Osoba samotnie wychowująca dziecko – z jakich ulg może skorzystać?

Osoby, które samodzielnie wychowują dziecko, mają prawo do preferencyjnego rozliczenia swoich dochodów z fiskusem. Warto jednak pamiętać, że samo pojęcie rozumiane jest w przepisach prawa i dla potrzeb rozliczeń podatkowych w sposób określony przez ustawodawcę. Kim jest zatem osoba samotnie wychowująca dziecko? Na czym polega ulga podatkowa przewidziana dla tej grupy?

Osoba samotnie wychowująca dziecko – definicja 

Kim jest osoba wychowująca samotnie dziecko dla potrzeb rozliczenia z fiskusem? Zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za osobę samotnie wychowującą dziecko uznać należy: 

• pannę i kawalera,
• wdowę i wdowca,
• rozwódkę i rozwodnika,
• osobę, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, 
• osobę, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich, 
• osobę, której małżonek odbywa karę pozbawienia wolności.

Kto może skorzystać z ulgi dla samotnie wychowujących dziecko? 

Z ulgi związanej z samotnym wychowywaniem dziecka mogą skorzystać podatnicy spełniający warunek wskazany w art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. i są rodzicem lub opiekunem prawnym dziecka.

Od 2024 roku jest to ulga także dla osoby, która podlegała w rozliczanym roku nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, będąc rezydentem polskim lub miała miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w państwie Unii Europejskiej innym niż Rzeczpospolita Polska, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Konfederacji Szwajcarskiej i osiągnęła przychody podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w wysokości stanowiącej co najmniej 75 proc. całkowitego przychodu osiąganego w danym roku podatkowym oraz udokumentowała certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Jakie warunki należy spełnić, aby rozliczyć się z dzieckiem i skorzystać z ulgi? 

Skorzystanie z ulgi możliwe jest tylko wtedy, gdy rodzic lub opiekun prawny wychowuje samotnie: 

• dziecko małoletnie, 
• dziecko pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywało zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, 
• dziecko pełnoletnie, ale przed ukończeniem przez nie 25. roku życia, które uczy się w szkołach, o jakich jest mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczpospolitej Polsce oraz innym państwie. 

Ustawodawca wprowadził także ograniczenia w możliwości skorzystania z ulgi dla samotnie wychowujących dziecko pełnoletnie, uczące się. Zgodnie z przepisami wspólne rozliczenie z dzieckiem nie jest możliwe, jeżeli uzyskało dochód w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej: 

• opodatkowany według skali podatkowej (wyjątek stanowi renta rodzinna), 
• opodatkowany podatkiem od odpłatnego zbycia papierów wartościowych, udziałów (akcji) lub pochodnych instrumentów finansowych, 
• zwolniony z podatku w związku z tzw. ulgą dla młodych lub ulgą na start.

Na czym polega preferencyjność rozliczenia przez osobę samotnie wychowującą dziecko? 

Zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, rozliczając się jako osoba samotnie wychowująca dziecko, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów tej osoby. Należy jedynie pamiętać, że do takich dochodów nie wlicza się tych opodatkowanych w sposób zryczałtowany.

Preferencyjne rozliczenie z tytułu samotnego wychowywania dziecka a pozostałe ulgi podatkowe 

Należy podkreślić, że skorzystanie z preferencyjnego rozliczenia z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie wyklucza możliwości skorzystania z innych ulg związanych z opieką nad dzieckiem. Jeśli zatem spełniasz warunki określone dla uzyskania ulgi na dziecko, czyli tzw. ulgi prorodzinnej, to rozliczając się z fiskusem, możesz pomniejszyć kwotę podatku dochodowego o przewidziane w przepisach kwoty zwolnienia. 

Bibliografia: 

1. https://www.podatki.gov.pl/pit/osoba-samotnie-wychowujaca-dziecko/ [dostęp 18.01.2024].
2. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz. U. 1991 nr 80 poz. 350.