Przejdź do treści

Poznaj swój wiek biologiczny

Hannah Busing/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
5 porad, dzięki którym będziesz zarządzać swoim czasem jak mistrz
Kontuzja, stres, ból pleców, słaba wydolność oddechowa? Jest na to jedna odpowiedź – basen
Mama Chemik: „Nie łącz octu z sodą. To błąd!”
Prześwietliła dziecięce ubranka dla dziewczynek i chłopców. „Nie uwierzycie, jak okropne to jest” – podsumowała
Aborcja bez względu na stan cywilny. Mieszkanki Indii mówią o przełomie

Wiek metrykalny to ten zapisany w akcie urodzenia. Wiek biologiczny oblicza się na podstawie parametrów oceniających stan zdrowia, bez oglądania się na datę urodzin. Bardzo często te dwie wartości nie są tożsame. Słowem: nasze ciała mogą być młodsze, niż na to wskazuje metryka, bądź wręcz przeciwnie. Na szczęście mamy na to wpływ!

Wnikliwy obserwator na pierwszy rzut oka dostrzeże różnicę między wiekiem metrykalnym, czyli tym wynikającym z daty urodzin, a biologicznym, czyli będącym wypadkową stanu zdrowia i kondycji organizmu. Zobaczy brunatne plamy na skórze, zauważy gorszy wzrok i słuch, a także sztywność stawów, która powoduje charakterystyczne spowolnienie ruchów.

Dobry diagnosta nawet na ulicy wychwyci osoby z zespołem metabolicznym (cukrzyca, otyłość, nadciśnienie), chorobami układu sercowo-naczyniowego czy kręgosłupa. Bo wszystkie te schorzenia wpływają na to, na ile lat wyglądamy. Oczywiście, im jesteśmy bardziej zadbani i wypielęgnowani, tym wyglądamy młodziej. Ale dobre kosmetyki, masaże czy zabiegi z zakresu medycyny estetycznej zagwarantują nam tylko młodszą maskę. Bez zdrowego ciała wrażenie młodości będzie złudne. Bo tak naprawdę chodzi o to, by w czasie, gdy wiek metrykalny biegnie nieubłaganie, pracować na wiek biologiczny.

Środowisko ważniejsze niż geny

Według naukowców tempo procesów starzenia w 80 proc. zależy od czynników środowiskowych, a tylko w 20 proc. – od genów. Oznacza to, że nasz wiek biologiczny w dużej mierze zależy od tego, czy żyjemy w czystym, czy zanieczyszczonym środowisku, czy znajdujemy czas na aktywność fizyczną, jakie mamy preferencje żywieniowe. Ponad wszelką wątpliwość do szybszego starzenia narządów przyczynia się nadmiaru cukru. Po każdorazowym zjedzeniu posiłku bogatego w cukry proste stężenie glukozy w krwi wzrasta tak znacznie, że insulina nie radzi sobie z jej przetwarzaniem, czego następstwem jest glikacja białek.

Zachodzi ona m.in. w strukturach oka (przyczyniając się do powstania zaćmy i zwyrodnienia plamki żółtej), w chrząstkach (zwiększając ryzyko choroby zwyrodnieniowej stawów) oraz w skórze (skutkując widocznymi objawami starzenia– zmarszczkami i utratą jędrności). Cukier powoduje także przyspieszenie procesów starzenia się komórek układu odpornościowego, co z kolei sprawia, że organizm staje się bezbronny wobec wielu chorób przewlekłych. Pierwszy wniosek: by się nie starzeć, trzeba znacznie ograniczyć (a najlepiej odstawić w ogóle) cukry proste – przede wszystkim te w postaci białego cukru.

Jak się starzejemy?

W potocznej opinii funkcjonuje przekonanie, że starość zaczyna się w momencie znacznego obniżenia sił fizycznych, pojawienia się chorób przewlekłych, a wraz z nimi zniedołężnienia. Medycyna widzi starość nieco inaczej. Lekarze rozumieją ją jako wszystkie zmiany biologiczne zachodzące w organizmie, a polegające na nagromadzeniu w komórkach uszkodzeń, których organizm nie jest w już w stanie samodzielnie naprawić, a także atrofii tkanek, zużyciu narządów i spowolnieniu pracy wszystkich układów oraz utracie równowagi wewnętrznej organizmu. Tym samym – starzejąc się, jesteśmy coraz bardziej podatni na choroby (w tym nowotwory, choroby sercowo-naczyniowe).

