Przejdź do treści

„Przywróćmy olej makowy do naszej kuchni i łazienki! Skóra, kości, żyły, tętnice, nerki, wątroba i układ pokarmowy będą wdzięczne” – mówi ziołoznawca Justyna Pargieła

Justyna Pargieła
Justyna Pargieła. Zdj: archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Aleksandra Kwaśniewska zwraca się do kobiet, które wybrały bezdzietność: Zasmuca mnie poziom braku zrozumienia, z którym musicie się mierzyć
stres trening
Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy
Kobieta
Marianna Gierszewska o zakończeniu relacji: Urwać można metkę, nie relację
Czujesz ból w okolicach kręgosłupa lędźwiowego? Spróbuj ćwiczeń na kanapie przy ulubionym serialu
„Jak łączy pan karierę z wychowywaniem dzieci?”. Ania Kęska bierze pod lupę pytania, których mężczyźni nigdy nie usłyszą, a kobiety są nimi bombardowane
„Jak łączy pan karierę z wychowywaniem dzieci?”. Ania Kęska bierze pod lupę pytania, których mężczyźni nigdy nie usłyszą, a kobiety są nimi bombardowane

Mówi się, cicho jak makiem zasiał, i może z tego powodu mak jest jednym z najbardziej niedocenianych polskich kwiatów. O wpływie rośliny o czerwonych płatkach na zdrowie i urodę opowiada Justyna Pargieła, ziołoznawca z DziczeJemy.

Marta Chowaniec: Mak to poetycki kwiat, który cieszy oczy czerwonymi płatkami. Kwiat kontrowersyjny, ale na szczęście chyba ma kilka odmian?

Justyna Pargieła: Najbardziej znane są delikatne i szybko opadające płatki maku polnego (Pappaver rhoeas), czerwonego. To jedna z wielu odmian maku i pospolity chwast pól uprawnych. Jest bardzo dekoracyjny, ale właśnie w stanie dzikim, ponieważ zerwane kwiaty natychmiast więdną. Nasiona maku polnego są jadalne, ale mało smaczne i bardzo drobne, przez to również uciążliwe w zbieraniu. Płatki kwiatowe możemy zbierać i suszyć, dodawać później do naparów ziołowych i herbat. Są one również surowcem zielarskim. Niebieskie nasiona maku, które znamy najbardziej z makowców czy bułek z makiem, to nasiona innej odmiany – maku lekarskiego (Papaver somniferum L.). W Polsce obowiązuje ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, która reguluje jego uprawę. Mak lekarski niskomorfinowy można wysiewać po uzyskaniu specjalnej zgody, i jego nasiona znamy z obrotu spożywczego. Występuje również mak wysokomorfinowy, ale jego mogą uprawiać wyłącznie firmy, na potrzeby przemysłu farmaceutycznego. Z makówek tej ostatniej odmiany pozyskuje się opium do produkcji leków, m.in. morfiny.

Justyna Pargieła

Justyna Pargieła na polu maków. Zdj: archiwum prywatne

Nasiona maku lekarskiego niskomorfinowego, jak sama nazwa wskazuje, nie posiadają tej substancji (najważniejszej dla maku), w ilości która może mieć wpływ na nasze zdrowie. Kolor kwiatów tego maku może być różny, od białego przez różowy, jasnofioletowy aż do czerwonego. Na zdjęciu jestem na polu, pośród maku lekarskiego. Nasiona maku lekarskiego występują także w różnych barwach, najczęściej są niebieskie lub białe, ale mogą być również prawie czarne.

Istnieją również odmiany typowo ogrodowe, ozdobne, które uprawiamy wyłącznie dla ich urody.

Co ciekawe już w starożytności mak został wyjątkowo doceniony. Makówki w mitologii są atrybutem boginii Demeter. Co jest w nich magicznego?

Bogini Demeter, była opiekunką zbóż, nasion, a przedstawiano ją często z makówkami na głowie, wpiętymi w opaskę, lub we włosy. Mak symbolizował płodność, a także sen. Demeter była boginią odpowiedzialną za „przywiezienie” ludzkości roślin, będących pokarmem i nauczeniem nas ich upraw. Płodność roślin i obfite plony były więc bardzo ważne. Płodność maku wynika z ogromnej ilości ziarenek w jednej makówce. Związek ze snem jest o tyle oczywisty, że ta roślina faktycznie poprawia jakość snu. Demeter miała córkę, Persefonę, która pół roku spędzała w podziemiach, u swego męża Hadesa. Astronomiczną jesień i zimę. Był to czas smutku, oddzielenia matki od córki, a używanie maku miało ten okres pomóc lepiej znosić.

