Przejdź do treści

Czym jest (był) debilizm i czemu określenie to wyszło z użycia?

kobieta przykładająca dłoń do głowy
Fot. Aaron Amat / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Joga na stres. Ćwiczenia relaksujące, dzięki którym odprężysz ciało i duszę 
Coming out w wieku 95 lat? To możliwe! Maybelle Blair, zawodniczka kobiecej ligi bejsbola, wychodzi z szafy
Dramat polskich szpitali. „Powinny być jedynie tłem do horrorów” – komentuje Siostra Bożenna i pokazuje zdjęcia
Sean Bean kwestionuje pracę koordynatorów intymności. „Doświadczenie bardzo hamujące”
Na świecie żyje więcej emerytów niż dzieci. To pierwszy taki przypadek w historii

Debilizm przez wiele lat funkcjonował jako określenie dla niepełnosprawności umysłowej. Dziś uznawany jest powszechnie za słowo wulgarne i upokarzające. Dlaczego tak się stało i na czym polega niepełnosprawność umysłowa w stopniu lekkim?

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Określenie „debilizm” pochodzi z języka łacińskiego, gdzie przymiotnik debilis oznacza kogoś kalekiego lub ułomnego. Słowa tego używało się również na opisanie kogoś słabego, nie pod względem fizycznym, ale najczęściej pod względem siły woli lub umysłu. Nic dziwnego zatem, że słowo to stało się określeniem osób z niepełnosprawnością umysłową.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł
dziecko badające rękę dorosłego

Co to jest debilizm? Stopnie upośledzenia umysłowego

Upośledzenie umysłowe według Amerykańskiego Towarzystwa do Spraw Upośledzenia jest stanem ujawniającym się przed osiągnięciem 18. roku życia. Oznacza ono znaczne ograniczenie możliwości intelektualnych jednostki poprzez wolniejsze kojarzenie, nieumiejętność myślenia abstrakcyjnego, ale również w zakresie czynności życia codziennego, takich jak dbanie o samego siebie oraz pielęgnowanie kontaktów z ludźmi w szkole, a później w pracy.

Debilizm jest tylko jednym z licznych stopni upośledzenia umysłowego. Określenia tego obecnie się już nie używa w mowie. Wśród podstawowych niepełnosprawności wyróżnia się:

  • debilizm – choroba oznaczająca upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, najczęściej odnosząca się do osób o wskaźniku IQ w przedziale od 69 do 55 punktów,
  • imbecylizm – choroba wskazująca na upośledzenie w stopniu średnim, określa osoby o IQ na poziomie od 54 do 35 punktów,
  • idiotyzm – upośledzenie w stopniu ciężkim, gdzie poziom IQ danej osoby wynosi poniżej 35 punktów. Osoby określane idiotami zatrzymują się na stałym poziomie umysłowym dziecka około sześcioletniego.

Wśród wyrazów, które wyszły już z użycia, znajduje się również kretyn i matoł. Oba te słowa oznaczały niedorozwój umysłowy spowodowany zespołem wrodzonej niedoczynności tarczycy. Czemu określeń takich, jak debilizm, matołectwo czy imbecylizm już się nie używa?

Słowa te, mimo że pochodzą ze słownika medycznego i według tradycji nazewnictwa medycznego mają swoje źródło w łacinie lub w języku starogreckim, to ze względu na swoją foniczność i skrótowość wpisały się również w mowę potoczną. Tym samym zaczęły być używane w złym znaczeniu lub w złej intencji. Z określenia medycznego słowo debilizm stało się wyzwiskiem, w końcu obelgą. Nabrało nie tylko pejoratywnego znaczenia, ale również wulgarnego wydźwięku. W końcu zdecydowano o zaprzestaniu używania tego określenia.

Obecnie jedynym poprawnym sposobem mówienia o tej chorobie jest gradacja stopnia niepełnosprawności umysłowej, w której debilizm jest najlżejszym przypadkiem.

Zobacz także

Przyczyny debilizmu (niepełnosprawności w stopniu lekkim)

Niepełnosprawność umysłowa nie jest chorobą samą w sobie. Zwykle opisuje się ją jako skutek, wynik innego schorzenia. Wśród przyczyn niepełnosprawności umysłowej znajdują się między innymi autyzm dziecięcy czy też dziecięce zaburzenia dezintegracyjne. Zdarzają się również choroby uwarunkowane genetycznie, np. zespół Downa, zespół Jacobsena czy też zespół kociego krzyku. Niepełnosprawność intelektualna może rozwinąć się również w wyniku infekcji w okresie prenatalnym (toksoplazmoza czy zarażenie wirusem cytomegalii).

Niepełnosprawność umysłowa w stopniu lekkim może być również wynikiem porażenia mózgowego, padaczki lub wrodzonych wad mózgu, a także wszelkiego rodzaju chorób metabolicznych, takich jak fenyloketonuria. Przyczyna często leży również w alkoholowym zespole płodowym i innych chorobach spowodowanych zaniedbaniem środowiskowym.

