Przejdź do treści

Niepłodność – przyczyny, sposoby diagnostyki, leczenie

Niepłodność - przyczyny, sposoby diagnostyki, leczenie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Ignoruj zagrożenia, pamiętaj o lansie, nadużywaj słońca…Sposobów na zepsuty urlop jest znacznie więcej!
Pies kontra upał. Jak pomóc zwierzakowi? Podpowiadamy!
6 związkowych pułapek. Często wpadamy w nie przez samych siebie
Stresujesz się? Poćwicz! Propozycje ćwiczeń
„Przestańmy pytać kobiet o to, czy są w ciąży. Często to po prostu wzdęcia” – apeluje ciałopozytywna instagramerka Danae Mercer

Niepłodność to problem mogący dotyczyć nawet 15-20 proc. par starających się o dziecko. O niepłodności mówimy wówczas, gdy para nie może zajść w ciążę przez co najmniej 12 miesięcy pomimo podejmowania odpowiednich starań. Przyczyny niepłodności są bardzo zróżnicowane i obejmują zarówno nieprawidłowy styl życia, jak i zaburzenia hormonalne czy rozmaite schorzenia organiczne. Postępowanie w przebiegu niepłodności sprowadza się do wykonania odpowiednich badań diagnostycznych, a następnie wdrożenia leczenia. Jedną z metod leczenia niepłodności jest zabieg in vitro.

Przyczyny niepłodności u kobiet

Niepłodność to niemożność uzyskania ciąży przez okres co najmniej 12 miesięcy, pomimo regularnych stosunków płciowych (od dwóch do czterech razy w tygodniu), bez stosowania żadnych metod zapobiegania ciąży. U kobiet w ciągu każdego cyklu miesiączkowego występują dni płodne i niepłodne decydujące o tym, jaka jest szansa na zajście w ciążę. Aby sprawdzić, kiedy występują dni płodne można posłużyć się kalendarzem dni płodnych (nazywanym też kalendarzykiem owulacji i kalendarzem miesiączkowym) albo wyliczyć je samemu. Możliwość poczęcia dziecka jest najwyższa na dobę przed i po owulacji. Ta przypada średnio 14 dni po początku krwawienia menstruacyjnego. Nieco mniejsza szansa na zajście w ciążę występuje również w 2-4 dniu po owulacji, gdyż plemniki przeżywają w drogach rodnych nawet do 120 godzin. Łącznie dni płodne trwają 6 dni w miesiącu. Objawy owulacji obejmują zwiększenie wydzielania śluzu szyjkowego i zmianę jego konsystencji, wzrost libido, tkliwość piersi i podwyższenie podstawowej temperatury ciała. 

Kiedy są dni niepłodne? Wyróżnia się dni względnie niepłodne określane jako okres przedowulacyjny oraz dni bezwzględnie niepłodne czyli tzw. dni “bezpieczne”. Dni względne obejmują okres miesiączki oraz dni przed wystąpieniem owulacji. Z kolei dni bezwzględnie niepłodne to czas od obumarcia komórki jajowej do następnego krwawienia miesiączkowego.  

Istnieje wiele przyczyn niepłodności u kobiety. Jedną z najczęstszych jest zespół policystycznych jajników, czyli zaburzenie hormonalne, w przebiegu którego występują liczne torbiele w jajnikach, a także nieregularne miesiączki lub ich zanik. Za rozwój niepłodności u kobiety może także odpowiadać endometrioza, czyli występowanie komórek endometrium poza macicą. Inne możliwe przyczyny niepłodności to: 

  • mięśniaki macicy, 
  • stany zapalne jajowodów, 
  • guzy jajników, 
  • zaburzenia odżywiania (anoreksja lub bulimia), 
  • nadwaga, 
  • przewlekły stres, 
  • nadmierna utrata tkanki tłuszczowej w efekcie zbyt intensywnych ćwiczeń. 