Ruta Kowalska

Mak usypia poprzez substancje zawarte w niedojrzałej makówce oraz słomie makowej, nie zaś w nasionach. Dawniej, owszem, powszechnie uprawiany był mak wysokomorfinowy i nasiona również spożywano w celu wyciszenia i uspokojenia. Wiele osób z nas pamięta, że dzieciom podawano jakby smoczki, czyli nasionka maku zawinięte w ściereczkę w taki kształt. Dzieci je ssały, i więcej spały. Olej makowy, tłoczony na zimno, czy nasiona maku nie mają takiego działania, są całkowicie bezpieczną żywnością.

Mak dorobił się wręcz określenia polskiego superfoods.

Zdecydowanie tak, tylko za rzadko używany (śmiech). Szukamy egzotycznych nowinek, a mało zjadamy roślin, które rosną u nas od tysięcy lat. Mak wprawdzie pochodzi z Azji mniejszej, ale jest u nas uprawiany od bardzo dawna. Mak polny notowany u nas od okresu neolitu, czyli około 7500 lat. Informacje o nim pochodzą m.in. z „Zielnika Syreniusza”. Jest to dzieło wydane w 1613 roku w Krakowie, w którym jego autor Szymon Syreński, polski lekarz i botanik, opisał w języku polskim ponad 700 roślin występujących i stosowanych w naszym kraju. Spisywał on te informacje przez 30 lat, a dzieło ukazało się po jego śmierci. Jest to dla mnie nieoceniona skarbnica starej wiedzy fitoterapeutycznej, oraz wiedzy o żywności używanej w średniowiecznej Polsce. Mam również wielką przyjemność z czytania Zielnika, szczególnie na głos.

„Ogrodny Mak/ iest troiaki/ biały/ czerwony y szary / od siebie różne / kwiatem i nasieniem. Biały Grekowie zowią /Tilacide/ główki ma iako beczołki małe; kwiat biały / makowki podługowate / w których nasienie białe….”

Przyrodzenie
Wszystkie są iednakiego przyrodzenia / w czwartym stopniu chłodzące i wysuszające. Iednak biały w trzecim stopniu ziębi / a w pierwszym odwilża: co się ztąd znaczy / że sen / skromnie przywodzi / nie tak głęboki i zbytni jako czarny. Gal. „

Moc y Skutki
Z Maku bywaią polewki do stołu czynione/ smaku przyiemnego / ale małego pokarmu y chłodzącego.

Oley makowy
Tym sposobem wybiiaią jako z siemienia lnianego / albo z nasienia Logowey / którą Sesamum Lacinnicy zowią. Ten Użyteczny jest tym którzy sypiać niemogą/ w potrawach go używaiąc. W gorączkach wychładza ciało. Ochrapieniu jest dobry z potrawami. Zwierzchownie skronie nim namazuiąc / spanie czyni/ A gdzie wszystko ciało / zrospalenie wychładza ie.

Zielnik Syreniusza został ponownie wydany w 2017 roku w Krośnie, czcionką współczesną, poprzez  Krośnieńską Oficynę Wydawniczą i dzięki temu możemy z niego swobodnie korzystać.

Jak dzisiaj w takim razie smakować mak?

Dodając do wypieków,ciast, chlebów, ciasteczek, musli, porannej owsianki czy do posypania owocowej sałatki. Nawet w postaci mleka makowego, czyli takiego produktu jak inne mleka roślinne – konopne, orzechowe, czy migdałowe. Łatwo można przygotować je samemu, poprzez namoczenie nasion w wodzie, następnie ich zmiksowanie, oraz przecedzenie. Oczywiście, aby skorzystać z jego dobrodziejstwa, należy mak przez użyciem zmielić. Niepogryzione, albo niezmielone ziarna, będą dla nas tylko błonnikiem. No i oczywiście w formie oleju tłoczonego na zimno.

Justyna Pargieła
Mak wprawdzie pochodzi z Azji mniejszej, ale jest u nas uprawiany od bardzo dawna. Mak polny notowany u nas od okresu neolitu, czyli około 7500 lat.

Tłoczony olej makowy nie jest popularny w Polsce. Dlaczego warto się do niego przekonać?

