Przejdź do treści

Ciemna strona inteligencji emocjonalnej

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne
Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję
MZS odradza wyjazd do popularnych wakacyjnych kierunków
Popularne kierunki wakacyjne uznane za obszary wysokiego ryzyka epidemicznego. MSZ i ECDC odradzają podróżowanie w te lokalizacje
Kiełki słonecznika – właściwości, wartości odżywcze, hodowla
Wentworth Miller
Wentworth Miller, gwiazdor „Skazanego na śmierć”, wyznał, że ma autyzm. „Ma to kluczowe znaczenie dla tego, kim jestem”
Ukraińskie stewardessy zmieniają uniformy. Obcisłe spódnice i szpilki odchodzą do lamusa!
Ukraińskie stewardessy zmieniają uniformy. Obcisłe spódnice i szpilki odchodzą do lamusa!

Inteligencja emocjonalna postrzegana jest niemal jako cnota. Kojarzy się głównie z empatią, zdolnością współodczuwania, wychodzeniem ludziom naprzeciw. Tymczasem wysokie EQ ma również ponure oblicze: może być narzędziem służącym do manipulowania innymi.

Inteligencja emocjonalna (EQ) to sprawność związana z rozpoznawaniem stanów emocjonalnych u innych ludzi i kontrolowaniem własnych emocji. Stanowi ważny składnik inteligencji ogólnej, „rozszerzenie” zdolności racjonalnego myślenia. Pomaga radzić sobie z własnym życiem wewnętrznym i układać relacje międzyludzkie. Jest fundamentem kompetencji miękkich – zespołu cech pożądanego m.in. na rynku pracy. Generalnie inteligencja emocjonalna to coś, czym warto być szczodrze obdarzonym. Pod warunkiem, że ten bagaż zalet oparty jest na odpowiedniej podbudowie moralnej. W przeciwnym razie możemy ulec pokusie wykorzystania swojego potencjału w niecnych celach.

Sztuka grania na emocjach

Z inteligencją emocjonalną pod tym względem jest jak z inteligencją w ogóle: to po prostu narzędzie wykształcone w procesie ewolucji. I jako narzędzie może służyć zarówno do dobrych, jak i złych celów. Wysokie IQ pomaga opracować zarówno plan pomocy humanitarnej dla krajów Trzeciego Świata, jak i plan ataku hakerskiego. Inteligencja emocjonalna działa w analogiczny sposób. Może służyć do rozpoznania cudzych emocji w celu jak najlepszego zrozumienia i zaspokojenia potrzeb drugiej osoby – lub wykorzystania tej wiedzy do celów własnych cudzym kosztem. W wariantach bardziej skrajnych wysokie EQ może być wykorzystywane do grania na emocjach mas i promowania niebezpiecznych ideologii. Historia niestety zna wiele takich przypadków.

Zwykle wysokie EQ działa w służbie celów bardziej przyziemnych. Nawet jeśli są to cele nieetyczne. Świadectw naukowych na potwierdzenie tej, bądź co bądź, oczywistości jest całkiem sporo. Choć mówią o czymś, co zapewne znamy z życiowej praktyki, dodatkowo dają wgląd w to, jak zdolność rozumienia emocji bywa wykorzystywana do psychomanipulacji. Na przykład w środowisku pracy. Pokazuje to m.in. raport z 2011 r. o wdzięcznym tytule: „Jekyll i Hyde inteligencji emocjonalnej”. Psychologowie z University of Toronto za pomocą badania ankietowego określili poziom skłonności „makiawelicznych” u pracowników uczelni, a następnie zestawili wyniki z rezultatami testów dotyczących umiejętności zarządzania emocjami. Okazało się, że osoby skłonne do najbardziej antyspołecznych zachowań odznaczały się wysokim EQ. Wykorzystywały one swoje zdolności do osiągania osobistych korzyści kosztem współpracowników, których „umiejętnie” poniżały lub zawstydzały. Jednocześnie u osób o niskim wskaźniku „makiaweliczności” i rozwiniętej moralności wysoki poziom EQ korelował z zachowaniami prospołecznymi.