Za niepłodność może odpowiadać także zespół antyfosfolipidowy, czyli schorzenie charakteryzujące się występowaniem przeciwciał przeciwko fosfolipidom. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł
Ewelina Tyszko-Bury / Fb. Osteopatia Ginekologiczna

Przyczyny niepłodności u mężczyzn

Niepłodność u mężczyzny może wynikać z:

  • nieprawidłowego trybu życia – nadużywania alkoholu, źle zbilansowanej diety, braku regularnej aktywności fizycznej;
  • nadwagi i otyłości; 
  • narażenia na ciągły stres; 
  • obecności takich chorób jak: cukrzyca, choroby tarczycy, zbyt wysoki poziom prolaktyny czy infekcje w obrębie narządów miednicy mniejszej 
  • czynników immunologicznych:syntezy autoprzeciwciał, które atakują własne komórki rozrodcze
  • leczenia chemioterapią lub radioterapią.
Dieta a płodność / freepik.com

Diagnostyka niepłodności

Gdy para nieskutecznie stara się o dziecko, wówczas po kilkunastu miesiącach takich nieudanych starań warto udać się do lekarza i wykonać odpowiednie badania diagnostyczne. Jakie są poszczególne elementy diagnostyki niepłodności?

Diagnostyka niepłodności – wywiad medyczny 

W przypadku podejrzenia u siebie niepłodności kobieta powinna udać się do ginekologa. Na początku lekarz przeprowadza wywiad, w którym padają pytania dotyczące: 

  • czasu trwania starań o dziecko, częstości odbywania stosunków seksualnych i stosowanej antykoncepcji; 
  • cyklu menstruacyjnego, w tym daty pierwszej miesiączki, długości i regularności cyklu; 
  • przebytych ciąż; 
  • chorób narządów rodnych; 
  • przebytych operacji; 
  • trybu życia: stosowanej diety, przyjmowanych używek, aktywności fizycznej, narażenia na stres. 

Lekarzem, który zajmuje się tematyką niepłodności u mężczyzn jest androlog. Podobnie jak w przypadku kobiet, pacjent pytany jest o aktywność seksualną, obecne i przebyte choroby, schorzenia występujące u osób z najbliższej rodziny oraz styl życia. W wywiadzie pada też pytanie dotyczące przebiegu dojrzewania płciowego. 

Diagnostyka niepłodności – badania laboratoryjne 

Do badań hormonalnych przeprowadzanych u kobiet należy oznaczenia stężenia: 

  • hormonu luteinizującego LH, 
  • hormonu folikulotropowego FSH, 
  • hormonów płciowych (estradiolu, progesteronu, testosteronu), 
  • prolaktyny, 
  • hormonów tarczycy, 
  • hormonu antymullerowskiego AMH. 

W celu wykluczenia zespołu antyfosfolipidowego jako przyczyny niepłodności, konieczne jest oznaczenie poziomu przeciwciał antykardiolipinowych w klasie IgG i IgM bądź przeciwciał przeciwko beta-2-glikoproteinie I. 

Diagnostyka niepłodności u mężczyzn sprowadza się przede wszystkim do wykonania seminogramu, czyli badania nasienia. Badanie polega na ocenie mikroskopowej próbki nasienia, podczas którego oceniane są takie parametry jak koncentracja plemników w nasieniu, ich żywotność, ruchliwość oraz budowa plemników. Inne badania wykonywane u mężczyzn to biopsja jądra, która wskazana jest wówczas, gdy w badaniu nasienia stwierdzona zostanie azoospermia, czyli brak plemników. Niekiedy konieczne jest wykonanie bardziej specjalistycznych badań, takich jak test SCD (test dyspersji chromatyny jądrowej, czyli fragmentaryzacji materiału genetycznego w plemnikach) czy MSOME – 6600 (obserwacja żywego plemnika w ponad 6000 – krotnym powiększeniu). Pary borykające się z niepłodnością powinny także wykonać badanie kariotypu. 