Olej makowy jest wręcz zapomnianym staropolskim olejem. Ja wiem, że był tłoczony, ponieważ mój dziadek miał olejarnię pod Staszowem i istniał on w rodzinnych opowieściach. Mak ma w ogóle złą sławę w Polsce, mnóstwo osób kojarzy go tylko z działaniem narkotycznym, i nawet boi się czasem posmakować oleju makowego. A przecież alkaloidy, takie jak morfina czy kodeina pozyskuje się ze słomy makowej, a nie z nasion. Jednak kilkadziesiąt lat działania ustawy o zwalczaniu narkomanii zrobiło swoje. Szkoda, że nas odciągnęło od używania nasion maku na co dzień. Olej makowy jest bardo zdrowy, a przy okazji smaczny, co nie o każdym oleju można powiedzieć.

W jaki sposób wytwarzać olej z maku? Jak go przechowywać i od czego zależy jego cena?

Wytwarzać możemy go samemu, jeżeli posiadamy domową maszynę do tłoczenia oleju. Jeżeli nie, warto zaopatrywać się w małych olejarniach, gdzie olej jest wyciskany z nasion po zamówieniu, i klient otrzymuje go zawsze świeży. Przechowujemy go w lodówce, ponieważ jest dość delikatny i nieodporny na temperaturę. Cena zależy przede wszystkim od ceny ziaren, no i ich pochodzenia. Najwięcej maku na polskim rynku pochodzi z Czech, niestety polskie areały upraw są niewystarczające. W związku z tym mak polski jest po prostu droższy, i podnosi to cenę oleju.

Można powiedzieć, że łyżeczka oleju makowego to łyżeczka makowca w płynie. To najlepsze porównanie. A do tego olej makowy jest słodkawy, delikatny, orzechowy i zdecydowanie nie może być gorzki. Mocna goryczka świadczy niestety o niezbyt świeżym ziarnie. Najbardziej polecam używanie oleju makowego w diecie, czyli dodawanie go do sałatek, surówek, sosów i dressingów. Można również polać nim lody waniliowe, lub dodać do domowych lodów owocowych. Idealnie pasuje także do sałatek owocowych, jako jeden z niewielu olejów. Można go również pić łyżeczką, dawka dzienna to 2 łyżki. Ponieważ olej makowy zawiera znaczną ilość kwasów Omega6, warto jego obecność w diecie równoważyć olejem lnianym, Idealna proporcja to 1 łyżeczka oleju makowego do 1 łyżki oleju lnianego. Oczywiście nie chodzi o picie ich razem, ale o obecność równoległą w codziennym pożywieniu.

Olej makowy podobnie jak inne oleje, ma około 900 kalorii w 100 gr.

 Jak wpływa na zdrowie i urodę?

Olej makowy w tej kwestii jest absolutnie niedoceniany, chociaż na szczęście pojawiają się firmy, które go już wprowadzają do swoich kosmetyków i tworzą nawet linie oparte na jego zaletach.  Jest doskonały do skóry suchej, nawilża, odżywia ale nie przetłuszcza jej. Wspomaga gojenie naskórka, możemy z powodzeniem używać po opalaniu, szczególnie jeżeli troszkę nadużyliśmy słońca.  Również, jeżeli mamy tendencję do pękających naczynek, lub żylaków, stosowanie oleju makowego zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie będzie dużym wsparciem. Poprawia on elastyczność naczyń krwionośnych, zmniejsza ich kruchość, oraz  przeciwdziała zatorom. Pijemy go wtedy, jeżeli potrzebujemy wsparcia elastyczności żył i tętnic, wsparcia pracy wątroby i nerek, profilaktyki osteoporozy. Przyda się także do podniesienia naszej odporności, oraz w pomocy przy wygajaniu błon śluzowych przewodu pokarmowego przy nadżerkach, refluksie czy nawet wrzodach. Dzięki obecności wapnia będzie pozytywnie wpływał na stan naszych włosów, paznokci i skóry, także jak mamy problemy z trądzikiem. Co ciekawie w szklance mleka krowiego znajduje się zaledwie 200 mg wapnia, tymczasem mak ma go aż 7 razy więcej, a przy okazji mak nie zawiera laktozy i kazeiny, które nie są dla nas korzystne. Możemy za to znaleźć w maku również znaczne ilości fosforu, magnezu, miedzi, cynku i manganu. Jeśli chodzi o wapń, to uznaje się, że jest on nawet lepiej przyswajalny niż wapń z mleka. Dlatego warto, żeby był w diecie zarówno dzieci, jak i osób starszych. Polecam go także do olejowania włosów, zamyka łuskę i nadaje włosom blasku.

Kozieradka – panaceum na kobiece dolegliwości

I na koniec dlaczego warto, aby właśnie kobiety stosowały olej z maku?

Skóra, żyły, tętnice, nerki, wątroba i układ pokarmowy będą im wdzięczne. No i oczywiście kości, dzięki obecności wapnia. Przywróćmy olej makowy do naszej kuchni i łazienki! Na zdrowie!