Czy jest sposób na spowolnienie starzenia, by nasz wiek metrykalny był wyższy niż ten biologiczny? Jak – i kiedy – starzeją się poszczególne narządy? I co ważniejsze – co możemy zrobić, by przechytrzyć metrykę i jak najdłużej zapanować nad wiekiem biologicznym?

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł 90,00 zł
odporność

Mózg potrzebuje intelektualnych wyzwań

Od 25. roku życia kora mózgowa zaczyna się wygładzać, a cały narząd ulega skurczeniu, by po 75. urodzinach być niemal o połowę mniejszy niż w trzeciej dekadzie życia. Mniejsza liczba neuronów to mniejsza szybkość przekazywania informacji, co najpierw skutkuje trudnościami z wykonywaniem kilku czynności jednocześnie, potem wydłużeniem czasu reakcji oraz pogorszeniem koncentracji. Po 60. roku życia następuje ubytek komórek nerwowych produkujących dopaminę, a to powoduje problemy z utrzymaniem równowagi i osłabia koordynację ruchową.

Zmiany, które zachodzą w mózgu, tłumaczą trudności z przystosowaniem się do nowych sytuacji oraz – w pewnym stopniu – zmiany osobowości zachodzące w wieku podeszłym. Badania naukowe pokazują jednak, że mózg, który jest dobrze ćwiczony (dlatego uczmy się rzeczy ciągle nowych, bo narząd ten uwielbia zaskoczenia) i dobrze odżywiony (najważniejszą rolę odgrywają kwasy omega-3), nie ulega degeneracji proporcjonalnie do metryki.

Skóra wymaga ochrony przed promieniowaniem UV

Około trzydziestki następuje stopniowa utrata jędrności, elastyczności i nawilżenia, po pięćdziesiątce nasila się wysuszenie skóry, przez co staje się ona szorstka i matowa, pojawiają się głębsze zmarszczki, naskórek wiotczeje, co powoduje utratę owalu twarzy. Zmiany te wynikają m.in. z: zaburzenia syntezy lipidów i białek, zmniejszenia liczby melanocytów i fibroblastów, pogorszenia komunikacji pomiędzy poszczególnymi warstwami skóry i tempa wymiany składników odżywczych.

Na intensywność starzenia się skóry ogromny wpływ mają czynniki zewnątrzpochodne: palenie tytoniu, dieta bogata w cukier, a przede wszystkim promieniowanie UV. Dermatolodzy z pełnym przekonaniem mówią, że gdyby kobiety do czasu menopauzy – czyli do czasu, kiedy starzenie biologiczne rusza pełną parą – stosowały kosmetyki z filtrami UV, wyglądałyby nawet kilkanaście lat młodziej.

Masę mięśniową trzeba budować póki można

Od trzydziestki mięśnie zanikają, a jednocześnie zwiększa się w nich zawartość tłuszczu. Podczas gdy przed 30. rokiem życia stanowią one ok. 45 proc. masy ciała, to po 75. roku życia już tylko 27 proc. Im mniej mięśni, tym mniej mamy siły i słabszą wytrzymałość, nasze ruchy są wolniejsze, a wydolność mniejsza. I to znacznie – po pięćdziesiątce wynosi ok. 80 proc. wartości z trzeciej dekady życia. Sposobem na zahamowanie tego procesu jest odpowiednia dieta (zapewniająca odpowiednią podaż składników budulcowych) oraz systematyczna aktywność fizyczna.

Nie musi być intensywna, ale powinna być systematyczna. Jeśli podejmiemy decyzję o podjęciu ćwiczeń stawiających na rozwój siły i masy mięśniowej, pamiętajmy, że powinny być one prowadzone pod okiem doświadczonego instruktora/trenera.