Diagnostyka niepłodności – USG 

 U kobiet wskazane jest wykonanie badania USG dopochwowego (transwaginalnego), w którym oceniane jest: budowa i położenie macicy, wielkość i lokalizacja jajników, występowanie pęcherzyków jajnikowych. Badanie ulttrasonograficzne pomaga w zdiagnozowaniu chorób macicy i torbieli w jajnikach.  

U mężczyzn przeprowadza się USG jąder i moszny, za pomocą którego ocenia się stan narządów rozrodczych, w tym strukturę jąder, ich wielkość i objętość. Badanie dopplerowskie umożliwia dodatkowo ocenę naczyń krwionoścnych i przepływu krwi przez narządy płciowe. 

Leczenie niepłodności

Metody leczenia niepłodności zależą od przyczyny niemożności zajścia w ciążę. Zastosowane może być leczenie hormonalne, które znajduje zastosowanie zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Niekiedy konieczne jest leczenie operacyjne. Takie postępowanie dotyczy przede wszystkim endometriozy, torbieli jajników czy mięśniaków macicy, żylaków powrózka, problemów z nasieniowodami. Jeżeli tego typu leczenie nie przyniesie pożądanych rezultatów, wówczas konieczna może być inseminacja lub zapłodnienie in vitro. 

Leczenie niepłodności – inseminacja 

Inseminacja polega na wprowadzeniu odpowiednio przygotowanego nasienia partnera do macicy kobiety. W zależności od docelowego miejsca wprowadzenia nasienia, wyróżnia się inseminację domaciczną, doszyjkową i dojajowodową. Przeprowadzany zabieg jest bezbolesny, a szanse na zapłodnienie wynoszą ok. 15%.  Wskazaniem do inseminacji jest m.in. endometrioza, zaburzenia owulacji czy nieprawidłowości w budowie szyjki macicy. 

Leczenie niepłodności – zabieg in vitro 

Klinika leczenia niepłodności może przeprowadzić zabieg in vitro, który polega na zapłodnieniu pozaustrojowym. Pierwszym etapem zabiegu in vitro jest stymulowanie owulacji, czyli uzyskanie większej niż naturalnie liczby dojrzałych komórek jajowych. Gdy stymulacja hormonalna się powiedzie, wykonywana jest punkcja jajnika i pobranie komórek jajowych. Punkcja wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym, pod kontrolą USG. Jednocześnie partner proszony jest o oddanie nasienia, dzięki któremu możliwe będzie zapłodnienie komórki jajowej pod mikroskopem. Transfer jednego lub dwóch zarodków do jamy macicy trwa kilkanaście minut i wykonywany jest przezpochwowo. Zabieg nie jest refundowany, a jego koszt to około 8000-12 0000 zł. 

Leczenie niepłodności – naprotechnologia 

Naprotechnologia to metoda naturalnej prokreacji, wykorzystywana w diagnostyce niepłodności. Polega na obserwacji cyklu miesiączkowego, przeprowadzaniu badań hormonalnych, laboratoryjnych i obrazowych oraz stosowaniu niektórych inwazyjnych bądź nieinwazyjnych metod leczenia. Jej znaczenie w leczeniu zaburzeń płodności jest jednak ograniczone. Naprotechnologia nie niesie żadnych możliwości terapeutycznych np. u kobiet z zaawansowaną endometriozą czy nieoperacyjną niedrożnością, nie sprawdza się również, gdy przyczyną jest niepłodność męska. Ponadto naprotechnologia nie zastępuje leczenia niepłodności metodą in vitro.  

