Przejdź do treści

Ciemna strona inteligencji emocjonalnej

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dorota Szelągowska o braku samoakceptacji i kompleksach
Dorota Szelągowska szczerze o kompleksach. „W swoich oczach byłam gruba. Ohydne tłuste ramiona, brzuch, uda”
Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?
8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce
Billie Eilish: straciłam fanów, bo ludzie boją się dużych piersi
Billie Eilish straciła fanów po tym, jak zmieniła wizerunek. „Ludzie boją się dużych cycków”
Festiwal filmowy tylko dla zaszczepionych
Polski festiwal filmowy tylko dla zaszczepionych. „Pragniemy zapewnić naszym uczestnikom bezpieczną i komfortową atmosferę”

Inteligencja emocjonalna postrzegana jest niemal jako cnota. Kojarzy się głównie z empatią, zdolnością współodczuwania, wychodzeniem ludziom naprzeciw. Tymczasem wysokie EQ ma również ponure oblicze: może być narzędziem służącym do manipulowania innymi.

Inteligencja emocjonalna (EQ) to sprawność związana z rozpoznawaniem stanów emocjonalnych u innych ludzi i kontrolowaniem własnych emocji. Stanowi ważny składnik inteligencji ogólnej, „rozszerzenie” zdolności racjonalnego myślenia. Pomaga radzić sobie z własnym życiem wewnętrznym i układać relacje międzyludzkie. Jest fundamentem kompetencji miękkich – zespołu cech pożądanego m.in. na rynku pracy. Generalnie inteligencja emocjonalna to coś, czym warto być szczodrze obdarzonym. Pod warunkiem, że ten bagaż zalet oparty jest na odpowiedniej podbudowie moralnej. W przeciwnym razie możemy ulec pokusie wykorzystania swojego potencjału w niecnych celach.

Sztuka grania na emocjach

Z inteligencją emocjonalną pod tym względem jest jak z inteligencją w ogóle: to po prostu narzędzie wykształcone w procesie ewolucji. I jako narzędzie może służyć zarówno do dobrych, jak i złych celów. Wysokie IQ pomaga opracować zarówno plan pomocy humanitarnej dla krajów Trzeciego Świata, jak i plan ataku hakerskiego. Inteligencja emocjonalna działa w analogiczny sposób. Może służyć do rozpoznania cudzych emocji w celu jak najlepszego zrozumienia i zaspokojenia potrzeb drugiej osoby – lub wykorzystania tej wiedzy do celów własnych cudzym kosztem. W wariantach bardziej skrajnych wysokie EQ może być wykorzystywane do grania na emocjach mas i promowania niebezpiecznych ideologii. Historia niestety zna wiele takich przypadków.

Zwykle wysokie EQ działa w służbie celów bardziej przyziemnych. Nawet jeśli są to cele nieetyczne. Świadectw naukowych na potwierdzenie tej, bądź co bądź, oczywistości jest całkiem sporo. Choć mówią o czymś, co zapewne znamy z życiowej praktyki, dodatkowo dają wgląd w to, jak zdolność rozumienia emocji bywa wykorzystywana do psychomanipulacji. Na przykład w środowisku pracy. Pokazuje to m.in. raport z 2011 r. o wdzięcznym tytule: „Jekyll i Hyde inteligencji emocjonalnej”. Psychologowie z University of Toronto za pomocą badania ankietowego określili poziom skłonności „makiawelicznych” u pracowników uczelni, a następnie zestawili wyniki z rezultatami testów dotyczących umiejętności zarządzania emocjami. Okazało się, że osoby skłonne do najbardziej antyspołecznych zachowań odznaczały się wysokim EQ. Wykorzystywały one swoje zdolności do osiągania osobistych korzyści kosztem współpracowników, których „umiejętnie” poniżały lub zawstydzały. Jednocześnie u osób o niskim wskaźniku „makiaweliczności” i rozwiniętej moralności wysoki poziom EQ korelował z zachowaniami prospołecznymi.

Nadużywanie EQ w nieetycznych celach może wynikać z chęci osiągnięcia osobistej satysfakcji kosztem cudzej krzywdy. Takie zachowania niekiedy świadczą o sadystycznym rysie charakteru. Często jednak powody tego typu działań są bardziej „racjonalne”. W badaniu autorstwa prof. Gideona Kundy z Uniwersytetu Telawiwskiego, opisanym w jego książce poświęconej kulturze pracy w korporacji („Engineering Culture: Control and Commitment in a High-Tech Corporation”), przedstawiona została strategia działania menedżera, odznaczająca się wysokim poziomem wyrachowania. Mężczyzna wypowiada się w najwyższych superlatywach o projekcie prowadzonym przez współpracownika, a jednocześnie dyskretnie dystansuje od przedsięwzięcia – by nie ponosić za nie odpowiedzialności w razie, gdyby okazało się klapą.