Stawy potrzebują ruchu

Największą masę kostną mamy mniej więcej około trzydziestki, potem zaczyna jej ubywać na skutek zanikania osteoblastów (największy ubytek obserwuje się u pań w okresie menopauzy). Z wiekiem kości stają się słabsze, mniej wytrzymałe. Aby spowolnić ten proces, warto suplementować wapń oraz witaminę D (pamiętajmy, by zażywać ją łącznie z witaminą K).

Ponieważ wraz z wiekiem zmniejsza się też ilość mazi stawowej, która umożliwia swobodne ruchy i zabezpiecza chrząstkę stawową przed ścieraniem, zasadne jest suplementowanie kwasu hialuronowego albo glukozaminy. Także w przypadku zachowania zdrowia kości i stawów najlepsza profilaktyką jest umiarkowana aktywność fizyczna, która spowalnia przedwczesny rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów. Optymalnymi formami ćwiczeń są: szybkie marsze, taniec, jazda na rowerze, pływanie (które odciąża stawy).

Serce to mięsień – trzeba je ćwiczyć

Wiek biologiczny lekarze najchętniej obliczają na podstawie stanu naszego serca. Dlaczego? Bo to ono odpowiada za „hydraulikę” całego organizmu. Najważniejsze wydaje się więc, by nie dopuścić do jego uszkodzenia, a jeśli już do niego dojdzie – spowolnić jego konsekwencje. Tak naprawdę największym problemem kardiologii są dziś nie zawałowcy, ale osoby z niewydolnością serca.

Serce jako narząd zaczyna się starzeć po czterdziestce – zachodzą w nim zmiany strukturalne: wzrasta objętość komórek, następuje pogrubienie i zwłóknienie jego ścian. Zmiany strukturalne pociągają za sobą te funkcjonalne: serce pracuje z coraz większym trudem, stopniowo zmniejszając częstość uderzeń. Proces ten niewątpliwie przyspieszają: palenie papierosów, fastfoodowa dieta prowadząca do podwyższonego poziomu cholesterolu, nadwaga oraz – nieodmiennie – brak ruchu.

Naczynia krwionośne – liczy się dieta

Pogrubienie i zwłóknienie ścian serca powoduje także, że z wiekiem coraz sztywniejsze i grubsze stają się tętnice. Średnica aorty wstępującej zwiększa się o 9 proc. na każdą dekadę między 30. a 60. rokiem życia, czego konsekwencją jest nadciśnienie tętnicze. Od czterdziestki zmniejsza się także ilość przetłaczanej krwi, co – wraz ze zmianami miażdżycowymi w tętnicach oraz osłabieniem funkcji serca – powoduje, że organizm jest gorzej ukrwiony, a komórki gorzej odżywione.

Efektem jest pogorszenie wydolności. Aby poprawić stan naczyń krwionośnych, przede wszystkim powinniśmy rzucić palenie i wzbogacić dietę o świeże owoce i warzywa (zapobiegają miażdżycy). Należy także ograniczyć do minimum tłuszcze zwierzęce, zastępując je zdrową oliwą z oliwek oraz tłuszczami rybimi (omega-3), zawierającymi nienasycone kwasy tłuszczowe.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Socjolog dr Julita Czernecka: „Prowadziłam badania w grupie pań po 70. roku życia, pytałam je, kim jest stara kobieta, a one odpowiadały, że to kobieta mocno po 80. Żadna z nich nie czuła się starą kobietą”

Joanna Keszka, instruktorka seksualna, pisarka /fot. archiwum prywatne

Joanna Keszka: „Penisy i cipki nie idą na emeryturę! Służą nam do samego końca – tak samo jak nogi czy ręce”

Alicja Długołęcka, psychoterapeutka, edukatorka seksualna/fot. Tamara Pieńko

„O uderzeniach gorąca wolę mówić i myśleć jak o uderzeniach mocy”. Alicja Długołęcka o akceptacji zmian w życiu kobiety

„Pomyślałam: jak teraz się nie zaakceptuję, to kiedy? Poczułam się jak bogini kobiecości”. O tym, jak zaprzyjaźnić się z sobą po menopauzie, opowiada Elżbieta Kosińska-Wappa

Denise i Katie Austin

65-letnia ikona fitness rządzi w bikini na wybiegu Sports Illustrated. „Wiek to tylko liczba”

