimy, będzie jeszcze gorzej. – Dla Polaków zdecydowanie najważniejsze są zanieczyszczenia powietrza generowane przez tzw. niską emisję (spalanie paliw stałych w paleniskach domowych) oraz emisję liniową (środki transportu) – mówi prof. dr hab. med. Wojciech Hanke z Zakładu Epidemiologii Środowiskowej Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi.

Zanieczyszczenia powietrza i ich wpływ na organizm

Efekt toksyczny wywoływany przez zanieczyszczenia powietrza zależy od dawki tych zanieczyszczeń oraz  indywidualnej odpowiedzi organizmu. Ważny jest wiek, indywidualna odporność na infekcje i współwystępujące choroby przewlekłe.

Komu zanieczyszczenia szkodzą najbardziej?

– Dzieci i osoby starsze są szczególnie podatne na ostre infekcje dróg oddechowych, ponieważ mają niższą odporność na czynniki biologiczne, takie jak wirusy i bakterie. W wyniku działania drażniącego zanieczyszczeń powietrza, błony śluzowe górnych dróg oddechowych są bardziej wrażliwe na zakażenie.

U osób zdrowych nawet krótkotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza wywołuje stany zapalne, podrażnienie spojówek, krtani i tchawicy, zmęczenie, spadek tolerancji wysiłku.

Występujące choroby przewlekłe, takie jak choroby układu krążenia (nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, zaburzenia krążenia), przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) czy astma, mogą w wyniku nawet krótkich ekspozycji na wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza ulegać zaostrzeniu. Zwiększa się ryzyko zawałów serca i udarów mózgu. Obserwowano również zaburzenia krążenia obwodowego w wyniku nawet krótkotrwałej ekspozycji na pyły – wyjaśnia prof. dr hab. med. Wojciech Hanke.

Największy problem u osób dorosłych, zwłaszcza w starszym wieku,  stanowią: choroby układu krążenia, przewlekła choroba obturacyjna płuc, cukrzyca i rak płuca. 

Liczba zgonów nieustannie wzrasta

Narażenia środowiskowe dołączyły do listy klasycznych czynników ryzyka tych chorób: nadciśnienia tętniczego, niewłaściwej diety, niskiej aktywności fizycznej i palenia tytoniu. Przez wiele lat zanieczyszczenia powietrza były głównie wiązane z chorobami układu oddechowego. Teraz to się zmienia.

– Ostatnie badania pozwoliły na zaproponowanie mechanizmu powstawania chorób układu krążenia u osób narażonych na zanieczyszczenia powietrza. Prawdopodobnie najdrobniejsze cząsteczki pyłu przechodzą przez ściany pęcherzyków płucnych i trafiają najpierw do naczyń płucnych, później do całego układu krwionośnego.

Zanieczyszczenia powietrza poprzez nasilenie stresu oksydacyjnego promują stan zapalny, powodują dysfunkcje układu autonomicznego, przyspieszają rozwój i destabilizację blaszki miażdżycowej, inicjują zmiany właściwości krzepliwości i lepkość krwi, wpływają na kurczliwość naczyń – wymienia prof. dr hab. med. Wojciech Hanke.

dr Izabela Zawisza / fot. Luka Lukasiak

Zanieczyszczenia a astma

Chociaż astma ma podłoże genetyczne, znaczący udział mają tutaj także czynniki środowiskowe.

– Zanieczyszczenia środowiska wywołują stres oksydacyjny, który prowadzi do reakcji zapalnych w drogach oddechowych i nadreaktywności oskrzeli. Istnieją silne dowody, że wysokie stężenia zanieczyszczenia powietrza prowokują zaostrzenia astmy i zwiększają liczbę przyjęć do szpitali, zarówno u dorosłych jak i dzieci. Długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza wywołane ruchem samochodowym była związana z zachorowaniami na astmę, zarówno dorosłych, jak i dzieci – wyjaśnia ekspert.

Zanieczyszczenia a cukrzyca

Czy zanieczyszczenia powietrza mają wpływ na cukrzycę? Okazuje się, że w pewien sposób tak.

– Cukrzyca jest częstą chorobą przewlekłą, której pacjenci na początku nie dostrzegają, a pierwsze objawy zazwyczaj są ignorowane lub bagatelizowane. W tym czasie cukrzyca powoli niszczy nasz organizm i nieleczona lub leczona niewłaściwie sprzyja rozwojowi poważnych powikłań. Cukrzyca występuje u około 9 proc. mieszkańców Polski, w tym około 1/3 nie jest tego świadoma. Zanieczyszczenia powietrza mogą przyspieszać pojawienie się oporności na insulinę. Potwierdzają to badania epidemiologiczne w Niemczech i Danii – dodaje prof. Hanke.

Zanieczyszczenia a ciąża

Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego wpływają także na zaburzenia przebiegu i wyniku ciąży. Jak wyjaśnia prof. Hanke, drobne cząstki pyłu przenikają przez płuca do krwiobiegu i w wyniku szeregu procesów upośledzają przepływ krwi przez łożysko. Płód rozwija się wolniej.