Justyna Pargieła – ziołoznawca, Towaroznawca Zielarski, kosmetyków i żywności funkcjonalnej, Zielarz – Fitoterapeuta po kursie w Instytucie Medycyny Klasztornej w Katowicach. Pasjonatka dzikiej kuchni i ziół, wegetarianka od 18 roku życia. Kisi stokrotki.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Łukasz Łucza

Łukasz Łuczaj: Warkot kosiarek przez całe lato jest zbędny. Łąka koszona raz w roku produkuje prawie tyle tlenu, co las

Zioła w domu – jakie i jak uprawiać na parapecie lub balkonie

3 marki roślinne, które pokochałyśmy: From Plants, SVOJE i Roślinne Przestrzenie

3 marki roślinne, które pokochałyśmy: From Plants, SVOJE i Roślinne Przestrzenie

Komary atakują? 6 naturalnych sposobów, które pomogą ci się pozbyć ich z domu

Lubisz oleandry? Uważaj, są trujące! Ekspertka przestrzega

Te rośliny warto poznać – pomagają w wielu schorzeniach (to udowodnione)

Las w słoiku. „Przyjemnie jest żyć wśród roślin. Zresztą jesteśmy częścią przyrody więc najlepiej wśród niej regenerujemy siły” – mówi Magdalena Zawadka

W twoim domu jest coraz więcej kwiatów? Sprawdź, jak najlepiej je wyeksponować

Kwiaty doniczkowe - niby niepozorne, a oczyszczą powietrze w domu, poprawią ci humor i wspomogą twoją walkę z przeziębieniem

Kwiaty doniczkowe – niby niepozorne, a oczyszczą powietrze w domu, poprawią ci humor i wspomogą twoją walkę z przeziębieniem

Jak zrobić własnoręcznie płyny dezynfekujące do domu i ekologiczne środki czystości

„Koronawirus pokazuje ludziom, jak cenne są małe rzeczy, oczywiste, zwyczajne, codzienne”. Jak zrobić własnoręcznie płyny dezynfekujące do domu i ekologiczne środki czystości?

Zdrowie w doniczce. Dlaczego powinnaś mieć rośliny w domu?

Zdrowie w doniczce. Dlaczego powinnaś mieć rośliny w domu?

„Każda roślina jest cenna i użyteczna. Dotyczy to również tych uznawanych za niepożądane na trawnikach czy w ogrodach”

Starzec jakubek, toksyczna roślina

Lasy Państwowe ostrzegają przed znaną rośliną. Jest toksyczna i rakotwórcza

Niepokalanej mnisi

„Ma zbawienne działanie w łagodzeniu objawów PMS, takich jak: rozdrażnienie, zmiany nastroju czy bóle w okolicach brzucha oraz piersi”. Niepokalanek mnisi i jego pieprzna moc

zioła na stole

Czy zioła można przedawkować? Rozmawiamy z ekspertem Piotrem Sokołowskim

Aborcja – w Polsce i na świecie. Jak wygląda, ile kosztuje?

Natalia Budnik /fot. Karolina Zajączkowska

Natalia Budnik: Godzenie w mieście interesów ludzi, zwierząt i roślin jest bardzo trudne, ale za każdym razem trzeba negocjować ze sobą, z własnymi potrzebami, wygodą

HELLO PIONIERKA: Jak Eugenia Waśniewska przebiła szklany sufit, zarabiając 100 lat temu tyle, ile jej koledzy na tych samych stanowiskach

Dziecko

Wirtualna rzeczywistość pomaga chorym spełniać marzenia. Film Piotra Łoja podbija internet

Ericka Hart pokazała na wybiegu blizny po mastektomii. Prawdziwa rewolucja na tygodniu mody w Nowym Jorku

Kobiety w medycynie

Prof. Beata Tarnacka: Myślę, że kobiety w medycynie rzadziej wierzą w siebie i łatwiej rezygnują z podejmowania dużych inicjatyw

Kobieta

Po raz pierwszy w historii łódzkiej Filmówki na reżyserię dostały się same kobiety

Kobieta siedzi przy biurku

L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe

Simone Biles

Simone Biles: Nie chcę, aby kolejna młoda gimnastyczka ani jakakolwiek inna osoba doświadczyła horroru, który przeżyłam

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

5 ćwiczeń, które zredukują stres

Ćwiczenia na odstresowanie. Zobacz 5 ćwiczeń od trenerki fitness

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

„365 dni”: gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

Po pracy nie masz już na nic siły? Oto 6 sposobów na odzyskanie energii wieczorem

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?