Przejdź do treści

Krytyk w tobie

Krytyk w tobie
Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Paulina Młynarska
Paulina Młynarska: gdy tylko przejdę rekonwalescencję, kupię sobie jakiś piękny nowy biustonosz, sukienkę, rzucę grzywą i będę dumnie paradować z moimi implantami po ulicach
„Krew nas zalewa!”. Największe organizacje walczące z wykluczeniem menstruacyjnym jednoczą siły
Zmiana definicji gwałtu. „Kobiety potrzebują tej ustawy bardziej niż kwiatka na Dzień Kobiet”
Meghan Markle w wywiadzie z Oprah: „Nie chciałam już dłużej żyć”
Kane Tanaka / gerontology.wikia.org
118-letnia Kane Tanaka jest nastarszą mieszkanką globu. Chce wziąć udział w sztafecie z ogniem olimpijskim

Znajdujesz wymarzoną ofertę pracy, postanawiasz wypróbować nowy przepis kulinarny, miły, przystojny chłopak zaprasza cię na randkę. Co czujesz w takich sytuacjach? Moment euforii, a po chwili zaczynają ogarniać cię wątpliwości i słyszysz dobrze znany głos. Krytyczny.

„I ty chcesz aplikować na takie stanowisko? Nie nadajesz się przecież, możesz sobie darować wysyłanie CV, na pewno będzie wielu lepszych kandydatów. Zrezygnuj, bo się ośmieszysz, to zbyt skomplikowany przepis, nie jesteś zbyt dobrą kucharką. Ten przystojniak i ty? Szkoda zachodu, jesteś brzydka, gruba, a do tego głupia, o czym będziesz z nim rozmawiać, lepiej zostań w domu, przynajmniej się nie skompromitujesz”. Wewnętrzny krytyk jest bezlitosny, celnie strzela w najczulsze punkty i zawsze towarzyszy ci, kiedy podejmujesz decyzje. Niestety, zazwyczaj sabotuje większość twoich działań, pogrąża w wątpliwościach, obniża poczucie twojej wartości. Paraliżuje decyzje o zmianach, jednocześnie sprawiając, że zaczynasz bezwarunkowo wierzyć w jego oceny.

Skąd wziął się ten krytyk?

Wewnętrzny krytyk zaczyna się kształtować we wczesnym dzieciństwie i rozwija się wraz z osobowością. Przypomina freudowskie superego – czyli zbiór norm, zakazów i nakazów, które jednostka napotyka w procesie socjalizacji. Rodzice jako pierwsi modelują zachowania dziecka, stosując wobec niego system pochwał i kar. To, co uznają za pożądane, staje się częścią ja idealnego nagradzającego wzorowe postępowanie. Na drugim biegunie tworzy się natomiast poczucie winy oddziałujące całą gamą wyrzutów sumienia – natychmiast gdy te normy zostaną przekroczone. W ten sposób kontrola sprawowana przez rodziców uwewnętrznia się i zaczyna działać na zasadzie samokontroli. Z czasem krytyk zyskuje coraz więcej wcieleń. Nauczyciele, rówieśnicy, przyjaciele i znajomi, współpracownicy, szefowie, a także zupełnie przypadkowe osoby użyczają mu swoich głosów.

Pozorny dobry wujek

Krytyk w tobie

Krytyk pozornie chce dla nas jak najlepiej. Ostrzega, przewiduje, chroni przed porażką i negatywnymi reakcjami innych. A jeśli mimo jego przestróg podejmiemy działanie i rzeczywiście spotka nas niepowodzenie, z satysfakcją powie: „A nie mówiłem?”. Jego celem jest utrzymanie bezpiecznego status quo. Będzie konsekwentnie bojkotował każdą zmianę, eliminując ryzyko i podsycając uczucie lęku przed tym, co nowe i nieznane. Potrafi się całkiem nieźle kamuflować. Zdarza się, że zamiast otwartej krytyki stosuje metodę „dobrych” rad w stylu: „Nowa praca to stres, nie znajdziesz czasu na to, by zająć się projektem, w tym przepisie są składniki, których nie znasz, ich użycie jest ryzykowne, fajna randka wymaga sporych nakładów finansowych, przecież nie masz pieniędzy, poza tym pogoda okropna, lepiej to odłożyć”.