Czasem sposób wykorzystania inteligencji emocjonalnej zależy od okoliczności czy nastroju. Badanie z 2013 r. wykazało, że osoby o usposobieniu narcystycznym, które mają skłonność do wykorzystywania innych, są wprawne w „czytaniu” cudzych emocji. Jednak wynika z niego, że zdolność rozpoznawania uczuć koreluje również z większą empatią. O tym, czy wysokie EQ posłuży do manipulacji, czy pomocy, może zadecydować impuls lub aktualna dyspozycja psychiczna.

Ilustracja: shutterstock

Cecha o ograniczonej przydatności

Na inteligencję emocjonalną nie należy jednak patrzeć zbyt podejrzliwie. Tak jak nie należy jej przypisywać wyłącznie zalet. Pojęcie to oraz powiązana z nim koncepcja zostało wypromowane przez książkę Daniela Golemana z 1995 r. zatytułowaną po prostu „Inteligencja emocjonalna”. Od tego czasu zrobiło zawrotną karierę i postrzegane było niemal wyłącznie przez pryzmat swoich zalet. Badania z ostatnich lat wskazują, że mogą one być wyolbrzymione, a ocenę wartości związanych z wysokim EQ warto jest niuansować. Nie tylko zresztą dlatego, że niedoceniona pozostaje jej „mroczna strona”. Również przypisywane jej walory sprawdzają się tylko w niektórych okolicznościach.

Niedawno dwóch psychologów z University of Central Florida i University of Illinois dokonało analizy kilkuset badań obejmujących tysiące pracowników zatrudnionych w 191 różnych profesjach. Wszystkie dotyczyły wpływu inteligencji emocjonalnej na efektywność pracy. Okazało się, że wysokie EQ, wbrew utartemu przekonaniu, nie zawsze pomaga w lepszym wywiązywaniu się z obowiązków zawodowych. Korelacja dodatnia występuje w zawodach wymagających zdolności „czytania” emocji, dostrojenia się do nastroju klienta lub manipulowania nim. Inteligencja emocjonalna pomaga więc handlowcom, agentom nieruchomości, pracownikom call center czy rozmaitym konsultantom. Jednak w profesjach niewymagających rozpoznawania cudzych emocji wysokie EQ niekiedy obniża wyniki pracy. Taką prawidłowość zaobserwowano wśród naukowców, mechaników czy księgowych.

Z kolei inne badanie przeprowadzone w amerykańskiej korporacji z branży zdrowia wykazało brak korelacji między wysoką inteligencją emocjonalną a byciem pomocnym w stosunku do kolegów czy klientów. Naukowcy spekulują, że chęć niesienia pomocy może wypływać raczej z wyznawanych wartości niż zdolności rozpoznawania emocji.

Umiejętność zarządzania własnym życiem emocjonalnym i rozpoznawania emocji innych osób to z pewnością przydatna cecha. Nie warto się jednak nią nadmiernie emocjonować. Tak jak nie należy spoglądać z wyższością na osoby z gorszymi „parametrami” EQ.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Dioksyny – szkodliwość w środowisku, kosmetykach i żywności

Kobieta siedzi na łóżku z laptopem

Uważaj na fałszywy SMS o nałożonej kwarantannie. Mazowiecki sanepid ostrzega: nie klikajcie w podany link!

Linda Evangelista

Linda Evangelista o nieudanym zabiegu, który zdeformował jej twarz: „To nie tylko zniszczyło moje życie, ale wpędziło mnie w głęboką depresję”

Uma Thurman wyznała, że dokonała aborcji jako nastolatka

Uma Thurman dokonała aborcji jako nastolatka. „To była najtrudniejsza decyzja w życiu, ale dzięki temu dojrzałam do roli matki”

Zaświadczenie do żłobka / pexels

Zaświadczenie do żłobka lub przedszkola. Czy placówka ma prawo go żądać od rodziców?