– Wynikiem tego są obserwacje, że na terenach o wysokich zanieczyszczeniach powietrza rodzi się więcej dzieci z małą masą urodzeniową w stosunku do okresu trwania ciąży. Takie dzieci mają potem tendencję do szybkiego przyrostu wagi ciała i paradoksalnie często mają problem z nadwagą czy wręcz są otyłe – dodaje specjalista.

Efekty zanieczyszczenia powietrza – jak im zapobiegać?

W dniach kiedy zanieczyszczenia powietrza znacznie przekraczają wartości normatywne, a zwłaszcza kiedy przekroczone są wartości alarmowe, dzieci i osoby starsze powinny wychodzić na zewnątrz tylko w sytuacjach kiedy jest to konieczne. Inne osoby powinny zrezygnować ze spacerów i aktywności fizycznej w terenie.

Warto pamiętać też o konieczności ograniczania emisji zanieczyszczeń poprzez korzystanie z transportu publicznego i zaprzestać palenia w kominkach, jeżeli nie są one głównym źródłem ogrzewania.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Krakowscy naukowcy rozwiali wątpliwości. Odpowiedzieli na pytanie, czy alergia na smog rzeczywiście istnieje

Krakowscy naukowcy rozwiali wątpliwości. Odpowiedzieli na pytanie, czy alergia na smog rzeczywiście istnieje

Syndrom MCS. Alergia na nowoczesność

plastikowe widelce

2021 rokiem walki z plastikiem. Ze sklepów znikną m.in. plastikowe jednorazowe sztućce

Niedopałki papierosów wyrzucone na ziemię

Paulina Górska: 4,5 biliona niedopałków rocznie trafia do ekosystemu – na ziemię w miastach, lasach, plażach

Płetwal błękitny wynurza się z wody. Jego ogon złożony jest ze śmieci

14 mln ton mikroplastiku zalega na dnie oceanów. Jest gorzej, niż myśleli naukowcy

Powietrze w domach jest gorsze niż smog? Mama Chemik tłumaczy

Kwiaty doniczkowe - niby niepozorne, a oczyszczą powietrze w domu, poprawią ci humor i wspomogą twoją walkę z przeziębieniem

Kwiaty doniczkowe – niby niepozorne, a oczyszczą powietrze w domu, poprawią ci humor i wspomogą twoją walkę z przeziębieniem

Wuhan objete kwarantanną przez epidemię koronawirusa

Jest jeden widoczny pozytyw kwarantanny w Wuhan spowodowanej epidemią koronawirusa. Widać go na zdjęciach satelitarnych

Smog – co to, przyczyny, skutki, wpływ na ciążę i na płód. Jak walczyć ze smogiem

Oczyszczacz powietrza – niezbędny sprzęt czy chwilowa moda? Dr n.med. Piotr Dąbrowiecki mówi, komu rzeczywiście jest potrzebny

Kobieta w łóżku / istock

Po czym poznać, że zatrułaś się smogiem?

dr Izabela Zawisza / fot. Luka Lukasiak

Dr Izabela Zawisza: jeżeli skóra jest szczelna i nawilżona, może spełniać swoje funkcje i chroni nas przed przedostawaniem się elementów smogu

Smog w mieście / istockphoto.com

Smog i zanieczyszczenia powietrza pogarszają stan skóry i nasilają trądzik. Czy możemy coś z tym zrobić?

10 rzeczy w twoim domu, które czyścisz źle, za rzadko lub wcale

Pozwolisz swojemu dziecku pójść na wagary? W piątek odbędzie się Młodzieżowy Strajk Klimatyczny. „Nasza przyszłość decyduje się właśnie teraz” – piszą organizatorzy

Trash Challenge opanował świat. Ludzie zbierają śmieci w świetnej akcji mediów społecznościowych

Smog i Warszawa w tle. Beauty&theSmog to niezwykły projekt polskiego fotografa zwracający uwagę na zanieczyszczenie powietrza

Kobieta jadąca na rowerze w masce antysmogowej

„Połowa masek nie chroni przed smogiem”. Sprawdź oznaczenie swojej półmaski filtrującej

Grażyna Wolszczak w czarnym sweterku

Grażyna Wolszczak pozwała za smog i wygrała. Skarb Państwa musi wypłacić odszkodowanie

Chusta antysmogowa

Typowa maska antysmogowa ci się nie podoba? Pojawiła się alternatywa. Chroni przed szkodliwym pyłem i wygląda jak chusta

Wstążka symbolizująca hiv na dłoniach

Oto lista największych zagrożeń dla naszego zdrowia i życia. Myślisz, że ciebie nie dotyczy?

Chodnik antysmogowy w Warszawie. Są pierwsze efekty

kobieta w masce antysmogowej

„Rząd nadal przegrywa walkę ze smogiem”

Akcja „Rysuj dla ziemi” w trosce o ekologię. Zobacz najlepsze ilustracje

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Stanie na rękach – krok po kroku

Stanie na rękach – krok po kroku

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Chcesz przyspieszyć trawienie? Oto najlepsze ćwiczenia na poprawę metabolizmu

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Chcesz dobrze zacząć dzień? Oto propozycje ćwiczeń na poranny rozruch

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Anja Rubik: nastolatki uczą się, że macica nie jest śmietnikiem na sprężynki

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!

Joga hormonalna – sposób na równowagę