Objawy debilizmu (niepełnosprawności w stopniu lekkim)

Osoby z niepełnosprawnością umysłową w stopniu lekkim znajdują się w dorosłym życiu mniej więcej na poziomie rozwoju dziecka dwunastoletniego. Stanowią one około 85% wszystkich rozpoznań niepełnosprawności umysłowej. Są to ludzie najczęściej samodzielni i dosyć zaradni społecznie. Potrafią funkcjonować niemalże bez wsparcia rodziny oraz wykonywać normalnie płatną pracę. Nie mogę być jednak zatrudniani na stanowiskach decyzyjnych, często również nie radzą sobie z zadaniami związanymi z myśleniem analitycznym i abstrakcyjnym, chociaż jest to sprawa indywidualna.

Doskonałym zajęciem dla osób z lekką niepełnosprawnością umysłową będą prace administracyjne polegające na wykonywaniu czynności powtarzających się, nieskomplikowanych. Osoby z niepełnosprawnością umysłową w stopniu lekkim odnajdą się również na stanowiskach reprezentacyjnych, takich jak recepcja, jeżeli tylko niepełnosprawności nie towarzyszy osobowość introwertyczna.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Jadwiga Komender: Upośledzenie umysłowe – niepełnosprawność umysłowa. W: Adam Bilikiewicz (red.): Psychiatria. T. II Psychiatria kliniczna. Wrocław: Urban&Partner, 2002, s. 617–644.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Gdy ich bliscy chorują, oni sami są cichymi pacjentami. Tak w Polsce wygląda opieka nad osobami ze schizofrenią

W Polsce brakuje chirurgów / istock

Wkrótce w Polsce zabraknie chirurgów. „Za chwilę nie będzie komu operować” – alarmują eksperci

„Zdarzają się sytuacje, że pacjent nie powie lekarzowi wszystkiego, a powie pielęgniarce” – mówi Anna Szczypta, krajowa konsultantka w dziedzinie pielęgniarstwa epidemiologicznego

„Zawsze noszę w torebce cukierki chili”. O życiu z chorobą schizoafektywną opowiada Dorota Solarska, autorka książki „Artystka przetrwania”

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Paulina Łopatniuk

Nie jest tak, że elegancko zapakowane wycinki przyjeżdżają w pudełkach gotowe do oglądania. Jelito trafia do nas w wiadrze lub słoiku z formaliną – mówi Paulina Łopatniuk, patomorfolożka

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

„Proces umierania to jeszcze nie śmierć, to część życia”. O uporczywej terapii w polskich realiach mówią dr n. med. Agata Malenda i doula umierania Anja Franczak

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia / pexels

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia, z czego może wynikać wzrost zapadalności na choroby psychiczne

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Polscy lekarze na misji w Zambii: „Jeśli ktoś pokocha ten kontynent, łatwo w niego wsiąka. Jeszcze bardziej czujemy tu sens naszej pracy”

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

„Ich współpracownicy często opisują to jako obcowanie z czystym – niejako nieludzkim – intelektem”. Jak rozpoznać psychopatę, tłumaczy ekspertka

„Tam, gdzie ktoś inny zastanawia się trzy razy czy iść i zaryzykować, tam Polak już jest”. O medycynie ekstremalnej mówi Dariusz Jaroń, autor książki „Ekstremalni”

Polska, Ukraina, Portugalia. Jak w tych trzech krajach funkcjonuje ochrona zdrowia? O pracy medyków na świecie opowiada Aleksandra Myszczuk, „Lekarka w podróży”

„Moje wspomnienia są dlatego tak pozytywnie ukrwione, bo tam była miłość”. Bogdan Frymorgen o życiu z ojcem i jego chorobą afektywną dwubiegunową

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

"Zamierza pani mieć dzieci?" - czy pracodawca na rozmowie o pracę ma prawo zadać nam takie pytanie? Wyjaśniają prawniczki

„Zamierza pani mieć dzieci?”. Czy pracodawca na rozmowie o pracę ma prawo zadać nam takie pytanie? Wyjaśniają prawniczki

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Nie-ładni, nie-mądrzy, nie-młodzi, nie-potrzebni i nie-zdrowi. "Tych osób nie da się wyeliminować, one żyją, istnieją" – mówi Marta Orzełowska, prezeska Fundacji Bonifraterskiej /fot. Getty Images

Nie-ładni, nie-mądrzy, nie-młodzi, nie-potrzebni i nie-zdrowi. „Tych osób nie da się wyeliminować, one żyją, istnieją” – mówi Marta Orzełowska, prezeska Fundacji Bonifraterskiej

Kobieta w depresji

„Depresja to prawdziwe cholerstwo. Gdy uderza, życie potrafi być naprawdę strasznie trudne”- mówi psycholożka Monika Kotlarek. Jak pomóc samemu sobie w depresji?

Lukasz Sakowski, fot. archiwum prywatne

„W pseudonaukę częściej wierzą osoby wykształcone, z dużych miast. Gorzej wykształceni nie kontestują ugruntowanej wiedzy”. Z Łukaszem Sakowskim rozmawiamy o jego „Bioksiążce”

Będą nas leczyć lekarze po zawodówkach? Tak będzie, jeśli projekt rządu wejdzie w życie

Będą nas leczyć lekarze po zawodówkach? Tak będzie, jeśli projekt rządu wejdzie w życie

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Ćwiczenia na wzmocnienie kręgosłupa – łatwe i skuteczne

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

5 rozmów, które warto abyś przeprowadziła ze swoim partnerem lub partnerką

Twój kręgosłup potrzebuje rozluźnienia? Oto kilka pomocnych ćwiczeń, skorzystaj

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

×