Protestujący ratownik medyczny

Koniec problemów z obsadą karetek? Adam Niedzielski: Podpisaliśmy porozumienie z ratownikami medycznymi

Będą nas leczyć lekarze po zawodówkach? Tak będzie, jeśli projekt rządu wejdzie w życie

Będą nas leczyć lekarze po zawodówkach? Tak będzie, jeśli projekt rządu wejdzie w życie

Karolina Szymczak

Karolina Szymczak: Przeszłam przez tabun lekarzy. Mówili mi, że miesiączka boli i że to normalne

Joanna Głuchowska i Andrzej Dziedzic /fot. Damian Rychlica

„Choroba nie ma żadnego sensu. Dopiero to, co z niej wyciągniemy” – przekonują Andrzej Dziedzic i Joanna Głuchowska, autorzy książki „Liczy się każdy oddech”

Aborcja – w Polsce i na świecie. Jak wygląda, ile kosztuje?

Aleksandra Kwaśniewska zwraca się do kobiet, które wybrały bezdzietność: Zasmuca mnie poziom braku zrozumienia, z którym musicie się mierzyć

PProf. dr hab. Paweł Łuków o pośmiertnym zapłodnieniu: mamy prawo decydować o tym, co się stanie z naszym ciałem po śmierci

Prof. dr hab. Paweł Łuków o pośmiertnym zapłodnieniu: mamy prawo decydować o tym, co się stanie z naszym ciałem po śmierci

toksyczny związek

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Natalia Budnik /fot. Karolina Zajączkowska

Natalia Budnik: Godzenie w mieście interesów ludzi, zwierząt i roślin jest bardzo trudne, ale za każdym razem trzeba negocjować ze sobą, z własnymi potrzebami, wygodą

stres trening

Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy

Kobieta

Marianna Gierszewska o zakończeniu relacji: Urwać można metkę, nie relację

Czujesz ból w okolicach kręgosłupa lędźwiowego? Spróbuj ćwiczeń na kanapie przy ulubionym serialu

HELLO PIONIERKA: Jak Eugenia Waśniewska przebiła szklany sufit, zarabiając 100 lat temu tyle, ile jej koledzy na tych samych stanowiskach

„Jak łączy pan karierę z wychowywaniem dzieci?”. Ania Kęska bierze pod lupę pytania, których mężczyźni nigdy nie usłyszą, a kobiety są nimi bombardowane

„Jak łączy pan karierę z wychowywaniem dzieci?”. Ania Kęska bierze pod lupę pytania, których mężczyźni nigdy nie usłyszą, a kobiety są nimi bombardowane

Dziecko

Wirtualna rzeczywistość pomaga chorym spełniać marzenia. Film Piotra Łoja podbija internet

Ericka Hart pokazała na wybiegu blizny po mastektomii. Prawdziwa rewolucja na tygodniu mody w Nowym Jorku

Kobiety w medycynie

Prof. Beata Tarnacka: Myślę, że kobiety w medycynie rzadziej wierzą w siebie i łatwiej rezygnują z podejmowania dużych inicjatyw

Kobieta

Po raz pierwszy w historii łódzkiej Filmówki na reżyserię dostały się same kobiety

Kobieta siedzi przy biurku

L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe

Najpopularniejsze

Ćwiczenia na biust. 6 sposobów na ujędrnienie i podniesienie piersi

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?

Kobieta mindfulness

Mindfulness dla początkujących. Kasia Bem zdradza 5 prostych zasad uważności

Twój kręgosłup potrzebuje wsparcia? Oto kilka ćwiczeń, które go wzmocnią

4 sposoby na pozbycie się oponki z brzucha. I nie chodzi wcale o robienie brzuszków

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Ćwiczenia na rozciąganie barków

Rozciąganie stawów barkowych – te ćwiczenia na pewno ci się przydadzą

5 ćwiczeń, które zredukują stres

Ćwiczenia na odstresowanie. Zobacz 5 ćwiczeń od trenerki fitness

Intymne dolegliwości rowerzystek. Sprawdź, jak zadbać o siebie w trakcie rowerowych wojaży

Fit Matka Wariatka / Facebook

Agresja i fałszywa troska na profilu „Fit Matki Wariatki”. Przyszedł czas na pato-fitness. Hello Zdrowie mówi temu nie!

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Po pracy nie masz już na nic siły? Oto 6 sposobów na odzyskanie energii wieczorem

Gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

„365 dni”: gdy kobieta staje się przedmiotem, a gwałt wydaje się romantyczny

7 najgorszych typów butów dla twoich stóp. Jakie obuwie może być niebezpieczne?