Przejdź do treści

Pamięć dobra, tylko krótka

Pamięć dobra, tylko krótka
Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Francja wprowadziła zakaz „terapii konwersyjnej” wobec osób LGBTQIA+. „Bycie sobą nie jest przestępstwem” – skomentował prezydent Emmanuel Macron
Jednorazowość na poziomie plastikowej słomki? Jagna Niedzielska o… rajstopach
Lustrzany mózg, czyli zachowania zaraźliwe
W ciąży mózg kobiety się… kurczy. Poznaj 5 zaskakujących faktów dotyczących kobiecego ciała
Trening – 12 sygnałów, że przesadzasz!

Człowiek ma dwie pamięci. Jedna jest „na krótko”, a druga „na długo”. Odpowiadają za nie inne części mózgu, inaczej się je poprawia. Jak sprawić, żeby to, co mamy w pamięci roboczej, wyżłobiło swój ślad w tej, która pozostaje z nami na stałe?

Niektóre rzeczy zapamiętujemy tylko na kilka sekund, inne na kilka godzin, a tylko niewiele z nich koduje się w naszym mózgu na dobre. Te pierwsze pojawiają się tylko w pamięci natychmiastowej, która ma małą pojemność i mieści kilka elementów. Zwykle przyjmuje się, że jest ich około siedmiu, co odpowiada mającemu taką liczbę cyfr numerowi telefonu lub nazwie złożonej z tylu członów. Taką pamięć można ćwiczyć i są tacy, którzy zapamiętują ciągi 270 cyfr. Jest to imponujące, ale niezbyt przydatne, bo jeżeli coś ma z nami zostać na dłużej, to i tak musi powędrować dalej i zmienić się w engram.

27-letni 82-latek

Engram to podstawowa jednostka zapamiętywania: to trwała zmiana w układzie nerwowym, wywołana chwilowym pobudzeniem. Działa to tak, że pamięć krótkotrwała, która ma charakter roboczy i z jednej strony bazuje na tym, co trafia do niej z zewnątrz, a z drugiej korzysta z engramów już istniejących w mózgu, opiera się o przejściową aktywność elektryczną w mózgu. Ona trwa chwilę i kiedy znika, znika też pamięć ‒ ale czasami może na stałe zmienić charakter połączeń pomiędzy neuronami. Jeżeli tak się dzieje, to wtedy „coś” zapisuje się w naszej pamięci na stałe. Trwałe ślady powstają w podkorowych częściach mózgu (za pamięć roboczą odpowiada kora przedczołowa).

Jest nawet taki moment – fachowo nazywa się to efektem Kamina – w którym „engram” już zniknął z jednej części mózgu, a jeszcze nie utrwalił się w drugiej i na chwilę go zapominamy. To dlatego najłatwiej przypomnieć sobie to, czego nauczyliśmy się przed chwilą lub dzień wcześniej, a po kilku godzinach nasze wysiłki kończy… klops. Po drodze z jednego miejsca do drugiego wszystko przechodzi przez hipokamp, a oddzielenie jest tak duże, że oba rodzaje pamięci mogą działać niezależnie od siebie. Wiemy o tym dzięki przypadkowi Henry’ego Molaisona, którego w latach 50. XX wieku leczono na epilepsję i poddano lobotomii. Ta powiodła się o tyle, że padaczka ustąpiła. Pojawił się jednak efekt uboczny. Pacjentowi uszkodzono hipokamp i chory całkowicie stracił zdolność tworzenia pamięci długotrwałej. Zatrzymał się w czasie i pamiętał to, co było przed operacją, ale to, co zdarzyło się po niej, ulatywało po kilku godzinach. Zatrzymawszy się w latach 50., Henry M. dożył do 2008 roku i zmarł jako szczęśliwy 27-letni 82-latek.

Żeby pamięć była długa

Różny jest charakter pamięci i różne są metody jej poprawiania. Jerzy Vetulani pisał o tym tak: „Inne są bowiem warunki powstawania engramów pamięci krótkotrwałej i długotrwałej. Dla tworzenia tych pierwszych potrzebny jest stan aktywnego czuwania mózgu i natężonej uwagi. Dlatego też najlepiej zapamiętuje się różne fakty, kiedy jesteśmy aktywni, pobudzeni. (…) W przeciwieństwie do procesu zapamiętywania, proces konsolidacji, przechodzenia pamięci krótkotrwałej w długotrwałą, wymaga spokoju”. Spokoju i powtarzania – warto dodać.