Aktualizacja: Patrycja Nawojowska

Bibliografia:

  1. Diagnostyka i leczenie niepłodności – rekomendacje Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników; Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 2018, tom 3, nr 3

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Ludzie cały czas wywierali na mnie nacisk, ciągle pytali: 'a kiedy dziecko?'” – Lenka Klimentova szczerze o problemach z zajściem w ciążę i społecznej presji

Małgorzata Rozenek-Majdan / ANDRAS SZILAGYI/MWMEDIA WARSZAWA

Małgorzata Rozenek-Majdan w Parlamencie Europejskim o niepłodności. „Znam emocje, frustrację i lęk biorący się z tego, czy będę mogła mieć dzieci, czy nie”

„Wzięłam tyle hormonów, że powinnam nimi sikać” – Dorota Wellman o trudnej drodze do macierzyństwa

Rozmowy przy świątecznym stole mogą być szczególnie trudne dla osób niepłodnych / Getty Image

„Niepłodność boli” – zauważa lek. Maja Herman. I przypomina, jakie słowa przy świątecznym stole najbardziej zranią osoby niepłodne

Narine Szostak

„Utarło się, że niepłodność to jest coś, co dotyka ludzi po 40-tce, bo 'wcześniej nie mieli czasu na dzieci, a teraz mają za swoje'” – mówi Narine Szostak

Para obejmuje się, siedząc na ławde na plaży

Co mówić i czego nie mówić parze w trakcie przedłużających się starań o dziecko?

„Kiedy dziecko? Może mężowi trzeba pokazać, jak to się robi?” Żarty powiedziane mimochodem zostają i bolą

Zachowanie Filipa Chajzera oburzyło telewidzów. „Jeśli spłodzenie potomstwa nie jest takie trudne, to może przejdzie się pan do klinik niepłodności”

czarnoskóra kobieta i biała kobieta

Różnice rasowe w niepłodności kobiet i dostępu do jej leczenia to fakt. Porażające dane

Sandra Kubicka cieszy się z przełomu w leczeniu PCOS. „Nie poddawajcie się! Ja też się nie poddałam!”/Instagram

Sandra Kubicka cieszy się z przełomu w leczeniu PCOS. „Nie poddawajcie się! Ja też się nie poddałam!”

sen

5 rzeczy, które dzieją się z tobą, kiedy bardzo mało śpisz

Aborcja na Malcie jest zakazana / unsplash

„Jeśli jesteś kobietą – nie jedź na Maltę”, ostrzega para, którą podczas wakacji spotkała tragedia

Bezradni, zależni, słabi. Tacy będą dorośli wychowywani przez helikopterowych rodziców. Ostrzega Milena Wojnarowska, psycholożka

Kobieta i mężczyzna leżą na plaży

Seks w upały. Jak ostudzić temperaturę, by atmosfera w łóżku pozostała gorąca?

W Polsce brakuje chirurgów / istock

Wkrótce w Polsce zabraknie chirurgów. „Za chwilę nie będzie komu operować” – alarmują eksperci

Żołnierz ukraiński

Obrońcy Azowstalu wrócili z niewoli do domów. „Większość nie ma rąk lub nóg”

Kobieta

Sylwia Majcher o suszy w Polsce: „Kolejne gminy wprowadzają ograniczenia przy korzystaniu z wody. A my często lejemy ją bezrefleksyjnie”

Meghan Markle / fot. gettyimages

Meghan Markle o normalizacji poronienia i o aborcji. „To, co dzieje się w naszych ciałach, jest głęboko osobiste”

Sala szpitalna

Siostra Bożenna o traumie, z którą mierzą się pacjenci w Polsce: „Brak personelu, brak sprzętu, brak czasu, brak informacji, brak zainteresowania, brak empatii”

Tropikalne noce zabiorą nam sen i dobre samopoczucie? Sprawdź, jakie mogą mieć skutki dla twojego zdrowia

Kobiety

Kobiety na TikToku jednoczą się w sprawie zakazu aborcji w Stanach Zjednoczonych i Polsce. „Jeśli potrzebujesz aborcji, przyjedź do mnie”

Ciałopozytywna tiktokerka padła ofiarą hejtu. Powód? Wysportowany mąż!

Festiwal Wibracje / fot. mat. prasowe

„Pozytywne Wibracje na wakacje”. Festiwal Wibracje już po raz szósty!

Eutanazja dla dzieci poniżej 12. roku życia? Holenderski minister zdrowia przedstawił projekt

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Jak dbać o nogi w podróży?

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

Kobieta ćwiczy

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?

×