Nadużywanie EQ w nieetycznych celach może wynikać z chęci osiągnięcia osobistej satysfakcji kosztem cudzej krzywdy. Takie zachowania niekiedy świadczą o sadystycznym rysie charakteru. Często jednak powody tego typu działań są bardziej „racjonalne”. W badaniu autorstwa prof. Gideona Kundy z Uniwersytetu Telawiwskiego, opisanym w jego książce poświęconej kulturze pracy w korporacji („Engineering Culture: Control and Commitment in a High-Tech Corporation”), przedstawiona została strategia działania menedżera, odznaczająca się wysokim poziomem wyrachowania. Mężczyzna wypowiada się w najwyższych superlatywach o projekcie prowadzonym przez współpracownika, a jednocześnie dyskretnie dystansuje od przedsięwzięcia – by nie ponosić za nie odpowiedzialności w razie, gdyby okazało się klapą.

Czasem sposób wykorzystania inteligencji emocjonalnej zależy od okoliczności czy nastroju. Badanie z 2013 r. wykazało, że osoby o usposobieniu narcystycznym, które mają skłonność do wykorzystywania innych, są wprawne w „czytaniu” cudzych emocji. Jednak wynika z niego, że zdolność rozpoznawania uczuć koreluje również z większą empatią. O tym, czy wysokie EQ posłuży do manipulacji, czy pomocy, może zadecydować impuls lub aktualna dyspozycja psychiczna.

Ilustracja: shutterstock

Cecha o ograniczonej przydatności

Na inteligencję emocjonalną nie należy jednak patrzeć zbyt podejrzliwie. Tak jak nie należy jej przypisywać wyłącznie zalet. Pojęcie to oraz powiązana z nim koncepcja zostało wypromowane przez książkę Daniela Golemana z 1995 r. zatytułowaną po prostu „Inteligencja emocjonalna”. Od tego czasu zrobiło zawrotną karierę i postrzegane było niemal wyłącznie przez pryzmat swoich zalet. Badania z ostatnich lat wskazują, że mogą one być wyolbrzymione, a ocenę wartości związanych z wysokim EQ warto jest niuansować. Nie tylko zresztą dlatego, że niedoceniona pozostaje jej „mroczna strona”. Również przypisywane jej walory sprawdzają się tylko w niektórych okolicznościach.

Niedawno dwóch psychologów z University of Central Florida i University of Illinois dokonało analizy kilkuset badań obejmujących tysiące pracowników zatrudnionych w 191 różnych profesjach. Wszystkie dotyczyły wpływu inteligencji emocjonalnej na efektywność pracy. Okazało się, że wysokie EQ, wbrew utartemu przekonaniu, nie zawsze pomaga w lepszym wywiązywaniu się z obowiązków zawodowych. Korelacja dodatnia występuje w zawodach wymagających zdolności „czytania” emocji, dostrojenia się do nastroju klienta lub manipulowania nim. Inteligencja emocjonalna pomaga więc handlowcom, agentom nieruchomości, pracownikom call center czy rozmaitym konsultantom. Jednak w profesjach niewymagających rozpoznawania cudzych emocji wysokie EQ niekiedy obniża wyniki pracy. Taką prawidłowość zaobserwowano wśród naukowców, mechaników czy księgowych.

Z kolei inne badanie przeprowadzone w amerykańskiej korporacji z branży zdrowia wykazało brak korelacji między wysoką inteligencją emocjonalną a byciem pomocnym w stosunku do kolegów czy klientów. Naukowcy spekulują, że chęć niesienia pomocy może wypływać raczej z wyznawanych wartości niż zdolności rozpoznawania emocji.

Umiejętność zarządzania własnym życiem emocjonalnym i rozpoznawania emocji innych osób to z pewnością przydatna cecha. Nie warto się jednak nią nadmiernie emocjonować. Tak jak nie należy spoglądać z wyższością na osoby z gorszymi „parametrami” EQ.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Agata Loewe

Agata Loewe: warto zadbać o poczucie bezpieczeństwa i nie mówić: 'no co ty, jesteś lesbijką?' [WIDEO]

Dwie kobiety w oknie

Akademiki UJ i UW będą dostępne także dla niezaszczepionych studentów

wykluczenie menstruacyjne

„Czym różni się papier toaletowy od podpaski?”. Wykluczenie menstruacyjne po raz pierwszy w polskim Sejmie

Kobieta z folią

Mama Chemik: czy tak samo jak szczepionek boicie się metali ciężkich, które mogą być nawet w kubku, z którego codziennie pijecie kawę?