W zasadzie wszystkie sposoby na to, by proces konsolidacji przebiegał sprawniej i rzeczy ważne zapamiętać na dobre, wiążą się z jednym lub drugim. Wszystko dlatego, że spokój sprzyja powstawaniu engramów, a powtarzanie zwiększa ich dostępność. Oto, jak zapamiętywać na długo:

Wszystko działa lepiej, kiedy mamy spokój. Badania (z University of Michigan) pokazują, że o 20 proc. lepiej zapamiętujemy, gdy mamy kontakt z naturą – i to nawet jeśli ten kontakt to patrzenie na plakat – niż na zatłoczonej ulicy, gdzie trafiają do nas tysiące bodźców. Co tyczy się też włączonego w tle Facebooka i e-maila. Zatem: wyłączamy komputer i smartfon. Siadamy w ciszy, a na ścianie wieszamy odpowiedni plakat. I już. Poza tym na konsolidację pamięci doskonale wpływa sen. Pomaga medytacja. Nie szkodzi spacer, byle nie po hałaśliwym mieście.

A oprócz tego trzeba sobie pomóc, zapisując i powtarzając to, co chce się zapamiętać, bo engramy powstają i stają się dostępne nie tylko wtedy, kiedy na jakieś informacje patrzymy (lub ich słuchamy), ale nawet bardziej, gdy próbujemy sobie je przypomnieć i przywracamy je do pamięci roboczej. Co oznacza tyle, że bez powtórek się nie obejdzie, a i testy robią bardzo dobrze.

Są też różne wspomagacze sztuczne, ale niekoniecznie zdrowe, i kilka śmiesznych trików w rodzaju zaciskania pięści, które czasami pomagają, a czasami nie. O nich już jednak innym razem.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

BESTSELLER
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
90,00 zł

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zapominasz? To znak, że z twoim mózgiem wszystko jest w porządku

ASMR – orgazm dla mózgu. Jak to działa i na co może pomóc?

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Co święta robią z naszym mózgiem? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

Co święta robią z naszym mózgiem? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

Alicja Zioło /grafika: Joanna Zduniak

HELLO PIONIERKI: Jak Alicja Zioło zawalczyła o pamięć o krakowskich pionierkach

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię/fot. Pexels

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Silne nogi to silny mózg? Sprawdź, co mówią badania

Anna Golan, psycholog i seksuolog kliniczny

„Słowa uwodzą i to bardzo skutecznie. Zwracajcie uwagę, jak mówicie do swoich partnerów seksualnych” – Anna Golan o sapioseksualizmie

Kobieta siedzi przy biurku

Trening mózgu – ćwiczenia. Jak efektywnie ćwiczyć umysł?

„Jestem za tym, żeby aromaterapia była przedmiotem szkolnym”. Katarzyna Kochańska opowiada, jak zapach może pomóc w nauce i pracy

Książka na stres. Czytaj dla zdrowia!

Ciągły stres niszczy ci życie. Sprawdź, jak go okiełznać!

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

6 skutecznych sposobów na sprawny umysł i poprawę pamięci

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Postaw na checklistę

Postaw na checklistę! Wyjaśniamy, dlaczego jest skuteczna

„To, że przeżyłam, to cud, ale to, że urodziłam syna, to kilka cudów. Medycyna nie brała tego pod uwagę. Dziecko jest najpotężniejszą motywacją do życia” – mówi Iwona Mazur, która 25 lat temu doznała stłuczenia pnia mózgu

kobieta ogląda tv

Co telewizja robi z naszym mózgiem? Od jej oglądania stajemy się głupsi?

szklanki z wodą

Dlaczego zimą szybciej się odwadniamy?

Kinaza kreatynowa — definicja, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Kinaza kreatynowa – czym jest, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Uśmiech i jego wpływ na mózg oraz samopoczucie

Uśmiech sposobem na atrakcyjność i zdrowie

Jak wygląda życie po udarze

„Potwornie bolało mnie dosłownie wszystko. Potem mąż mi opowiadał, że nie dawałam się dotknąć, bo dosłownie wyłam z cierpienia” – mówi 30-letnia Natalia, która przeszła udar mózgu

Chodzenie boso – naładuj się prosto z natury

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Kobieta z lampą w ręce

10 niezdrowych wieczornych nawyków

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Kobieta leży w łóżku

7 rzeczy, które ułatwią poranne wstawanie

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Starsze kobiety ćwiczą

Z każdym rokiem starsi. Jak pokonać lęk przed upływem czasu?

Kobieta biegnie na środku ulicy

Jesteś aktywna fizycznie? Twoje jelita też na tym korzystają

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Kobieta ćwiczy

Klatka piersiowa – ćwiczenia rozciągające i wzmacniające

Czujesz pustkę i masz wrażenie, że czegoś ci brakuje? Przestań szukać na siłę

×