„Jedyne, co się zmieniło, to mój wiek”. Modelka Paulina Porizkova pozuje nago i z pełną świadomością celebruje swoje ciało

52-letnia Minnie Driver o stygmatyzowaniu starzenia się. „Im jesteśmy starsze, tym gorętsze”

Katarzyna Figura: Kobiety zostały zniewolone i wsadzone w klatkę emocjonalną. Tkwią w więzieniu swojego ciała, umysłu i uczuć /fot. kadr z filmu "Victoria"

Katarzyna Figura: Kobiety zostały zniewolone i wsadzone w klatkę emocjonalną. Tkwią w więzieniu swojego ciała, umysłu i uczuć

„Menopauza jest elementem życia kobiety. I koniec”. O tym, jak się starzeć bez godności, mówią Ewa Winnicka i Magdalena Grzebałkowska

Dziesięć lat – tyle czekała pacjentka z Wielkiej Brytanii na diagnozę. Zaczęło się od nocnych potów

Naomi Watts / gettyimages

Naomi Watts o tabu związanym z menopauzą: „To jak niepisany kodeks milczenia: kobiety powinny się poddać i poradzić sobie, bo tak robiły poprzednie pokolenia”

Menopauza to nie powód do wstydu! Ale nawet połowa kobiet nie mówi o niej partnerom

78-letnia Lauren Hutton po raz kolejny udowodniła, że wiek to tylko liczba! Wystąpiła w zachwycającej sesji topless

78-letnia Lauren Hutton w zachwycającej sesji topless! Po raz kolejny udowodniła, że wiek to tylko liczba

Jane Fonda

Jane Fonda o starzeniu się: „Jestem świadoma tego, że zbliżam się do śmierci. Tak naprawdę nie przeszkadza mi to aż tak bardzo”

Joanna Koroniewska: Jak to się stało, że starość jest traktowana jako grzech czy powód do wstydu?

Joanna Koroniewska: Jak to się stało, że starość jest traktowana jako grzech czy powód do wstydu?

„Seniorów pytamy o zdrowie. O ich emocjach się nie mówi” – o samobójstwach po 60. roku życia opowiada psycholog Monika Oleksiewicz-Berrino

Starsze kobiety ćwiczą

Z każdym rokiem starsi. Jak pokonać lęk przed upływem czasu?

Agnieszka Włodarczyk

Agnieszka Włodarczyk o starzeniu się: „Co jest nie tak z tym światem? Czy nie można chcieć normalnie się zestarzeć, odpuścić?”

Agnieszka Maciąg

Agnieszka Maciąg: Nie zagłuszajmy mądrości menopauzy

Oswajamy zmarszczki i siwe włosy, bywamy z nich dumne. Ile czasu musi minąć, byśmy bez wstydu przyznały się do menopauzy?

„Ja nie przekwitam, ja rozkwitam. Definiuję swoją kobiecość na nowo”. Znane kobiety rewolucjonizują myślenie o menopauzie

Skóra mężczyzn starzeje się wolniej niż u kobiet. Jak jeszcze będziesz się różnić od swojego faceta za 30 lat?

Urszula Dudziak o menopauzie: To jest dla kobiety najpiękniejszy okres

Urszula Dudziak o menopauzie: To jest dla kobiety najpiękniejszy okres, bo nie kojarzy się ze stresem

Menopauza. Kobiety, które zmieniły swoje życie po 50-tce

„Menopauza to nie pauza od życia, to wreszcie czas dla samej siebie”. Po 50-tce zmieniły swoje życie, by zawalczyć o siebie na nowo

Najpopularniejsze

Kobieta wąchająca kwiat

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Ćwiczenia na biust

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na jędrne piersi

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta ćwiczy

Ćwiczenia na wzmocnienie kręgosłupa – łatwe i skuteczne

Kobieta w stroju fitness

Oponka na brzuchu. Jak zredukować ten problem?

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki/Pexels

Przysiady bułgarskie – ćwiczenie na zgrabne uda i pośladki

Odczuwasz lęk i niepokój, choć nic złego się nie dzieje? Sprawdź, co może ci dolegać

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Kobieta ćwiczy

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

×