Zapomnij o pochwałach z ust krytyka. Nigdy go nie zadowolisz. Patrzy na ciebie przez pryzmat ideału i zawsze znajdzie niedociągnięcie, na którym zbuduje swoją negatywną ocenę. Polifonia krytyka wykracza poza zbiór głosów realnych osób. W jego wartościowaniu odbijają się także aktualnie obowiązujące kanony dotyczące wyglądu, stanu posiadania, statusu społecznego oraz stylu życia. Nierzadko chęć doścignięcia wzorców kreowanych przez reklamę, mody i presję otoczenia sprawia, że stawiamy sobie cele niemożliwe do osiągnięcia. Taki stan wywołuje w nas frustracje, a krytykowi dodaje siły. Nawet w sytuacji kiedy odnosisz sukces, krytyk nie odpuszcza. Stara się umniejszyć twoje zasługi, upatrując źródła triumfu w chwilowym szczęściu, przypadku lub miernej konkurencji.

Pokonać destruktora

Krytyk w tobie

Prawda jest taka, że wewnętrzny krytyk wcale nie należy do naszych sprzymierzeńców. Z pozycji belfra ustanawia siebie w roli niepodważalnego autorytetu, traktując nas jak krnąbrnych, niewydarzonych uczniów. Nie dopuszcza samodzielnego myślenia i działania. Skutecznie hamuje kreatywność i możliwość rozwoju. A w dodatku cały czas mówi w naszych myślach: „Nie zasługujesz na to, na pewno są lepsi od ciebie, nie dasz rady, twoje przekonania i działania nie mają większego sensu, nie masz na nic wpływu, nie jesteś wystarczająco dobry, tylko robienie czegoś na 100 procent ma sens”. Despotyczność krytyka ułatwia mu przejęcie pełnej kontroli nad naszym życiem. W końcu przestajemy uświadamiać sobie jego istnienie, zamieniając pojawiające się w jego ocenach „Ty” na „Ja”. Od tego momentu całą krytykę pod swoim adresem traktujemy jako własną. Wpędzamy się w coraz większe kompleksy i odsłaniamy na krytykę otoczenia, co wpływa na nasze negatywne nastawienie do siebie i świata.

Czy krytyka w sobie w ogóle można pokonać? Połową sukcesu jest uświadomienie sobie jego obecności oraz częstotliwości jego aktywności. Warto spróbować rozpoznać głosy, którymi mówi, i podważyć jego przekonania. Potraktować go z przymrużeniem oka, trochę przedrzeźnić. Nie wychodząc z roli, w której nas „upupił”, po gombrowiczowsku wyzwać go na pojedynek na miny. Ośmieszyć go, nadając mu komiczny wygląd lub głos. Stąd już prosta droga do partnerskiej dyskusji i negocjacji. Nie uciekaj. Zmierz się ze swoim lękiem tu i teraz. Sprawdzaj, ile racji jest w jego słowach, podając kontrargumenty i przykłady, które kwestionują jego oceny. Zapewne okaże się, że wiele z jego przekonań łatwo podważyć, a część jest po prostu nieprawdziwa. Szczerze przyznaj się przed sobą, jakie czerpiesz korzyści z obecności krytyka, zrób rachunek zysków i strat. Zastanów się, co pozytywnego możesz wyłuskać z komunikatu krytyka. Zamiast krzywdzącej oceny siebie i swojego działania postaraj się zauważyć obiektywną informację o sytuacji. Nie traktuj komentarzy wewnętrznego krytyka jako niepodważalnych prawd, których w żaden sposób nie można zmienić. Spróbuj natomiast znaleźć w nich źródło motywacji i motor do działania.