Norweskie piłkarki ręczne powiedziały "dość" graniu w bikini i założyły krótkie spodenki. Federacja ukarała je grzywną

Pink zapłaci karę grzywny za norweskie szczypiornistki. „Jestem bardzo dumna, że norweska drużyna zaprotestowała przeciwko seksistowskim zasadom”

Obowiązkowe szczepienia dla medyków w Polsce

Obowiązkowe szczepienia dla polskich medyków. Morawiecki: rozważamy taki wariant

„Mądra feministka wie, że seks nie uprzedmiatawia”. Maja Staśko wspólnie z psychiatrką komentują wywiad Dody o seksworkingu

Skąd (tak naprawdę) są twoje pamiątki z wakacji? Ekoaktywistka Kasia Wągrowska to sprawdziła!

Kobieta

„Uwolniłam się od uzależniania szczęścia od wyglądu. Ta wolność w głowie jest warta każdej ceny” – pisze dietetyczka Magda Hajkiewicz-Mielniczuk

Stanik sportowy, czyli biust pod kontrolą. Jak wybrać najlepszy?

Używasz płynu do płukania zębów po ćwiczeniach? To nie jest bezpieczne

Maja Bohosiewicz

Maja Bohosiewicz wyznała, że zmaga się z FOMO. „Uczę się, że nie ścigam się w zawodach o najciekawsze życie na świecie”

Kazimiera Bujwidowa /grafika: Joanna Zduniak

HELLO PIONIERKI: Jak Kazimiera Bujwidowa sprawdzała, czy Rydygierowi wyrosły włosy na ręce, kiedy trzy pierwsze kobiety zaczęły studia na UJ

Korzystanie z lodówki też odbywa się według pewnych zasad.

Jak dobrze korzystać z lodówki? Niewiele osób zna odpowiedź na to z pozoru banalne pytanie

Rebecca Meyers rezygnuje z igrzysk w Tokio. "Tego już wystarczy"

Mistrzyni paraolimpijska rezygnuje z igrzysk. „Dlaczego w 2021 r., jako niepełnosprawna osoba, muszę walczyć o swoje prawa?”

Anna Wilczyńska, arabistka, publicystka, założycielka Salam Lab - Laboratorium Pokoju

Anna Wilczyńska: nienawiść do Żydów, Ukraińców czy osób homoseksualnych i transpłciowych nie mówi nic o tych ludziach, tylko o nas

Kobieta

„Biustonosz jest fałszywą potrzebą”. Ekspert wyjaśnia, dlaczego nienoszenie stanika jest zdrowsze dla piersi

Transpłciowa zawodniczka pierwszy raz powalczy o medal na igrzyskach olimpijskich. "Sport jest dla każdej osoby"

Transpłciowa zawodniczka pierwszy raz powalczy o medal na igrzyskach olimpijskich. „Sport jest dla każdej osoby”

Tommy Dorfman

Tommy Dorfman z „13 powodów” dokonuje coming outu: Jestem transpłciową kobietą. Posługuję się zaimkami: ona/jej

Wiosłowanie sztangą – korzyści i technika wykonywania

Bożena Kowalkowska: przestrzegam przed przeładowaniem dni urlopowych, żeby nie wrócić zmęczonym

Bożena Kowalkowska: przestrzegam przed przeładowaniem dni urlopowych, żeby nie wrócić zmęczonym

Dyskont wycofuje koszulki z Anoreksiem

Sieć sklepów przeprasza za kontrowersyjne koszulki z Anoreksiem. I wycofuje je ze sprzedaży!

Znieczulica i zobojętnienie ludzi na informacje o COVID-19

Znieczulica i zobojętnienie ludzi na informacje o COVID-19. „Co poszło nie tak?” – pytają eksperci

Łukasz, Filip, Dorota i Matylda Wysoccy/ Archiwum prywate

Filip jest chory i miał problem z ubieraniem. Aż powiedział rodzicom: „Nie możemy znaleźć dla mnie ciuchów? To zróbmy je sami”

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?

Anja Rubik: nastolatki uczą się, że macica nie jest śmietnikiem na sprężynki

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę

brzuszki na piłce

Sposób na bolące lędźwie. Jak sobie ulżyć?