A przede wszystkim – uzbrój się w cierpliwość. Na efektywne radzenie sobie z krytykiem potrzeba czasu. W końcu rządził niepodzielnie bardzo długo i – jak każdy dyktator – nie odda władzy bez walki. Ale powalczyć warto!

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta z aparatem

Drobiazgi uszczęśliwiają. Mają większy wpływ na jakość życia, niż nam się wydaje

Sukces wpędza cię w zakłopotanie? Nie umiesz się nim chwalić? Skorzystaj z rad psychologa

Kobieta

Kiedy czekamy na miłość, awans i lepszą wersję nas samych, wiele tracimy. Kasia Bem radzi, jak żyć tu i teraz

Kobieta trenuje jogę

„Odpuść sobie”. Ale jak to zrobić? Kasia Bem zapewnia, że joga może w tym pomóc

Kobieta śmieje się

Kilka prostych rad, które sprawią, że moc pozostanie z wami przez cały dzień

„Gdybym bardziej w siebie wierzyła to…”. Jak wytrenować pewność siebie?

Kobieta za szybą

Ktoś cię skrzywdził i nie potrafisz o tym zapomnieć? Zamiast pielęgnować urazę, wybacz. Dla siebie!

5 mitów na temat pozytywnego myślenia

Dlaczego związki, które miały trwać całe życie, tak często się rozpadają?

Piramida potrzeb Maslowa – hierarchia ludzkich potrzeb

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Kobieta i mężczyzna leżą w łózku. Widać jedynie ich stopy

Konstruktywna awantura to nie oksymoron, czyli dlaczego czasem warto się porządnie pokłócić z partnerem

Dziewczynka ogląda pająka

Eksperci przyznają: ilu ludzi, tyle fobii. Skąd się biorą i jak się ich pozbyć?

Z każdym rokiem starsi. Jak pokonać lęk przed upływem czasu?

Życz mi szczęścia. Czyli czego?

zastanawiająca się kobieta

Stosownie czy konsekwentnie ‒ jak się zachować?

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Kobieta stoi z psem na molo

Czasem lepiej jest odpuścić, niż żyć w ciągłym stresie i poczuciu winy. Psychoterapeutka podpowiada, jak się tego nauczyć

Davina Reeves-Ciara

Davina Reeves-Ciara: miałam trudne dzieciństwo, ale dzięki temu jest mi łatwiej [WIDEO]

Jak się twórczo złościć? Wykorzystaj negatywne emocje, by wprowadzić zmiany w życiu!

Davina Reeves-Ciara

Davina Reeves-Ciara o wychowaniu w naturze i sile intuicji. „Jak zaczynasz jej słuchać, to trudno przestać” [WIDEO]

Nie oceniaj wszystkiego. „Na przykładzie pogody zauważyć można, że często oceniamy to, na co nie mamy żadnego wpływu”

Kobieta przy liściach

Jak nie być zazdrosnym? Chorobliwa zazdrość a zdrada

Miłosne (nie)porozumienie stron, czyli 7 sposobów na udany związek

Najpopularniejsze

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Stanie na rękach – krok po kroku

Stanie na rękach – krok po kroku

Jak pozbyć się oponki z brzucha

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Kobieta

5 błędów, które popełniasz przed 10 rano

kobieta w pracy

Czujesz, że tracisz moc? Oto 10 sposobów na zapewnienie sobie energii w ciągu dnia

Kobieta ćwiczy

Chcesz dobrze zacząć dzień? Oto propozycje ćwiczeń na poranny rozruch

Kasia Bigos trenerka

Ćwiczenia na ramiona z hantlami – wypracuj smukłe ramiona

8 rzeczy, za które pokochają cię twoje stawy. Nie tylko wysiłek fizyczny!

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem